दक्षस्य यज्ञप्रवृत्तिः तथा ईश्वरवर्जितदेवसमागमः (Dakṣa’s Sacrificial Undertaking and the Devas’ Assembly without Īśvara)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं दक्षस्य धर्मार्थं प्रवृत्तस्य दुरात्मनः । महेशः कृतवान् विघ्नमेतदिच्छाम वेदितुम्

ఋషులు పలికారు—ధర్మార్థములకై ప్రవృత్తుడైన ఆ దురాత్మ దక్షుని యజ్ఞంలో మహేశుడు ఎలా విఘ్నం కలిగించాడు? మేము ఇది తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము।

Verse 2

वायुरुवाच । विश्वस्य जगतो मातुरपि देव्यास्तपोबलात् । पितृभावमुपागम्य मुदिते हिमवद्गिरौ

వాయువు పలికెను—సర్వజగన్మాత అయిన దేవి తపోబలముచేత (శివుడు) పితృభావాన్ని స్వీకరించి, ఆనందిత హిమవద్గిరిపై (దివ్యకార్యాలు జరిగాయి)।

Verse 3

देवे ऽपि तत्कृतोद्वाहे हिमवच्छिखरालये । संकीडति तया सार्धं काले बहुतरे गते

దేవుడు శివుడు వివాహం జరిపిన తరువాత కూడా, హిమవంతుని శిఖరనివాసంలో, ఎంతో కాలం గడిచినా, ఆమె పార్వతితో కలిసి క్రీడా‑విహారం చేసెను.

Verse 4

वैवस्वते ऽंतरे प्राप्ते दक्षः प्राचेतसः स्वयम् । अश्वमेधेन यज्ञेन यक्ष्यमाणो ऽन्वपद्यत

వైవస్వత మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు ప్రాచేతసపుత్రుడైన దక్షుడు స్వయంగా అశ్వమేధ యజ్ఞం చేయదలచి యజ్ఞారంభం చేశాడు।

Verse 5

ततो हिमवतः पृष्ठे दक्षो वै यज्ञमाहरत् । गंगाद्वारे शुभे देशे ऋषिसिद्धनिषेविते

ఆపై దక్షుడు హిమవంతుని పర్వతశ్రేణులపై, గంగాద్వారమనే శుభప్రదేశంలో—ఋషులు, సిద్ధులు సేవించే చోట—యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు।

Verse 6

तस्य तस्मिन्मखेदेवाः सर्वे शक्र पुरोगमाः । गमनाय समागम्य बुद्धिमापेदिरे तदा

ఆ యజ్ఞంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ముందుండగా సమస్త దేవతలు కూడి, అప్పుడు బయలుదేరుటకు నిర్ణయానికి వచ్చారు।

Verse 7

आदित्या वसवो रुद्रास्साध्यास्सह मरुद्गणैः । ऊष्मपाः सोमपाश्चैव आज्यपा धूमपास्तथा

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు—మరుద్గణాలతో కలిసి—ఉష్మపులు, సోమపులు, అలాగే ఆజ్యపులు మరియు ధూమపులు కూడా ఉన్నారు।

Verse 8

अश्विनौ पितरश्चैव तथा चान्ये महर्षयः । विष्णुना सहिताः सर्वे स्वागता यज्ञभागिनः

అశ్వినీదేవులు, పితృదేవతలు మరియు ఇతర మహర్షులు కూడా—విష్ణువుతో కలిసి—అందరూ వచ్చారు; యజ్ఞభాగానికి అర్హులైన వారిగా వారికి సుస్వాగతం కలిగింది।

Verse 9

दृष्ट्वा देवकुलं सर्वमीश्वरेण विनागतम् । दधीचो मन्युनाविष्टो दक्षमेवमभाषत

ఈశ్వరుడు (శివుడు) లేకుండా సమస్త దేవసభ అక్కడికి వచ్చినదాన్ని చూసి, కోపావేశంతో దధీచి దక్షునితో ఇలా పలికాడు।

