Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 25
Rishi: Agni-stuti tradition (Ṛgvedic provenance; specific ṛṣi not explicit in VS excerpt)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अवो॑चाम क॒वये॒ मेध्या॑य॒ वचो॑ व॒न्दारु॑ वृष॒भाय॒ वृष्णे॑ । गवि॑ष्ठिरो॒ नम॑सा॒ स्तोम॑म॒ग्नौ दि॒वी॒व रु॒क्ममु॑रु॒व्यञ्च॑मश्रेत्
Transliteration
avó̄cāma kaváye médhyāya váco vandā́ru vṛṣabhā́ya vṛ́ṣṇe | gaviṣṭhíro námasā stó̄mam agnáu divī́va rukmám uruvyáñcam aśret
Translation
మేము కవి, మేధ్య (పవిత్ర)ునికి వాక్యాన్ని ఉచ్చరించాము; బలవంతుడైన వృషభుడు, వృష్ణేకు వందనభరితమైన స్తుతివాక్యాన్ని పలికాము. గోసంపద కోసం అత్యంత ఉత్సుకుడై, నమస్కారంతో అతడు అగ్నిలో స్తోమాన్ని స్థాపించాడు—దివిలోని స్వర్ణరుక్మంలా, దూరం వరకు ప్రకాశించి, విశాలంగా వ్యాపించినది.
Padapatha (Word Analysis)
अवो॑चाम । क॒वये॑ । मेध्या॑य । वचः॑ । व॒न्दारु॑ । वृष॒भाय॑ । वृष्णे॑ । गवि॑ष्ठिरः । नम॑सा । स्तोम॑म् । अ॒ग्नौ । दि॒वि॒-इ॒व । रु॒क्मम् । उ॒रु॒व्यञ्च॑म् । अ॒श्रेत्
Word by Word
अवोचामwe spoke / we have uttered
अवोचाम:
Kartā
TypeVerb
Rootवच् (वद्) धातु
कवयेto the seer/poet
कवये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
मेध्यायto the worthy-of-sacrifice / pure one
मेध्याय:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
वचःspeech, utterance
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
वन्दारुpraiseworthy / to-be-praised
वन्दारु:
Karma
TypeAdjective
Rootवन्दारु (प्रातिपदिक)
वृषभायto the bull (mighty one)
वृषभाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
वृष्णेto the strong/virile one
वृष्णे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
गविष्ठिरःmost eager for cows/wealth; best winner (of cattle)
गविष्ठिरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootगविष्ठिर (प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
स्तोमम्hymn of praise
स्तोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
अग्नौin/unto Agni
अग्नौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दिवीवas if in heaven
दिवीव:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदिवि + इव
रुक्मम्a golden ornament; gold
रुक्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
उरुव्यञ्चम्wide-spreading, far-reaching
उरुव्यञ्चम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउरु + व्यञ्च (प्रातिपदिक)
अश्रेत्he/it has resorted to; has reached; has leaned upon
अश्रेत्:
Kartā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु) / श्रय्
Entities Mentioned
A
AgniK
Kavi (the Sage aspect)V
Vṛṣabha/Vṛṣan (the Bull, the strong)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes