Shukla Yajur Veda — Adhyaya 14, Mantra 27

Rishi: Yājñavalkya-tradition; Angiras motif indicates Angiras-line fire-theology.

Devata: Agni (primary), seasonal powers (Haimantika ṛtū), Dyāvāpṛthivī, Āpaḥ, Oṣadhayaḥ.

Chandas: Yajus with embedded cadence; not a fixed ṛc-meter.

Samhita Patha (Devanagari)

सह॑श्च सह॒स्य॒श्च हैम॑न्तिकावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः। ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे| है॑मन्तिकावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

Transliteration

sáhaś ca sahasyáś ca haimántikāv ṛtū́ agnér antaḥśléṣo ’si kálpetāṃ dyā́vā-pṛthivī́ kálpantām ā́pa óṣadhayaḥ kálpantām agnáyaḥ pṛtháṅ náma jyáiṣṭhyāya savrátāḥ | yé agnáyaḥ sámanaso ’ntárā dyā́vā-pṛthivī́ imé | haimántikāv ṛtū́ abhikálpamānā índram iva devā́ abhisaṃvíśantu táyā devátayā ’ṅgirasvád dhrúve sī́datam

Translation

సహశ్చ సహస్యశ్చ—ఈ రెండు హైమంతిక (శీతకాల) ఋతువులు—నీవు అగ్నేరంతః శ్లేషః (అంతర్గత బంధం). ద్యావా‑పృథివీ కల్పేతాం (సుసంయోజితమగుగాక); ఆపః మరియు ఓషధయః కల్పంతాం; అగ్నయః కూడా వేర్వేరుగా కల్పంతాం—పృథక్ నమః—జ్యైష్ఠ్య (శ్రేష్ఠత్వ) కోసం, ఏకవ్రతాః. ద్యావా‑పృథివీ మధ్య ఏకమనస్కులై ఉన్న యే అగ్నయః, ఈ హైమంతిక ఋతుద్వయం అభికల్పమానమై, దేవులు ఇంద్రుని చేరినట్లు, ఇంద్రుని యందు అభిసంవిశంతు (ప్రవేశించుగాక). ఆ దేవతతో కలిసి, అంగిరస్‑వత్, ధ్రువే సీదతం (స్థిరంగా ఆసీనమగుడి).

Padapatha (Word Analysis)

सहः । च । सहस्यः । च । हैमन्तिकौ । ऋतू । अग्नेः । अन्तः-श्लेषः । असि । कल्पेताम् । द्यावा-पृथिवी । कल्पन्ताम् । आपः । ओषधयः । कल्पन्ताम् । अग्नयः । पृथक् । नमः । ज्यैष्ठ्याय । स-व्रताः । ये । अग्नयः । समनसः । अन्तरा । द्यावा-पृथिवी । इमे । हैमन्तिकौ । ऋतू । अभि-कल्पमानाः । इन्द्रम्-इव । देवाः । अभि-संविशन्तु । तया । देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवे । सीदतम् ।

Entities Mentioned

• Agni
• Haimantika Ṛtū (Saha and Sahasya)
• Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
• Āpaḥ (Waters)
• Oṣadhayaḥ (Plants)
• Agnayaḥ (the Fires, plural)
• Indra
• Aṅgiras