Verse 10

दधीच उवाच । अप्रपूज्ये चैव पूजा पूज्यानां चाप्य पूजने । नरः पापमवाप्नोति महद्वै नात्र संशयः

దధీచి అన్నాడు—పూజార్హుడు కానివానికి పూజ చేయడం, నిజంగా పూజ్యులైన వారిని పూజించకపోవడం—ఇలా చేసే మనిషి నిశ్చయంగా మహాపాపాన్ని పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 11

असतां संमतिर्यत्र सतामवमतिस्तथा । दंडो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः

ఎక్కడ దుష్టులకు సమ్మతి, సజ్జనులకు అవమానం జరుగుతుందో, అక్కడ దేవకృతమైన భయంకర దండం వెంటనే పడుతుంది।

Verse 12

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः पुनर्दक्षमभाषत । पूज्यं तु पशुभर्तारं कस्मान्नार्चयसे प्रभुम्

ఇలా చెప్పిన ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి మళ్లీ దక్షునితో అన్నాడు—‘పూజ్యుడైన, సమస్త జీవుల అధిపతి-రక్షకుడు పశుపతి ప్రభువును నీవెందుకు ఆరాధించవు?’

Verse 13

दक्ष उवाच । संति मे बहवो रुद्राः शूलहस्ताः कपर्दिनः । एकादशावस्थिता ये नान्यं वेद्मि महेश्वरम्

దక్షుడు పలికెను—నాకు అనేక రుద్రులు ఉన్నారు; వారు శూలధారులు, జటాధారులు; వారు ఏకాదశ రూపములుగా స్థితులై ఉన్నారు. వారిని తప్ప మరెవ్వరినీ మహేశ్వరుడిగా నేను ఎరుగను.

Verse 14

दधीच उवाच । किमेभिरमरैरन्यैः पूजितैरध्वरे फलम् । राजा चेदध्वरस्यास्य न रुद्रः पूज्यते त्वया

దధీచి పలికెను—ఈ యజ్ఞములో ఇతర దేవతలను పూజించుటవలన ఏ ఫలం? ఈ అధ్వరానికి రాజైన రుద్రుని నీవు పూజించకపోతే, ఈ యజ్ఞానికి రాజత్వం ఎక్కడ?

Verse 15

ब्रह्मविष्णुमहेशानां स्रष्टा यः प्रभुरव्ययः । ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्य कैंकर्यवादिनः

అవ్యయ ప్రభువు—బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకూ సృష్టికర్తయైన వాడు; బ్రహ్మ మొదలుకొని పిశాచాంతముగా సమస్త జీవులు ఎవరి సేవకత్వమును ప్రకటించుచున్నారో ఆయన.

Verse 16

प्रकृतीनां परश्चैव पुरुषस्य च यः परः । चिंत्यते योगविद्वद्भि ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

ప్రకృతి వికారములకన్నా పరమైనవాడు, పురుషునికన్నా కూడా పరాత్పరుడు—ఆయననే యోగవిద్వాంసులు, తత్త్వదర్శి ఋషులు ధ్యానించుచున్నారు.

Verse 17

अक्षरं परमं ब्रह्म ह्यसच्च सदसच्च यत् । अनादिमध्यनिधनमप्रतर्क्यं सनातनम्

ఆ అక్షర పరబ్రహ్మము—అసత్, సత్ రెండింటికీ అతీతమై, అయినా రెండింటికీ ఆధారమై ఉన్నది. అది ఆదిమధ్యనిధనరహితం, తర్కాతీతం, సనాతనం.

Verse 18

यः स्रष्टा चैव संहर्ता भर्ता चैव महेश्वरः । तस्मादन्यं न पश्यामि शंकरात्मानमध्वरे

సృష్టికర్త, సంహర్త, పోషకుడు—ఆయనే మహేశ్వర మహాదేవుడు. అందుచేత ఈ యజ్ఞంలో నేను మరెవ్వరినీ చూడను; యజ్ఞాత్మస్వరూపంగా శంకరునే దర్శించుచున్నాను.

Verse 19

दक्ष उवाच । एतन्मखेशस्य सुवर्णपात्रे हविः समस्तं विधिमंत्रपूतम् । विष्णोर्नयाम्यप्रतिमस्य भागं प्रभोर्विभज्यावहनीयमद्य

దక్షుడు అన్నాడు: విధి మంత్రాలతో పవిత్రమైన ఈ సమస్త హవిస్సు యజ్ఞాధిపతి స్వర్ణపాత్రంలో ఉంచబడింది. నేడు నేను అప్రమేయ విష్ణువు భాగాన్ని తీసుకొని, ప్రభువు కోసం విభజించి, ఆహవనీయ అగ్నిలో యథావిధిగా సమర్పించెదను.

Verse 20

दधीच उवाच । यस्मान्नाराधितो रुद्रस्सर्वदेवेश्वरेश्वरः । तस्माद्दक्ष तवाशेषो यज्ञो ऽयं न भविष्यति

దధీచి అన్నాడు: సమస్త దేవాధీశులకూ అధీశ్వరుడైన రుద్రుని ఆరాధించలేదు; అందుచేత ఓ దక్షా, నీ ఈ సమస్త యజ్ఞం ఫలించదు.

Verse 21

इत्युक्त्वा वचनं क्रुद्धो दधीचो मुनिसत्तमः । निर्गम्य च ततो देशाज्जगाम स्वकमाश्रमम्

ఈ మాటలు చెప్పి కోపించిన మునిశ్రేష్ఠుడు దధీచి ఆ స్థలాన్ని విడిచి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 22

निर्गते ऽपि मुनौ तस्मिन्देवा दक्षं न तत्यजुः । अवश्यमनुभावित्वादनर्थस्य तु भाविनः

ఆ ముని వెళ్లిపోయిన తరువాత కూడా దేవతలు దక్షుణ్ణి విడువలేదు; ఎందుకంటే రాబోయే అనర్థం తప్పక అనుభవించవలసినదై, నివారించలేనిది అయింది।

Verse 23

एतस्मिन्नेव काले तु ज्ञात्वैतत्सर्वमीश्वरात् । दग्धुं दक्षाध्वरं विप्रा देवी देवमचोदयत्

అదే సమయంలో ఈశ్వరుని నుండి సమస్తం తెలుసుకొని, ఓ విప్రులారా, దేవి దేవాధిదేవుడు శివుని దక్ష యజ్ఞాన్ని దహించమని ప్రేరేపించింది.

Verse 24

देव्या संचोदितो देवो दक्षाध्वरजिघांसया । ससर्ज सहसा वीरं वीरभद्रं गणेश्वरम्

దేవి ప్రేరణతో, దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేయ సంకల్పించిన దేవుడు తక్షణమే గణాధిపతి వీరభద్రుని సృష్టించాడు।

Verse 25

सहस्रवदनं देवं सहस्रकमलेक्षणम् । सहस्रमुद्गरधरं सहस्रशरपाणिकम्

నేను సహస్రముఖుడైన దేవుణ్ణి చూచితిని; సహస్ర కమల నేత్రాలు కలవాడిని, సహస్ర గదలు ధరించినవాడిని, సహస్ర బాణాలను చేతబట్టినవాడిని।

Verse 26

शूलटंकगदाहस्तं दीप्तकार्मुकधारिणम् । चक्रवज्रधरं घोरं चंद्रार्धकृतशेखरम्

ఆయన చేతుల్లో శూలం, టంకము/పరశువు, గద ఉండెను; జ్వలించే ధనుస్సును ధరించెను. చక్రం, వజ్రం ధరించిన ఘోర మహిమతో, శిరస్సుపై అర్ధచంద్ర శేఖరుడై వెలిగెను।

Verse 27

कुलिशोद्योतितकरं तडिज्ज्वलितमूर्धजम् । दंष्ट्राकरालं बिभ्राणं महावक्त्रं महोदरम्

ఆయన చేయి వజ్రకాంతితో ప్రకాశించెను; జటలు మెరుపులా జ్వలించెను. భయంకర దంష్ట్రలను ధరించి, విశాల ముఖముతో మహోదరుడై, అత్యంత ఘోర రూపంలో దర్శనమిచ్చెను।

Verse 28

विद्युज्जिह्वं प्रलंबोष्ठं मेघसागरनिःस्वनम् । वसानं चर्म वैयाघ्रं महद्रुधिरनिस्रवम्

(ఆయన) విద్యుత్తులాంటి నాలుక గలవాడు, వేలాడే పెదవులు గలవాడు, మేఘగర్జన-సముద్రనాదంలా ఘోషించే వాడు; వ్యాఘ్రచర్మం ధరించి, విస్తార రక్తధారలు ప్రవహించేవాడు।

Verse 29

गण्डद्वितयसंसृष्टमण्डलीकृतकुण्डलम् । वरामरशिरोमालावलीकलितशेखरम्

ఆయన వృత్తాకార కుండలాలు రెండు చెంపల దగ్గర ఆనుకుని ఉండగా, ఆయన శిఖరం శ్రేష్ఠ అమరుల శిరోమాలల వరుసలతో అలంకృతమై ఉంది।

Verse 30

रणन्नूपुरकेयूरमहाकनकभूषितम् । रत्नसंचयसंदीप्तं तारहारावृतोरसम्

ఝంకారమయ్యే నూపురాలు, కేయూరాలు ధరించి, మహా స్వర్ణాభరణాలతో విభూషితమై; రత్నసంచయాలతో ప్రకాశించి, నక్షత్రసమ ముత్యాల హారంతో వక్షస్థలం ఆవరించబడిన ఆ దివ్యరూపం దర్శనమైంది।

Verse 31

महाशरभशार्दूलसिंहैः सदृशविक्रमम् । प्रशस्तमत्तमातंगसमानगमनालसम्

ఆయన విక్రమం మహాశరభ, వ్యాఘ్ర, సింహముల వలె; ఆయన గమనం ప్రసిద్ధ మత్త రాజగజమువలె నెమ్మదిగా, గంభీరంగా ఉండెను।

Verse 32

शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम् । सतुषारमिवाद्रीन्द्रं साक्षाज्जंगमतां गतम्

శంఖం, చామరం, కుందం, చంద్రుడు, మృణాలం వలె ఆయన కాంతి; ఆ పర్వతరాజు తుషారావృతుడైనట్లు కనిపించి, నిజంగా చలించుచు సజీవుడైనట్లు అనిపించెను।

Verse 33

ज्वालामालापरिक्षिप्तं दीप्तमौक्तिकभूषणम् । तेजसा चैव दीव्यंतं युगांत इव पावकम्

జ్వాలామాలచే పరివేష్టితమై, దీప్త మౌక్తికాభరణాలతో అలంకృతమైన ఆ రూపం తేజస్సుతో అలా దగ్ధమై ప్రకాశించింది—యుగాంత ప్రళయాగ్నిలా।

Verse 34

स जानुभ्यां महीं गत्वा प्रणतः प्रांजलिस्ततः । पार्श्वतो देवदेवस्य पर्यतिष्ठद्गणेश्वरः

అప్పుడు గణేశ్వరుడు మోకాళ్లపై భూమికి దిగి, అంజలి ఘటించి నమస్కరించి, దేవదేవుడైన శ్రీశివుని పక్కన అప్రమత్తంగా నిలిచాడు.

Verse 35

मन्युना चासृजद्भद्रां भद्रकालीं महेश्वरीम् । आत्मनः कर्मसाक्षित्वे तेन गंतुं सहैव तु

మరియు తన క్రోధం నుండి ఆయన కల్యాణమయి దేవి—మహేశ్వరి భద్రకాళిని అవిర్భవింపజేశాడు; తన కర్మకు సాక్షిగా ఆమె కూడా ఆయనతో పాటు అక్కడికి వెళ్లుటకై।

Verse 36

तं दृष्ट्वावस्थितं वीरभद्रं कालाग्निसन्निभम् । भद्रया सहितं प्राह भद्रमस्त्विति शंकरः

కాలాగ్నిలా జ్వలిస్తూ నిలిచిన వీరభద్రుని చూసి, శంకరుడు భద్రతో కలిసి అతనితో పలికెను—“నీకు మంగళం కలుగుగాక.”

Verse 37

स च विज्ञापयामास सह देव्या महेश्वरम् । आज्ञापय महादेव किं कार्यं करवाण्यहम्

అప్పుడు అతడు దేవితో కలిసి మహేశ్వరునికి వినయంగా నివేదించాడు—“ఆజ్ఞాపించండి, ఓ మహాదేవా! నేను ఏ కార్యం చేయవలెను?”

Verse 38

ततस्त्रिपुरहा प्राह हैमवत्याः प्रियेच्छया । वीरभद्रं महाबाहुं वाचा विपुलनादया

అనంతరం త్రిపురహా అయిన భగవాన్ శివుడు, హైమవతీ (పార్వతి) యొక్క ప్రియ కోరికను నెరవేర్చాలనే ఉద్దేశంతో, మహాబాహువు వీరభద్రునితో ఘనమైన ప్రతిధ్వనించే వాణితో పలికాడు।

Verse 39

देवदेव उवाच । प्राचेतसस्य दक्षस्य यज्ञं सद्यो विनाशय । भद्रकाल्या सहासि त्वमेतत्कृत्यं गणेश्वर

దేవదేవుడు మహాదేవుడు పలికెను— ‘ప్రాచేతసుని కుమారుడైన దక్షుని యజ్ఞాన్ని వెంటనే ధ్వంసం చేయి. భద్రకాళితో కలిసి, ఓ గణేశ్వరా, ఈ కార్యాన్ని నీవే నిర్వర్తించాలి.’

Verse 40

अहमप्यनया सार्धं रैभ्याश्रमसपीपतः । स्थित्वा वीक्षे गणेशान विक्रमं तव दुःसहम्

‘నేనూ ఆమెతో కలిసి రైభ్యాశ్రమ సమీపానికి వచ్చాను. అక్కడ నిలిచి, ఓ గణేశా, నీ దుర్ధర్షమైన పరాక్రమాన్ని నేను దర్శిస్తున్నాను.’

Verse 41

वृक्षा कनखले ये तु गंगाद्वारसमीपगाः । सुवर्णशृंगस्य गिरेर्मेरुमंदरसंनिभाः

కనఖలంలో గంగాద్వార (హరిద్వార) సమీపంలో ఉన్న వృక్షాలు సువర్ణశృంగ పర్వతపు శిఖర-ఢాళ్లవలె, మేరూ–మందరాలకు సమానమైన మహిమతో ప్రకాశిస్తాయి।

Verse 42

तस्मिन्प्रदेशे दक्षस्य युज्ञः संप्रति वर्तते । सहसा तस्य यज्ञस्य विघातं कुरु मा चिरम्

ఆ ప్రాంతంలో దక్షుని యజ్ఞం ఇప్పుడే జరుగుతోంది. నీవు వెంటనే—ఆలస్యం చేయకుండా—ఆ యజ్ఞానికి విఘాతం కలిగించు।

Verse 43

इत्युक्ते सति देवेन देवी हिमगिरीन्द्रजा । भद्रं भद्रं च संप्रेक्ष्य वत्सं धेनुरिवौरसम्

దేవుడు ఇలా పలికినప్పుడు, హిమగిరిరాజ కుమార్తె దేవి ‘భద్రం, భద్రం’ అని మంగళస్నేహంతో మళ్లీ మళ్లీ చూచెను—ఆవు తన వక్షస్థలంలోని దూడను చూచినట్లు.

Verse 44

आलिंग्य च समाघ्राय मूर्ध्नि षड्वदनं यथा । सस्मिता वचनं प्राह मधुरं मधुरं स्वयम्

ఆమె అతనిని ఆలింగనం చేసి, శిరస్సుపై స్నేహంతో ముద్దుపెట్టెను—షడ్వదనుడు (కార్త్తికేయుడు)ను ఆలింగనం చేసినట్లుగా. తరువాత చిరునవ్వుతో ఆమె స్వయంగా ఎంతో మధురమైన మాటలు పలికెను.

Verse 45

देव्युवाच । वत्स भद्र महाभाग महाबलपराक्रम । मत्प्रियार्थं त्वमुत्पन्नो मम मन्युं प्रमार्जक

దేవి పలికెను—వత్సా, భద్రా, మహాభాగా, మహాబల పరాక్రమశాలీ! నీవు నా ప్రియార్థం కొరకు జన్మించితివి; నా కోపాన్ని తొలగించువాడవు కావుము.

Verse 46

यज्ञेश्वरमनाहूय यज्ञकर्मरतो ऽभवत् । दक्षं वैरेण तं तस्माद्भिंधि यज्ञं गणेश्वर

యజ్ఞేశ్వరుడిని ఆహ్వానించకుండానే అతను యజ్ఞకర్మలో నిమగ్నమయ్యాడు. కాబట్టి ఓ గణేశ్వరా, ఆ దక్షునిపై పగతో ఆ యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేయి.

Verse 47

यज्ञलक्ष्मीमलक्ष्मीं त्वं भद्र कृत्वा ममाज्ञया । यजमानं च तं हत्वा वत्स हिंसय भद्रया

ఓ భద్రా, నా ఆజ్ఞతో ఈ యజ్ఞ లక్ష్మిని అలక్ష్మిగా మార్చు. ఆపై ఆ యజమానిని సంహరించు, నా బిడ్డా, నీ భద్ర శక్తితో అతడిని నాశనం చేయి.

Verse 48

अशेषामिव तामाज्ञां शिवयोश्चित्रकृत्ययोः । मूर्ध्नि कृत्वा नमस्कृत्य भद्रो गंतुं प्रचक्रमे

అపరిమిత ఆశ్చర్యకర్మలుగల ఆ ఇద్దరు శివుల ఆజ్ఞను శిరస్సుపై ధరించినట్లుగా భావించి, భద్రుడు నమస్కరించి బయలుదేరెను.

Verse 49

अथैष भगवान्क्रुद्धः प्रेतावासकृतालयः । वीरभद्रो महादेवो देव्या मन्युप्रमार्जकः

అప్పుడు ఆ భగవంతుడు క్రోధించెను—ప్రేతావాసమధ్యే నివాసమున్నవాడు—దేవి క్రోధాన్ని శమింపజేసి నెరవేర్చు వీరభద్ర మహాదేవుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యెను.

Verse 50

ससर्ज रोमकूपेभ्यो रोमजाख्यान्गणेश्वरान् । दक्षिणाद्भुजदेशात्तु शतकोटिगविश्वरान्

ఆయన తన రోమకూపముల నుండి ‘రోమజ’ అనే గణేశ్వరులను సృష్టించెను; మరియు తన కుడి భుజప్రదేశం నుండి శతకోటి మహాబల గణనాయకులను ప్రదర్శించెను.

Verse 51

पादात्तथोरुदेशाच्च पृष्ठात्पार्श्वान्मुखाद्गलात् । गुह्याद्गुल्फाच्छिरोमध्यात्कंठादास्यात्तथोदरात्

పాదాల నుండి, ఊరుదేశం నుండి, పృష్ఠం మరియు పార్శ్వాల నుండి; ముఖం మరియు గొంతు నుండి; గుహ్యాంగం మరియు గుల్ఫాల (మడమల) నుండి; శిరోమధ్యము నుండి, కంఠము నుండి, నోటి నుండి, అలాగే ఉదరము నుండి కూడా—ఇవి చెప్పబడిన స్థానములు.

Verse 52

तदा गणेश्वरैर्भद्रैर्भद्रतुल्यपराक्रमैः । संछादितमभूत्सर्वं साकाशविवरं जगत्

అప్పుడు భద్రసమాన పరాక్రమముగల శుభ గణేశ్వరులు ఆకాశంలోని ఖాళీలతో కూడిన సమస్త జగత్తును పూర్తిగా ఆవరించారు.

Verse 53

सर्वे सहस्रहस्तास्ते सहस्रायुधपाणयः । रुद्रस्यानुचरास्सर्वे सर्वे रुद्रसमप्रभाः

వారందరూ సహస్రహస్తులు; వారి చేతుల్లో సహస్ర ఆయుధములు ఉండెను. వారందరూ రుద్రుని అనుచరులు; వారందరి ప్రభ రుద్రసమానము.

Verse 54

शूलशक्तिगदाहस्ताष्टंकोपलशिलाधराः । कालाग्निरुद्रसदृशास्त्रिनेत्राश्च जटाधराः

వారి చేతుల్లో శూలం, శక్తి, గదా ఉండి, పర్వతశిఖరాలు మరియు మహాశిలలను ఎత్తి ధరించారు. వారు కాలాగ్నిరుద్రుని వలె త్రినేత్రులు, జటాధారులుగా కనిపించారు.

Verse 55

निपेतुर्भृशमाकाशे शतशस्सिंहवाहनाः । विनेदुश्च महानादाञ्जलदा इव भद्रजाः

అప్పుడు ఆకాశంలో సింహవాహనులు వందలకొద్దీ బలంగా దూకి దిగారు; శుభ మేఘాల గర్జనల వలె మహానాదాలతో వారు గర్జించారు.

Verse 56

तैर्भद्रैर्भगवान्मद्रस्तथा परिवृतो बभौ । कालानलशतैर्युक्तो यथांते कालभैरवः

ఆ శుభ గణులతో అలా పరివృతుడైన భగవాన్ మద్ర ప్రకాశించాడు; ప్రళయాంతంలో కాలభైరవుడు కాలదాహక అగ్నుల శతసంఖ్యతో యుక్తుడై ఉన్నట్లుగా.

Verse 57

तेषां मध्ये समारुह्य वृषेंद्रं वृषभध्वजः । जगाम भगवान्भद्रश्शुभमभ्रं यथा भवः

వారి మధ్యలో వృషేంద్రుని అధిరోహించి వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ భద్రుడు ముందుకు సాగాడు—శుభ్రంగా ప్రకాశించే మేఘంలోనుగా భవుడు (శివుడు) సాగినట్లుగా.

Verse 58

तस्मिन्वृषभमारूढे भद्रे तु भसितप्रभः । बभार मौक्तिकं छत्रं गृहीतसितचामरः

అప్పుడు విభూతి-ప్రభతో ప్రకాశించే శుభ పరమేశ్వరుడు వృషభారూఢుడై, ముత్యంలాంటి తెల్లని రాజఛత్రాన్ని ధరించి, చేతిలో శ్వేత చామరాన్ని పట్టుకున్నాడు।

Verse 59

स तदा शुशुभे पार्श्वे भद्रस्य भसितप्रभः । भगवानिव शैलेन्द्रः पार्श्वे विश्वजगद्गुरोः

అప్పుడు విభూతి-ప్రభతో ప్రకాశించే అతడు భద్రుని పక్కన మహాశోభతో వెలిగాడు—సర్వజగద్గురువైన భగవంతుని పక్కన మహాశైలేంద్రుడు నిలిచినట్లు।

