Śiva’s Boon to Viśvakarman and the Manifestation of Devī (Bhavānī/Parāśakti)

Verse 1

वायुरुवाच । अथ देवो महादेवो महाजलदनादया । वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया

వాయువు పలికెను—అనంతరం దేవుడు మహాదేవుడు మహామేఘ గర్జనవంటి స్వరంతో పలుకుట ప్రారంభించెను; ఆ వాక్కు మధురమై, గంభీరమై, శివమంగళమయమై, సిద్ధవాణి లక్షణములతో సుసంపన్నమై యుండెను।

Verse 2

अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया । अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया

ఆమె వాక్కు అర్థసంపన్నమైన పదములతో, రాజలక్షణములతో యుక్తమై యుండెను; సమస్త విషయముల కార్యారంభమును రక్షించుటలో ఆమె నిర్మలమై దక్షురాలై యుండెను।

Verse 3

मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया । संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः

మరింత మనోహరమైన, ఉదారమైన, మధురస్మితంతో, పరమేశ్వరుడు అత్యంత సంతోషించి విశ్వకర్మను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 4

ईश्वर उवाच । वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह । ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—“వత్సా, వత్సా! మహాభాగ్యుడా, నా కుమారుడా మరియు పితామహా! నీ వాక్యాల గౌరవమూ భారమూ నాకు సమస్తంగా తెలిసినదే।”

Verse 5

प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना । तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम्

“ప్రాణుల వృద్ధి మరియు క్షేమార్థం నీవు ఇప్పుడు తపస్సు చేసితివి. ఈ తపస్సుతో నేను సంతుష్టుడను; కావున నీకు ఇష్టమైన వరం ప్రసాదించుచున్నాను।”

Verse 6

इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः । ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः

అట్లు పరమ ఉదారమూ స్వభావమధురమూ అయిన వచనములు పలికి, దేవశ్రేష్ఠుడైన హరుడు తన దేహభాగమునుండి దేవిని సృష్టించి ప్రదర్శించెను।

Verse 7

यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् । परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः

బ్రహ్మవేత్తలు ఆమెను దివ్యగుణసంపన్న దేవిగా ప్రకటిస్తారు—ఆమె పరాత్పరుడైన పరమాత్మ భవుడు (శివుడు) యొక్క పరమ శక్తి।

Verse 8

यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः । या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल

ఆమెయందు జన్మ, మృతి, జర మొదలైనవి అసలు లేవు. ఆ భవానీ, భవుడు (శివుడు) యొక్క అంగమునుండి ప్రాదుర్భవించిందని చెబుతారు.

Verse 9

यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह । सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत

యావిడను వాక్కు, మనస్సు, ఇంద్రియములు చేరలేక వెనుదిరుగునో, ఆ దేవి తన భర్త అయిన ప్రభువు దేహభాగమునుండి జన్మించినదానివలె దర్శనమిచ్చెను।

Verse 10

या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति । शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत

యా దేవి తన మహిమాశక్తితో ఈ సమస్త జగత్తును వ్యాపించి నిలిచి పోషించుచున్నదో, ఆ దేవి అప్పుడు ఆశ్చర్యకరంగా, దేహధారిణియైనట్లుగా దర్శనమిచ్చెను।

Verse 11

सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया । ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः

ఈ మాయే తన మాయాశక్తితో ఈ సమస్త జగత్తును మోహింపజేయుచున్నది. ఆమె ఈశ్వరుని నుండి జన్మించిందని చెప్పబడినను, పరమార్థమున ఆమె అజాత—అజన్మ.

Verse 12

न यस्या परमो भावः सुराणामपि गोचरः । विश्वामरेश्वरी चैव विभक्ता भर्तुरंगतः

యావిడ పరమస్వరూపము దేవతలకైనా గోచరము కాదో, ఆ దేవి విశ్వమునకును అమరులకును అధీశ్వరి; అయినను భర్త అయిన ప్రభువు అంగమునుండి విభక్తరూపముగా ప్రకాశించెను।

Verse 13

तां दृष्ट्वा परमेशानीं सर्वलोकमहेश्वरीम् । सर्वज्ञां सर्वगां सूक्ष्मां सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्

ఆమెను దర్శించి—పరమేశానీ, సమస్త లోకాల మహేశ్వరీ—సర్వజ్ఞ, సర్వవ్యాపిని, సూక్ష్మస్వరూపిణి, సత్-అసత్ విభాగాతీత, వ్యక్త పరిమితులేని దేవిని (అతడు చూచెను)।

Verse 14

परमां निखिलं भासा भासयन्तीमिदं जगत् । प्रणिपत्य महादेवीं प्रार्थयामास वै विराट्

ఈ సమస్త జగత్తును తన కాంతితో ప్రకాశింపజేసే పరమ దేవిని దర్శించి, విరాట్ మహాదేవికి నమస్కరించి వినయంగా ప్రార్థించెను।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवि देवेन सृष्टो ऽहमादौ सर्वजगन्मयि । प्रजासर्गे नियुक्तश्च सृजामि सकलं जगत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే దేవి, హే సర్వజగన్మయి! ఆదిలో నేను దేవుడు (శివుడు) చేత సృష్టింపబడితిని. ప్రజాసృష్టి కార్యమున నియుక్తుడనై ఈ సమస్త జగత్తును సృజించుచున్నాను।

Verse 16

मनसा निर्मिताः सर्वे देवि देवादयो मया । न वृद्धिमुपगच्छन्ति सृज्यमानाः पुनः पुनः

హే దేవి, దేవతలతో మొదలైన వీరందరినీ నేను కేవలం మనసుతోనే నిర్మించితిని; అయినా పునఃపునః సృష్టింపబడుచున్నా వారు నిజమైన వృద్ధిని పొందుటలేదు।

Verse 17

मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् । संवर्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः

అందుచేత సృష్టిని మిథునప్రభవంగా (నర-నారీ యుగ్మజన్యంగా) స్థాపించి, ఇక నా సమస్త ప్రజలను పోషించి విస్తరింపజేయాలని నేను కోరుచున్నాను।

Verse 18

न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् । तेन नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिर्मम न विद्यते

పూర్వం నీ నుండి స్త్రీల అవ్యయ కులం వెలువడలేదు. అందుచేత స్త్రీకులాన్ని సృష్టించే శక్తి నాకు లేదు.

Verse 19

सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः । तस्मात्सर्वत्र सर्वेषां सर्वशक्तिप्रदायिनीम्

సర్వ శక్తుల ఉద్భవం నిశ్చయంగా మీ నుండే. అందుచేత సర్వత్ర, సమస్తులకు, మీరు సర్వశక్తులను ప్రసాదించే దేవి.

Verse 20

त्वामेव वरदां मायां प्रार्थयामि सुरेश्वरीम् । चराचरविवृद्ध्यर्थमंशेनैकेन सर्वगे

హే సర్వవ్యాపినీ దేవి! వరప్రదాయిని మాయా, హే సురేశ్వరీ—నేను నిన్నే ప్రార్థిస్తున్నాను; చరాచర సమస్త జీవుల వృద్ధి-వికాసార్థం నీ ఒక్క అంసంతో అవతరించు.

Verse 21

दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवार्दिनि । एवं सा याचिता देवी ब्रह्मणा ब्रह्मयोनिना

“హే భవార్దినీ! నా కుమారుడు దక్షుని కుమార్తెగా అవతరించు.” ఇలా పరమ మూలం నుండి ఉద్భవించిన స్వయంభూ బ్రహ్మ దేవిని ప్రార్థించాడు.

Verse 22

शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् । तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य देवदेववरो हरः

భ్రూమధ్యమునుండి ఆయన తన తేజస్సుతో సమానమైన ప్రకాశంతో ఒకే శక్తిని సృష్టించాడు. దేవదేవుల్లో శ్రేష్ఠుడైన హరుడు ఆమెను చూసి చిరునవ్వుతో పలికాడు.

Verse 23

ब्रह्माणं तपसाराध्य कुरु तस्य यथेप्सितम् । तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा

‘తపస్సుతో బ్రహ్మను ప్రసన్నుని చేసి, ఆయన కోరినదే చేయుము.’ పరమేశ్వరుని ఆ ఆజ్ఞను ఆమె శిరస్సు వంచి స్వీకరించెను।

Verse 24

ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् । दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणीम्

బ్రహ్ముని వచనముచే దేవి దక్షుని కుమార్తెగా అవతరించింది. బ్రహ్మస్వరూపిణి ఆ దేవి బ్రహ్మునికి అతుల శక్తిని ప్రసాదించింది.

Verse 25

विवेश देहं देवस्य देवश्चांतरधीयत । तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् स्त्रियां भोगः प्रतिष्ठितः

అతడు ఆ దేవుని దేహంలో ప్రవేశించాడు; దేవుడు స్వయంగా అంతర్ధానమయ్యాడు. అప్పటినుంచి ఈ లోకంలో స్త్రీతో భోగం స్థిరపడింది.

Verse 26

प्रजासृष्टिश्च विप्रेंद्रा मैथुनेन प्रवर्तते । ब्रह्मापि प्राप सानन्दं सन्तोषं मुनिपुंगवाः

హే విప్రేంద్రా, ప్రజాసృష్టి మరియు సంతానప్రవాహం మైథునం ద్వారానే సాగుతుంది. హే మునిపుంగవులారా, బ్రహ్ముడుకూడా ఆనందభరిత సంతృప్తిని పొందెను.

Verse 27

एतद्वस्सर्वमाख्यातं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यवृद्धिकरं श्राव्यं भूतसर्गानुपंगतः

దేవి శక్తి నుండి ఉద్భవించిన ఈ సమస్తాన్ని మీకు వివరించాను. ఇది శ్రవణయోగ్యం, పుణ్యవృద్ధికరం, భూతసృష్టి వర్ణనతో అనుసంధానమై ఉంది.

Verse 28

य इदं कीर्तयेन्नित्यं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् । पुण्यं सर्वमवाप्नोति पुत्रांश्च लभते शुभान्

దేవీ శక్తి నుండి ఉద్భవించిన ఈ కథను నిత్యం కీర్తించే వాడు సమస్త పుణ్యాలను పొందుతాడు; అలాగే శుభమైన కుమారులను కూడా పొందుతాడు.