Shloka 38

Śumbha–Niśumbha-pīḍā and Devastuti to Durgā/Śivā

Names and Forms of the Devī

Devanagari script

स्त्रीरत्नं त्वामहं मन्ये सर्वरत्नोपरि स्थितम् । सा त्वं ममानुजं मां वा भजतात्कामजै रसैः

Transliteration

strīratnaṃ tvāmahaṃ manye sarvaratnopari sthitam | sā tvaṃ mamānujaṃ māṃ vā bhajatātkāmajai rasaiḥ

Translation

నిన్ను నేను స్త్రీరత్నమని భావిస్తున్నాను; నీవు సమస్త రత్నాలకన్నా పైగా నిలిచినవు. కాబట్టి నీ కోరిక ప్రకారం నా అనుజుని గానీ నన్ను గానీ స్వీకరించి కామజ రసాలలో ఆనందించు.

Word by Word

• स्त्रीरत्नम्: a jewel of a woman
• स्त्रीरत्नम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री-रत्न (प्रातिपदिक; स्त्री + रत्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: स्त्री एव रत्नम् (a jewel among women)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• मन्ये: think; consider
• मन्ये: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• सर्वरत्नोपरि: above all jewels
• सर्वरत्नोपरि: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व-रत्न-उपरि (प्रातिपदिक/अव्यय; सर्व + रत्न + उपरि)
• Form: अव्ययीभाव-समास; उपरि-शब्दः (indeclinable postposition) = ‘above’; अर्थे सप्तमीभाव (locative sense)

• स्थितम्: placed; standing
• स्थितम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘placed/standing’ (agreeing with स्त्रीरत्नम्)

• सा: she; that (woman)
• सा: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• अनुजम्: younger brother
• अनुजम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• माम्: me
• माम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• वा: or
• वा: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle)

• भजतात्: choose; resort to; serve
• भजतात्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; वैदिक/पुराणिक-रूप ‘-तात्’ (polite/strong imperative)

• कामजैः: born of desire
• कामजैः: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम-ज (प्रातिपदिक; काम + ज)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष: कामात् जायन्ते (born of desire)

• रसैः: with pleasures; delights
• रसैः: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Speaker

A male narrator/kingly figure within the Uma-saṁhitā dialogue (contextual speaker addressing a woman)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights worldly attraction (kāma) and choice, serving as a narrative contrast to Shaiva Siddhanta’s higher aim: turning from transient rasa (sense-delight) toward devotion to Pati (Shiva) for liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By showing the pull of desire and social proposals, the text implicitly points to the need for steadiness (niyama) and purification; Saguna Shiva worship (Linga-upāsanā) is presented elsewhere in the Purana as the means to sublimate desire into bhakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

No direct ritual is prescribed in this line; as a practical takeaway, Shaiva practice would recommend japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and disciplined conduct to master kāma rather than be mastered by it.