Mantra 58
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda school attribution)
Devata: Agni (as Purīṣyādhipa; bestower of iṣ and ūrj)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-mantra (yajus-formula; not a strict ṛc-metre)
Samhita Patha (Devanagari)
सं वां॒ मना॑ᳪसि॒ सं व्र॒ता समु॑ चि॒त्तान्याक॑रम् । अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑व॒ त्वं न॒ इष॒मूर्जं॒ यज॑मानाय धेहि
Transliteration
saṃ vā́ṃ manā́ṃsi saṃ vratā́ samu cittā́ny ákaram | ágne purīṣyādhipā́ bhava tváṃ na íṣam ū́rjaṃ yájamānāya dhehi
Translation
మీ మనస్సులను ఏకత్వంలో, మీ వ్రతాలను ఏకత్వంలో, మీ చిత్తాలను కూడా పరస్పరం కలిపి నేను ఒకటిగా చేశాను. హే అగ్నీ, నీవు ‘పురీష్య’ అధిపతిగా ఉండు; యజమానునికి మా కోసం ఇష్ (పోషణం) మరియు ఊర్జ్ (బలం) ప్రసాదించు.
Padapatha (Word Analysis)
सम् । वाम् । मनांसि । सम् । व्रता । समु । चित्तानि । आ । अकरम् । अग्ने । पुरीष्य-अधिपाः । भव । त्वम् । नः । इषम् । ऊर्जम् । यजमानाय । धेहि ।
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम्
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मनांसिminds
मनांसि:
कर्तृ (of implied verb ‘be/agree’)
TypeNoun
Rootमनस्
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम्
व्रताvows, observances
व्रता:
कर्तृ (coordinated)
TypeNoun
Rootव्रत
समुtogether, also
समु:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् + उ
चित्तानिthoughts, intentions
चित्तानि:
कर्तृ (coordinated)
TypeNoun
Rootचित्त
आकरम्I have made/caused (to be)
आकरम्:
कर्तृ (speaker ‘I’)
TypeVerb
Rootकृ (करोति) with आ-
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
पुरीष्यO (Agni) rich in ‘pūrīṣa’/abounding (epithet)
पुरीष्य:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (from पुरीष ‘litter/manure; filling’ → ‘abounding in/connected with’)
अधिपाःoverlord, protector
अधिपाः:
कर्तृ (of ‘भव’)
TypeNoun
Rootअधिप (अधि+पा ‘protector/overlord’)
भवbecome, be
भव:
कर्तृ (addressed ‘you’)
TypeVerb
Rootभू
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
नःour / of us
नः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
कर्म (of ‘धेहि’)
TypeNoun
Rootइष्/इषा
ऊर्जम्strength, vigor
ऊर्जम्:
कर्म (of ‘धेहि’)
TypeNoun
Rootऊर्ज्
यजमानायfor the sacrificer
यजमानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजमान
धेहिplace, bestow
धेहि:
कर्तृ (addressed ‘you’); कर्म = इषम्, ऊर्जम्
TypeVerb
Rootधा
Entities Mentioned
A
Agni (Purīṣyādhipa)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes