Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Daśa-Śivāvatāra-Nirūpaṇa

Enumeration of Ten Prime Manifestations of Śiva with Their Śaktis

श्रीविद्येशः षोडशाह्वः श्रीर्विद्या षोडशी शिवा । चतुर्थो भक्त सुखदो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

śrīvidyeśaḥ ṣoḍaśāhvaḥ śrīrvidyā ṣoḍaśī śivā | caturtho bhakta sukhado bhuktimuktiphalapradaḥ

‘శ్రీవిద్యేశ’ అనే ప్రభువు ‘షోడశ’ అని కూడా ప్రసిద్ధుడు; ఆయనే శ్రీవిద్య, షోడశీ శక్తి, మంగళమయి శివా. ఆయన నాల్గవ అవతారం—భక్తులకు సుఖదాత, భోగమోక్ష ఫలప్రదాత।

śrīvidyeśaḥLord of Śrīvidyā (Śrīvidyeśa)
śrīvidyeśaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī-vidyā-īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (श्रीविद्यायाः ईशः) — Nominative singular, masculine
ṣoḍaśa-āhvaḥcalled Ṣoḍaśa
ṣoḍaśa-āhvaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक) + āhva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षोडश इति आह्वः) — Nominative singular, masculine; 'named Sixteen'
śrīḥŚrī (Lakṣmī/auspicious power)
śrīḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular, feminine
vidyāVidyā
vidyā:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular, feminine
ṣoḍaśīsixteenfold / the Sixteenth
ṣoḍaśī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्रम/संख्यावाचक विशेषण — Nominative singular, feminine
śivāŚivā
śivā:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootśivā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular, feminine
caturthaḥfourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular, masculine
bhaktadevotee
bhakta:
Sambandha/Apposition (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhakta (कृदन्त; √bhaj भज्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular, masculine; 'devotee' (or adjectival 'devoted')
sukha-daḥgiver of happiness
sukha-daḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsukha (प्रातिपदिक) + da (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सुखं ददाति) — Nominative singular, masculine
bhukti-mukti-phala-pradaḥbestower of the fruits of enjoyment and liberation
bhukti-mukti-phala-pradaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhukti (प्रातिपदिक) + mukti (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + prada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/उपपद-समास (भुक्तिमुक्त्योः फलानि प्रददाति) — Nominative singular, masculine

Sūta Gosvāmi (narrating the Śiva Purāṇa to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Type: stotra

Shakti Form: Lalitā

Role: liberating

S
Shiva
S
Shakti (Śivā/Śrīvidyā)

FAQs

It presents Shiva as Śrīvidyeśa, inseparable from Śrīvidyā-Śakti, showing that true devotion to Shiva grants both right-being in the world (bhukti) and the supreme end of liberation (mukti).

By naming a specific form—Śrīvidyeśa—this verse supports Saguna upāsanā: devotees approach Shiva through a definite name and power (Śrīvidyā/Ṣoḍaśī), which can be worshipped through the Liṅga as the accessible embodiment of Pati united with Śakti.

Bhakti-centered japa and pūjā to Shiva with awareness of Śakti—such as steady Panchākṣarī japa (Om Namaḥ Śivāya) and Liṅga worship—aimed at both dharmic well-being and inner release.