Verse 60

सो ऽपि तेन बभौ भद्रः श्वेतचामरपाणिना । बालसोमेन सौम्येन यथा शूलवरायुधः

అతని చేత అలంకృతుడై భద్రుడూ శ్వేత చామరాన్ని చేతబట్టి ప్రకాశించాడు; కోమల బాలసోమునివలె సౌమ్యంగా—శ్రేష్ఠ శూలాయుధధారి పరమేశ్వరునిలా।

Verse 61

दध्मौ शंखं सितं भद्रं भद्रस्य पुरतः शुभम् । भानुकंपो महातेजा हेमरत्नैरलंकृतः

అప్పుడు స్వర్ణరత్నాలతో అలంకృతుడైన మహాతేజస్సు భానుకంప భద్రుని ముందర భక్తితో నిలిచి, శుభ్రమైన తెల్లని శుభ శంఖాన్ని ఊదాడు।

Verse 62

देवदुंदुभयो नेदुर्दिव्यसंकुलनिःस्वनाः । ववृषुश्शतशो मूर्ध्नि पुष्पवर्षं बलाहकाः

దేవదుందుభులు దివ్యంగా కలిసిన నాదాలతో మ్రోగాయి; మేఘసమూహాలు మస్తకంపై వందలకొద్దీ పుష్పవర్షాన్ని కురిపించాయి—మంగళార్పణగా।

Verse 63

फुल्लानां मधुगर्भाणां पुष्पाणां गंधबंधवः । मार्गानुकूलसंवाहा वबुश्च पथि मारुताः

వికసించిన మధుగర్భ పుష్పాల సువాసన వాటి సఖిలా విస్తరించింది; మార్గమున ప్రయాణానికి అనుకూలంగా మృదువైన గాలులు వీచాయి।

Verse 64

ततो गणेश्वराः सर्वे मत्ता युद्धबलोद्धताः । ननृतुर्मुमुदुर्१ एदुर्जहसुर्जगदुर्जगुः

అప్పుడు ఆ గణేశ్వరులందరూ ఉత్సాహమత్తులై, యుద్ధబల గర్వంతో ఉద్ధతులై నర్తించసాగారు; ఆనందించారు, గట్టిగా కేకలు వేశారు, నవ్వారు, పలికారు, పాడారు—దిక్కులు మార్మోగాయి।

Verse 65

तदा भद्रगणांतःस्थो बभौ भद्रः स भद्रया । यथा रुद्रगणांतः स्थस्त्र्यम्बकोंबिकया सह

అప్పుడు భద్రగణముల మధ్య నిలిచిన ఆ శుభుడు భద్రుడు, భద్రాతో కలిసి ప్రకాశించాడు; రుద్రగణముల మధ్య త్ర్యంబక శివుడు అంబికా (పార్వతి)తో కలిసి శోభించునట్లు।

Verse 66

तत्क्षणादेव दक्षस्य यज्ञवाटं रण्मयम् । प्रविवेश महाबाहुर्वीरभद्रो महानुगः

అదే క్షణంలో మహాబాహువు వీరభద్రుడు, తన మహానుచరులతో కలిసి, యుద్ధభూమిగా మారిన దక్షుని యజ్ఞవాటంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 67

ततस्तु दक्षप्रतिपादितस्य क्रतुप्रधानस्य गणप्रधानः । प्रयोगभूमिं प्रविवेश भद्रो रुद्रो यथांते भुवनं दिधक्षुः

అనంతరం గణాధిపతి భద్ర-రుద్రుడు, దక్షుడు ప్రతిష్ఠించిన ఆ ప్రధాన క్రతువు యొక్క యజ్ఞప్రయోగభూమిలో ప్రవేశించాడు; ప్రళయాంతంలో రుద్రుడు లోకాలను దహించుటకు ప్రవేశించునట్లు।