Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Rishi: Agni-hymn tradition (general; not individually fixed here).
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (by pāda structure and diction)

अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ॒: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः

ákrandad agní stanáyan niva dyáuḥ kṣā́mā rerihat vīrúdhaḥ samáñjan | sadyó jajñānó ví hí iddhó akhyad ā́ rodasī bhānúnā bhāty antáḥ

అగ్ని గర్జించాడు—మేఘగర్జనతో కూడిన ద్యౌః (ఆకాశం) వలె. అతడు పృథివిని లేహిస్తూ, వీరుధ్ (వృక్ష-ఔషధి)లను స్పృశిస్తూ, తనను సర్వత్రా విస్తరించాడు. సద్యోజాతుడు; అవును, ప్రజ్వలింపబడగానే అతడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు; రెండు లోకాల మధ్య అతడు అంతరంగంలోనే తన భాను (కిరణ)తో ప్రకాశిస్తాడు.

अक्रन्दत् । अग्निः । स्तनयन् । इव । द्यौः । क्षामा । रेरिहत् । वीरुधः । सम्-अञ्जन् । सद्यः । जज्ञानः । वि । हि । इद्धः । अख्यत् । आ । रोदसी । भानुना । भाति । अन्तः

अक्रन्दत्cried out, roared
अक्रन्दत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootक्रन्द्
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
स्तनयन्thundering
स्तनयन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootस्तनय्
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्यौःthe sky
द्यौः:
उपमान (उपमा-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्)
क्षामाthe earth, ground
क्षामा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्षामा
रेरिहत्licked, swept/ran over
रेरिहत्:
Kriyā (अनुक्रिया)
TypeVerb
Rootरिह् (रीह्/रिह्)
वीरुधःplants, vegetation
वीरुधः:
कर्म
TypeNoun
Rootवीरुध्
समञ्जन्they anointed/smeared together
समञ्जन्:
Kriyā (अनुक्रिया)
TypeVerb
Rootअञ्ज्
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
जज्ञानःnewly born
जज्ञानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootजन्
विapart, forth (intensifier)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
हीम्indeed, surely
हीम्:
TypeIndeclinable
Rootहि + इम् (निपातसमूहः)
इद्धःkindled, blazing
इद्धः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootइन्ध् → इद्ध
अख्यत्he made manifest, revealed
अख्यत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootख्या
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्वन्द्व-प्रातिपदिकम्: रोदस्)
भानुनाwith (his) radiance
भानुना:
करण
TypeNoun
Rootभानु
भातिshines
भाति:
Kriyā (वाक्यसमापनक्रिया)
TypeVerb
Rootभा
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण (स्थानवाचक)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
A
Agni
D
Dyauḥ (Heaven)
P
Pṛthivī/Kṣāmā (Earth)
O
Oṣadhayaḥ/Vīrudhaḥ (Plants)