Mantra 49
Rishi: Unspecified; Agni-protective formula in VS usage
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वि पाज॑सा पृ॒थुना॒ शोशु॑चानो॒ बाध॑स्व द्वि॒षो र॒क्षसो॒ अमी॑वाः । सु॒शर्म॑णो बृह॒तः शर्म॑णि स्याम॒ग्नेर॒हᳪ सु॒हव॑स्य॒ प्रणी॑तौ
Transliteration
ví pā́jasā pṛthúnā śóśucāno bā́dhasva dvíṣo rákṣaso amī́vāḥ | suśármaṇo bṛhatáḥ śármaṇi syām agnér aháṃ suhávasyá praṇī́tau
Translation
విస్తృతమైన తేజస్సుతో జ్వలిస్తూ, హే (అగ్నీ)! ద్వేషించువారిని, రాక్షసులను, వ్యాధులను దూరం చేయుము. మేము సురక్ష యొక్క మహాశరణంలో నివసించుదుము; సుహవ (సక్రమంగా ఆహ్వానింపబడిన) అగ్నியின் ‘ప్రణీతి’—నాయకత్వంలో నేను ఉండుదును.
Padapatha (Word Analysis)
वि । पाज॑सा । पृ॒थुना॑ । शोशु॑चानः । बाध॑स्व । द्वि॒षः । र॒क्षसः॑ । अमी॑वाः । सु॒-शर्म॑णः । बृ॒ह॒तः । शर्म॑णि । स्याम । अ॒ग्नेः । अ॒हम् । सु॒-हव॑स्य । प्रणी॑तौ
Word by Word
विapart, forth (intensifier/prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) / प्रादि
पाजसाwith strength, with might
पाजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपाजस् (प्रातिपदिक)
पृथुनाwith broad (power), widely
पृथुना:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
शोशुचानःblazing, shining intensely
शोशुचानः:
Kartā
TypeVerb
Rootशुच् (धातु) → शोशुच (द्विरुक्त/इंटेन्सिव्) + शानच्
बाधस्वdrive away!, repel!
बाधस्व:
—
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
द्विषःenemies
द्विषः:
Karma
TypeNoun
Rootद्विष् (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘द्विष्’ = enemy)
रक्षसःdemons, harmful spirits
रक्षसः:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
अमीवाःdiseases, afflictions
अमीवाः:
Karma
TypeNoun
Rootअमीवा (प्रातिपदिक)
सुशर्मणःof good shelter/protection
सुशर्मणः:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootसु-शर्मन् (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great (shelter)
बृहतः:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
शर्मणिin (your) shelter, in protection
शर्मणि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
सुहवस्यof the well-invoked (Agni)
सुहवस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootसु-हव (प्रातिपदिक) / सुहव (विशेषण)
प्रणीतौin the leading/guidance (conducting forth)
प्रणीतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्र-नी (धातु) → प्रणीति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes