Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Rishi: Aṅgiras-tradition invoked (aṅgirasvat as ritual lineage marker)
Devata: Savitṛ (prasava), Aśvins, Pūṣan; operative focus on Agni
Chandas: Gāyatrī and Triṣṭubh (explicitly named)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्पृ॑थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑र॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्

devásya tvā savitúḥ prasavé’śvinór bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām | ā́ dadé gāyatréṇa chándasā’ṅgirasvát pṛthivyā́ḥ sadhásthād agníṃ purīṣyám aṅgirasvádā́ bhara trā́iṣṭubhena chándasā’ṅgirasvát

దేవ సవితుః ప్రసవం (ప్రేరణ) వలన, అశ్వినుల బాహువులతో, పూషణుని హస్తాలతో, నేను నిన్ను ఎత్తుకుంటున్నాను. గాయత్రీ ఛందస్సుతో, అంగిరస్వత్‌గా, పృథివ్యాః సధస్థం నుండి ‘పురీష్య’ అగ్నిని నేను గ్రహిస్తున్నాను. త్రైష్టుభ ఛందస్సుతో, అంగిరస్వత్‌గా, నీవు అతనిని (ఇక్కడికి) మోసుకొని రా।

दे॒वस्य॑ । त्वा । स॒वि॒तुः । प्र॒स॒वे । अ॒श्विनोः॑ । बा॒हुभ्या॑म् । पू॒ष्णः । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॒दे । गा॒य॒त्रेण॑ । छन्द॑सा । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् । पृ॒थि॒व्याः । स॒धस्था॑त् । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॑म् । अ॒ङ्गि॒र॒स्वदा । भ॒र । त्रैष्टु॑भेन । छन्द॑सा । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत्

देवस्यof the god
देवस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitival relation)
TypeNoun
Rootदेव
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootसवितृ
प्रसवेin/at the impelling (instigation)
प्रसवे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रसव
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootअश्विन्
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootबाहु
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootपूषन्
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहस्त
towards; unto
:
TypeIndeclinable
Root
ददेI place / I give
ददे:
Kriyā (main verb)
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
गायत्रेणwith the Gāyatrī (metre)
गायत्रेण:
Karaṇa
TypeNoun (name of metre)
Rootगायत्र
छन्दसाwith the metre
छन्दसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootछन्दस्
अङ्गिरस्वत्in the manner of the Aṅgirases / Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (adverbial qualifier)
TypeAdjective (possessive)
Rootअङ्गिरस् + वत्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootपृथिवी
सधस्थात्from the seat / from the common place
सधस्थात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसधस्थ
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
पुरीष्यम्abounding in nourishment / rich in vital sap
पुरीष्यम्:
Karma (viśeṣaṇa of अग्निम्)
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (from पुरीष)
अङ्गिरस्वत्Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeAdjective (possessive)
Rootअङ्गिरस् + वत्
hither; unto
:
TypeIndeclinable
Root
भरbring
भर:
Kriyā (injunction)
TypeVerb
Rootभृ (भरति)
त्रैष्टुभेनwith the Triṣṭubh (metre)
त्रैष्टुभेन:
Karaṇa
TypeNoun (name of metre)
Rootत्रैष्टुभ
छन्दसाwith the metre
छन्दसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootछन्दस्
अङ्गिरस्वत्Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeAdjective (possessive)
Rootअङ्गिरस् + वत्
S
Savitṛ
A
Aśvins
P
Pūṣan
A
Agni (Purīṣya)
A
Aṅgiras (lineage marker: aṅgirasvat)