Mantra 13
Rishi: Yājñavalkya (traditional White-Yajus attribution; specific r̥ṣi not marked in the input)
Devata: Viśve Devāḥ / ‘the Gods entitled to shares’ (bhāgabhājaḥ)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (as transmitted in VS prose-verse style; exact metrical classification uncertain)
Samhita Patha (Devanagari)
ये दे॒वा दे॒वानां॑ य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑नाᳪ संवत्स॒रीण॒मुप॑ भा॒गमास॑ते । अ॑हु॒तादो॑ ह॒विषो॑ य॒ज्ञे अ॒स्मिन्त्स्व॒यं पि॑बन्तु॒ मधु॑नो घृ॒तस्य॑
Transliteration
yē dēvā dēvānā́ṃ yajñíyā yajñíyānāṃ saṃvatsarī́ṇam úpa bhāgám āsate | ahutā́dō havíṣō yajñé asmín svayáṃ pibantu mádhunō ghṛtásya
Translation
హే దేవులారా, దేవులలో యజ్ఞ్యులు—యజ్ఞానికి యోగ్యులు—సంవత్సర భాగమునకు సమీపముగా ఉపవేశించువారు; అహుతాన్ని భుజించువారు—ఈ యజ్ఞములో హవిష్కు—వారు స్వయంగా మధుమయ ఘృతమును పానము చేయుదురు.
Padapatha (Word Analysis)
ये । दे॒वाः । दे॒वा॒ना॒म् । य॒ज्ञियाः॑ । य॒ज्ञिया॑नाम् । सं॒व॒त्स॒रीण॑म् । उप॑ । भा॒गम् । आ॒स॒ते । अ॒हु॒ता॒दः । ह॒विषः॑ । य॒ज्ञे । अ॒स्मिन् । स्व॒यम् । पि॒ब॒न्तु । मधु॑नः । घृ॒तस्य॑
Word by Word
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
देवाःgods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यज्ञियाःworthy of sacrifice
यज्ञियाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ + यत्/इय-प्रत्ययः)
यज्ञियानाम्of the sacrifice-worthy (ones)
यज्ञियानाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक)
संवत्सरीणम्yearly, annual
संवत्सरीणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंवत्सरीण (प्रातिपदिक; संवत्सर + ईण)
उपtowards, near
उप:
—
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootउप
भागम्share, portion
भागम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
आसतेthey sit/are seated (attend)
आसते:
—
TypeVerb
Rootआस् (धातु) + आ-
अहुतादःeaters of what is not offered (unoffered)
अहुतादः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअहुताद (प्रातिपदिक; अ-हुत + अद् ‘to eat’ → ‘eater of unoffered’)
हविषःof the oblation
हविषः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्मद्/इदम्-रूप
स्वयम्of themselves, personally
स्वयम्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
पिबन्तुlet them drink
पिबन्तु:
—
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘to drink’
मधुनःof honey/sweetness
मधुनः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee
घृतस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (Bhāgabhājaḥ / ‘share-entitled Gods’)S
Saṃvatsara (Year, as sacrificial time-principle)Ā
Ājya / Ghṛta (ghee as sacred essence)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes