Mantra 67
Rishi: Yājñavalkya-line transmission (general VS 12 attribution)
Devata: Implicitly the ritual order (ṛta) and the gods collectively (devāḥ) as recipients of correct work
Chandas: Gāyatrī-like trimeter cadence (short tri-pāda form; may be treated as a gāyatrī fragment in YV usage)
Samhita Patha (Devanagari)
सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या
Transliteration
sī́rā yuñjanti kaváyo yugā́ ví tanvate pṛ́thak | dhī́rā devéṣu sumnáyā
Translation
కవులు (జ్ఞానులు) సీరాలను (నాగలి/నాగలి-రేఖలు) యుక్తం చేస్తారు; యుగాలను వేరువేరుగా క్రమంగా విస్తరింపజేస్తారు. ధీరులు దేవులలో ‘సుమ్న’ (అనుగ్రహం) కొరకు (ఇలా చేస్తారు).
Padapatha (Word Analysis)
सीराः । युञ्जन्ति । कवयः । युगाः । वि । तन्वते । पृथक् । धीराः । देवेषु । सुम्नया ।
Word by Word
सीराःploughs
सीराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसीर (प्रातिपदिक; ‘हल/सीर’)
युञ्जन्तिyoke / harness
युञ्जन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ योगे)
कवयःsages / seers
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
युगाःyokes
युगाः:
कर्म
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
विapart / forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तन्वतेstretch out / extend
तन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Rootतन् (तनुँ विस्तारे)
पृथक्separately
पृथक्:
—
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
धीराःthe steadfast / wise
धीराः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootधीरा (प्रातिपदिक; ‘धीर’)
देवेषुamong the gods / in the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुम्नयाwith favor / with benevolence
सुम्नया:
करण
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
D
Devāḥ (the Gods collectively)Ṛ
Ṛta (Ritual/Cosmic Order, implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes