Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 47

Rishi: Aṅgiras-lineage attribution implied by ‘aṅgirasvat’ (functional rather than explicit)
Devata: Agni (with secondary address to Oṣadhis)
Chandas: Triṣṭubh (dominant), with prose-like expansions typical of VS adaptations

ऋ॒तᳪ स॒त्यमृ॒तᳪ स॒त्यम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रामः । ओष॑धय॒: प्रति॑ मोदध्वम॒ग्निमे॒तᳪ शि॒वमा॒यन्त॑म॒भ्यत्र॑ यु॒ष्माः । व्यस्य॒न् विश्वा॒ अनि॑रा॒ अमी॑वा नि॒षीद॑न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिं ज॑हि

ṛtáṃ satyám ṛtáṃ satyám agníṃ purīṣyám aṅgirasvád bharāmaḥ | óṣadhayaḥ práti modadhvam agním etáṃ śivám ā́yantam abhý atra yuṣmā́ḥ | vy àsyan víśvā anírā amī́vā niṣī́dann no ápa durmatíṃ jahi

ఋతం సత్యం—ఋతం సత్యం—అంగిరసుల విధానమున మేము పూరీష్య అగ్నిని ధరిస్తాము/వహిస్తాము. హే ఔషధులారా, మీవద్దకు వచ్చుచున్న ఈ శివ (మంగళకర) అగ్నిని స్వీకరించి ఆనందించండి. సమస్త అనిష్ట వ్యాధులను చెదరగొట్టి, మా మధ్య కూర్చుని—మా దుర్మతి (కుదృష్టి/కుచింత)ను తొలగించుగాక.

ऋ॒तम् । स॒त्यम् । ऋ॒तम् । स॒त्यम् । अ॒ग्निम् । पु॑री॒ष्यम् । अङ्गिर॒स्वत् । भ॑रामः । ओष॑धयः । प्रति॑ । मोदध्वम् । अ॒ग्निम् । ए॒तम् । शि॒वम् । आ॒यन्त॑म् । अ॒भि । अत्र॑ । यु॒ष्माः । वि । अ॒स्य॒न् । विश्वा॑ः । अ॒नि॑राः । अमी॑वाः । नि॒-सीद॑न् । नः । अप॑ । दुर्म॒तिम् । ज॑हि

ऋतम्cosmic order; right (truth)
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
ऋतम्cosmic order
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्abounding in nourishment/strength (epithet)
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक; अग्नेर्विशेषण)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like; of the Angirases
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (प्रातिपदिक)
भरामःwe bear/bring
भरामः:
Kartā
TypeVerb
Root√भृ
ओषधयःplants; herbs
ओषधयः:
Kartā
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
मोदध्वम्rejoice!
मोदध्वम्:
Kartā
TypeVerb
Root√मुद्
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
एतम्this
एतम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिवम्auspicious; gracious
शिवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
आयन्तम्coming; approaching
आयन्तम्:
Karma
TypeParticiple
Root√या (आ-उपसर्ग) → आयत्/आयन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
अभिtowards
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअत्र
युष्माःyou (all)
युष्माः:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्यस्यन्scattering; driving away
व्यस्यन्:
Kartā
TypeParticiple
Root√अस् (वि-उपसर्ग) → व्यस्यत् (वर्तमान-कृदन्त)
विश्वाःall
विश्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अनिराःharmless; non-injuring
अनिराः:
Karma
TypeAdjective
Rootअनिरा (प्रातिपदिक)
अमीवाःdiseases; afflictions
अमीवाः:
Karma
TypeNoun
Rootअमीवा (प्रातिपदिक)
निषीदन्sitting down; settling
निषीदन्:
Kartā
TypeParticiple
Root√सद् (नि-उपसर्ग) → निषीदत् (वर्तमान-कृदन्त)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अपaway
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप
दुर्मतिम्evil thought; ill-intent
दुर्मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
जहिslay; destroy
जहि:
Kartā
TypeVerb
Root√हन्
A
Agni
O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)
A
Aṅgirasaḥ (Aṅgiras lineage, archetypal seers)