Mantra 95
Rishi: Not specified in the excerpt; transmitted within the VS 12 plant/health sequence
Devata: Oṣadhayaḥ (addressed), with an implicit concern for the sacrificer’s creatures
Chandas: Triṣṭubh-like (verification needed)
Samhita Patha (Devanagari)
मा वो॑ रिषत् खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पाद॒स्माक॒ᳪ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्
Transliteration
mā́ vo riṣat khanitā́ yásmai cāháṃ khánāmi vaḥ | dvipā́c cátuṣpād asmā́kaṃ sárvam astv anāturám ||
Translation
తవ్వేవాడు మీకు హాని చేయకూడదు—ఎవరి కోసం నేను మిమ్మల్ని తవ్వి తీస్తున్నానో. మా సమస్తం—ద్విపాదమూ చతుష్పాదమూ—అనాతురం (రోగరహితం)గా ఉండుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
मा । वः । रिषत् । खनिता । यस्मै । च । अहम् । खनामि । वः । द्वि-पात् । चतुः-पात् । अस्माकम् । सर्वम् । अस्तु । अनातुरम् ।
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेधार्थक अव्यय)
वःof/for you (pl.)
वः:
सम्प्रदान (हित/अहित-सम्बन्धे)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
रिषत्may (it/he) not harm
रिषत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरिष् (हिंसायाम्/क्षतौ)
खनिताthe digger (excavator)
खनिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootखन् (अवदारणे/खनने)
यस्मैto whom
यस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
खनामिdig
खनामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootखन् (अवदारणे/खनने)
वःfor you (pl.)
वः:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्धे)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
द्विपात्the two-footed (beings)
द्विपात्:
कर्तृ/विषय (अस्तु-सम्बन्धे)
TypeNoun/Adjective
Rootद्वि + पाद (प्रातिपदिक: द्विपाद्)
चतुष्पात्the four-footed (beings)
चतुष्पात्:
कर्तृ/विषय (अस्तु-सम्बन्धे)
TypeNoun/Adjective
Rootचतुर् + पाद (प्रातिपदिक: चतुष्पाद्)
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
सर्वम्all (everything)
सर्वम्:
कर्तृ/विषय (अस्तु-सम्बन्धे)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसर्व
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (भुवि)
अनातुरम्uninjured; free from affliction
अनातुरम्:
विशेषण (विषयस्य)
TypeAdjective
Rootअन्-आतुर (आतुर = पीडित/रुग्ण)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Medicinal Plants)P
Pṛthivī (Earth)Y
Yajamāna’s Paśu/Prāṇin (two-footed and four-footed beings)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes