Mantra 1
Rishi: Traditionally attributed within Agni-hymn lineages (exact ṛṣi not specified in the provided excerpt).
Devata: Agni Jātavedas.
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (requires metrical verification; the transmitted form is close to triṣṭubh prayer-style).
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॑ जा॒तान् प्र णु॑दा नः स॒पत्ना॒न् प्रत्यजा॑तान् नुद जातवेदः। अधि॑ नो ब्रूहि सु॒मना॒ अहे॑डँ॒स्तव॑ स्याम॒ शर्मँ॑स्त्रि॒वरू॑थ उ॒द्भौ
Transliteration
ágnē jātā́n prá ṇudā naḥ sapátnān prátyajātān nuda jātavedaḥ | ádhi no brūhi sumánā áheḍaṁs táva syāma śármaṁs trivarū́tha udbhāú
Translation
హే అగ్నీ! పుట్టిన మా ప్రత్యర్థులను ముందుకు తోసి దూరం చేయుము; మా మీదకు విరోధంగా పుట్టినవారిని కూడా తరిమివేయుము—హే జాతవేదా! మా పట్ల సుమనస్కుడై, అగ్రహం లేక, మా మీద అధిష్ఠానంగా పలుకుము; తద్వారా మేము నీ వారమై, త్రివరూథ (త్రివిధ రక్ష) గల నీ ఉన్నత ఆశ్రయంలో స్థిరపడుదుము.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । जातान् । प्र । नुद । नः । सपत्नान् । प्रति-जातान् । नुद । जात-वेदः । अधि । नः । ब्रूहि । सु-मनाः । अ-हेडन् । तव । स्याम । शर्म । त्रि-वरूथः । उद्-भौ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि
जातान्those who are born / arisen
जातान्:
कर्म
TypeAdjective (past passive participle)
Rootजात (√जन्)
प्रforth, forward (intensifier)
प्र:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
नुदdrive away!
नुद:
क्रिया
TypeVerb
Root√नुद्
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद्
सपत्नान्rivals, enemies
सपत्नान्:
कर्म
TypeNoun
Rootसपत्न
प्रतिagainst, back (towards)
प्रति:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्रति
अजातान्unborn / not yet arisen
अजातान्:
कर्म
TypeAdjective (PPP with privative a-)
Rootअजात (a- + जात, √जन्)
नुदdrive away!
नुद:
क्रिया
TypeVerb
Root√नुद्
जातवेदःO Jātavedas (Agni)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootजातवेदस्
अधिover, concerning
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद्
ब्रूहिtell, speak
ब्रूहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ब्रू
सुमनाःwell-minded, gracious
सुमनाः:
कर्तृ (as predicate of the addressed deity)
TypeAdjective
Rootसुमनस्
अहेडन्not angry, unwrathful
अहेडन्:
कर्तृ (as predicate)
TypeAdjective
Rootअहेड (a- + हेड, from √हिड्/√हेड् ‘to be angry’)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
शर्मshelter, protection, comfort
शर्म:
कर्म (as desired state/goal)
TypeNoun
Rootशर्मन्
त्रिवरूथःhaving threefold protection
त्रिवरूथः:
कर्तृ (epithet of Agni)
TypeAdjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa)
Rootत्रिवरूथ
उद्भौraise up, bring forth (for us)
उद्भौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्भू (ud- + √भू)
Entities Mentioned
A
AgniA
Agni JātavedasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes