Mantra 98
Rishi: Traditional Śukla-Yajurvedic transmission (often left unspecified in Saṃhitā usage); associated with Soma-ritual lineages
Devata: Oṣadhi/Soma (with Indra, Bṛhaspati, Gandharvas as mythic agents)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (Saṃhitā prose-verse; metrical assignment varies by padapāṭha tradition)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वां ग॑न्ध॒र्वा अ॑खनँ॒स्त्वामिन्द्र॒स्त्वां बृह॒स्पति॑: । त्वामो॑षधे॒ सोमो॒ राजा॑ वि॒द्वान् यक्ष्मा॑दमुच्यत
Transliteration
tvā́ṃ gandharvā́ akhanan tvā́m índras tvā́ṃ bṛ́haspátiḥ | tvā́m oṣadhe sómo rājā́ vidvā́n yákṣmād amucyata
Translation
ఓ ఓషధీ! గంధర్వులు నిన్ను తవ్వి వెలికి తీశారు; ఇంద్రుడు నిన్ను తవ్వి వెలికి తీశాడు; బృహస్పతి నిన్ను తవ్వి వెలికి తీశాడు. ఓ ఓషధీ! విద్వాన్ సోమ-రాజు (నీ ద్వారా) యక్ష్మా (క్షయరోగం) నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । गन्धर्वाः । अखनन् । त्वाम् । इन्द्रः । त्वाम् । बृहस्पतिः । त्वाम् । ओषधे । सोमः । राजा । विद्वान् । यक्ष्मात् । अमुच्यत ।
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्
गन्धर्वाःthe Gandharvas
गन्धर्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
अखनन्dug / excavated
अखनन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् → त्वद्
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् → त्वद्
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् → त्वद्
ओषधेO plant / O herb
ओषधे:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
कर्तृ (सोमः राजा—समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participial)
Rootविद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद्)
यक्ष्मात्from disease (consumption)
यक्ष्मात्:
अपादान
TypeNoun
Rootयक्ष्म (प्रातिपदिक)
अमुच्यतwas released / was freed
अमुच्यत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Entities Mentioned
S
Soma (Rājā)O
Oṣadhi (Herb as a class)G
GandharvasI
IndraB
BṛhaspatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes