Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage; specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī).
Devata: Savitṛ (prasava/authorization); subsidiary identifications with Aśvins, Pūṣan; empowering identifications with Indra and Vāyu.
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical chandas).

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आद॑देऽध्वर॒कृतं॑ दे॒वेभ्य॒ इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑णः स॒हस्र॑भृष्टिः श॒तते॑जा वा॒युर॑सि ति॒ग्मते॑जा द्विष॒तो व॒धः

devasya tvā savituḥ prásave’śvinoḥ bāhubhyāṃ pūṣṇó hastābhyām | ā dade’dhvarakṛtáṃ devébhya índrasya bāhúr asi dákṣiṇaḥ sahásrabhṛṣṭiḥ śatátejā vāyúr asi tigmatējā dviṣató vadháḥ

దేవ సవితృ ప్రేరణతో, అశ్వినుల బాహువులతో, పూషణుని హస్తాలతో—అధ్వర (యజ్ఞ)ార్థం సిద్ధపరచబడిన నిన్ను, దేవుల కొరకు నేను ఎత్తుకొందును. నీవు ఇంద్రుని కుడి బాహువు—సహస్రధారుడు, శతతేజస్సు గలవాడు; నీవు వాయువు—తీక్ష్ణతేజస్సు గలవాడు, ద్వేషులను వధించువాడు.

दे॒वस्य॑ । त्वा । सवि॒तुः । प्र॑स॒वे । अ॒श्विनोः॑ । बा॒हुभ्यां॑ । पू॒ष्णः । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॑दे । अ॒ध्व॒र॒कृत॑म् । दे॒वेभ्यः॑ । इन्द्र॑स्य । बा॒हुः । अ॑सि । दक्षि॑णः । स॒हस्र॑भृष्टिः । श॒तते॑जाः । वा॒युः । अ॑सि । ति॒ग्मते॑जाः । द्वि॒ष॒तः । व॒धः

देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदेव
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसवितृ
प्रसवेat/under the impelling (instigation)
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअश्विन्
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootपूषन्
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त
आददे(he) has taken / takes up
आददे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने/ग्रहणे) + आ
अध्वरकृतम्the performer/maker of the sacrifice
अध्वरकृतम्:
कर्म
TypeNoun (agent/epithet)
Rootअध्वर-कृत्
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र
बाहुःarm
बाहुः:
कर्तृ/विशेष्य (predicative)
TypeNoun
Rootबाहु
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
दक्षिणःright
दक्षिणः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदक्षिण
सहस्रभृष्टिःhaving a thousand points/edges (thousand-bladed)
सहस्रभृष्टिः:
विशेषण
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootसहस्र-भृष्टि
शततेजाःof a hundredfold brilliance
शततेजाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशत-तेजस्
वायुःVāyu (Wind)
वायुः:
कर्तृ/विशेष्य (predicative)
TypeNoun
Rootवायु
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
तिग्मतेजाःsharp-brilliant; of keen radiance
तिग्मतेजाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतिग्म-तेजस्
द्विषतःof the hater; of the hostile one
द्विषतः:
सम्बन्ध/अपादान (contextual)
TypeNoun/Participle
Rootद्विषत्
वधःslaying; destruction
वधः:
विशेष्य (predicative)
TypeNoun
Rootवध
S
Savitṛ
A
Aśvins
P
Pūṣan
I
Indra
V
Vāyu