Shloka 14

Brahmā–Viṣṇu-Pūjā: Upacāra-Vistāra and Īśvara’s Prasāda

Offerings in Shiva Worship and the Lord’s Grace

Devanagari script

मद्धर्मवृद्धिकालोऽयं चंद्र काल इवांबुधेः । प्रतिष्ठाद्युत्सवो यत्र मामको मंगलायनः

Transliteration

maddharmavṛddhikālo'yaṃ caṃdra kāla ivāṃbudheḥ | pratiṣṭhādyutsavo yatra māmako maṃgalāyanaḥ

Translation

ఇది నా ధర్మవృద్ధి కాలము—చంద్రకాలంలో సముద్రం ఉప్పొంగినట్లే. ఎక్కడ ప్రతిష్ఠ మొదలైన ఉత్సవాలు జరుగుతాయో, అవి నావే, మంగళమార్గమవుతాయి।

Word by Word

• मत्: my
• मत्: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-एकवचनस्य संक्षिप्तरूपम् (enclitic genitive ‘my’), ‘धर्म’ इति विशेषणम्

• धर्म: dharma; religious duty
• धर्म: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपदम् (stem form in compound)

• वृद्धि: increase; growth
• वृद्धि: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे मध्यपदम् (stem form in compound)

• कालः: time/season (for the increase of my dharma)
• कालः: कर्ता/विषय (कर्ता/विषयः)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—मत्-धर्म-वृद्धेः कालः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अयम्: this
• अयम्: विशेष्य (विशेष्यः)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• चन्द्र: moon
• चन्द्र: उपमान (उपमानम्)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन-एकवचन; अत्र उपमान-निर्देश (as ‘moon’)

• कालः: time
• कालः: उपमेय/विषय (उपमेयः)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)

• अम्बुधेः: of the ocean
• अम्बुधेः: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अम्बुधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• प्रतिष्ठा: consecration; installation
• प्रतिष्ठा: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासे पूर्वपदम् (stem form)

• आदि: and the like
• आदि: सम्बन्ध (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: समुच्चयार्थक (etc./and so on), समासे अव्ययवत्

• उत्सवः: festival (such as consecration)
• उत्सवः: कर्ता/विषय (कर्ता/विषयः)
• Type: Noun
• Root: उत्सव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—प्रतिष्ठा-आदि-उत्सवः (तत्पुरुष; ‘festival such as consecration’)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb ‘where’)

• मामकः: belonging to me
• मामकः: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मामक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (‘mine/pertaining to me’)

• मङ्गलायनः: source/abode of auspiciousness
• मङ्गलायनः: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मङ्गल + आयन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; समासः—मङ्गलस्य आयनम्/आश्रयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Lord Shiva (as Viśveśvara), narrated within Suta Goswami’s discourse to the sages at Naimiṣāraṇya

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva
• Linga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śiva-centered rites and celebrations—especially consecration—expand dharma in the world, just as the moon causes the ocean to rise; devotion aligned to Śiva becomes a direct channel for auspiciousness and inner upliftment.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By highlighting “pratiṣṭhā” (installation/consecration), the verse affirms Saguna Śiva worship through the Liṅga: when the Liṅga is established and honored with festivals, the place becomes distinctly Śiva’s and spiritually potent for devotees.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Participate in or sponsor Liṅga-pratiṣṭhā and related utsavas with mantra-japa (especially pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”), pūjā, and disciplined vrata; such Śiva-dedicated observances are described as maṅgala-āyana—leading to auspiciousness.