Shloka 39

अग्नियज्ञ-देवयज्ञ-ब्रह्मयज्ञ-गुरुपूजा-क्रमनिरूपणम् / Ordering and Definitions of Agniyajña, Devayajña, Brahmayajña, and Guru-Pūjā

Devanagari script

द्र व्यश्रद्धानुसारेण तथा लोकानुसारतः । तारतम्यक्रमाद्देवस्त्वारोग्यादीन्प्रयच्छति

Transliteration

dra vyaśraddhānusāreṇa tathā lokānusārataḥ | tāratamyakramāddevastvārogyādīnprayacchati

Translation

శ్రద్ధ యొక్క ప్రమాణానుసారంగా, అలాగే లోకస్థితి అనుసారంగా, దేవుడు ఆరోగ్యాది ఫలితాలను తారతమ్యక్రమంగా ప్రసాదిస్తాడు.

Word by Word

• द्र: (particle)
• द्र: सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: द्र (अव्यय)
• Form: निपात (particle); पाठभेद/अर्थः अस्पष्टः (possibly emphatic/attention particle)

• व्य-श्रद्धा-अनुसारेण: according to (one's) faith
• व्य-श्रद्धा-अनुसारेण: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वि (उपसर्ग) + श्रद्धा (प्रातिपदिक) + अनुसार (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: 'श्रद्धायाः अनुसारः' (according to faith); तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (अनुसार-शब्दः पुं; 'अनुसारेण')

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)

• लोक-अनुसारतः: according to the world/people
• लोक-अनुसारतः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + अनुसार (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-आधारित अव्यय: 'लोकानुसारतः' = लोकानुसार + तस् (तसिल्); अव्यय, हेतु/अनुरूपता (according to)

• तारतम्य-क्रमात्: from the order of gradation
• तारतम्य-क्रमात्: अपादान (Apādāna/Source)
• Type: Noun
• Root: तारतम्य (प्रातिपदिक) + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: 'तारतम्यस्य क्रमः' (gradation order); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• देवः: God/the deity
• देवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्धसूचक (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/विशेषार्थक (contrast/emphasis particle)

• आरोग्य-आदीन्: health and the like
• आरोग्य-आदीन्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: आरोग्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार/सूच्य-तत्पुरुष: 'आरोग्यं च आदयः' (etc. beginning with health); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्रयच्छति: bestows
• प्रयच्छति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śiva’s anugraha (grace) manifests in proportion to śraddhā and preparedness; the fruits appear in a graded way, aligning inner devotion with outward results.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Linga (saguṇa) worship, the devotee approaches Śiva through a tangible form; this verse explains why devotees experience different outcomes—Śiva responds to the depth of faith and the devotee’s circumstance.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Strengthen śraddhā through steady japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and regular Linga-pūjā; consistent practice is implied as the cause of higher, more refined fruits.