अनिरुद्धापहरणानन्तरं कृष्णस्य शोणितपुरगमनम् तथा रुद्रकृष्णयुद्धारम्भः | After Aniruddha’s Abduction: Kṛṣṇa Marches to Śoṇitapura and the Rudra–Kṛṣṇa Battle Begins

Verse 1

व्यास उवाच । अनिरुद्धे हृतै पौत्रे कृष्णस्य मुनिसत्तम । कुंभांडसुतया कृष्णः किमकार्षीद्धि तद्वद

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా! కుంభాండుని కుమార్తె కృష్ణుని మనవడు అనిరుద్ధుని అపహరించినప్పుడు, అప్పుడు కృష్ణుడు ఏమి చేసెను? అది నాకు చెప్పుము।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । ततो गतेऽनिरुद्धे तु तत्स्त्रीणां रोदनस्वनम् । श्रुत्वा च व्यथितः कृष्णो बभूव मुनिसत्तम

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా! అనిరుద్ధుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత స్త్రీల విలాపధ్వని విని కృష్ణుడు అత్యంత వ్యథితుడయ్యెను।

Verse 3

अपश्यतां चानिरुद्धं तद्बंधूनां हरेस्तथा । चत्वारो वार्षिका मासा व्यतीयुरनुशोचताम्

అనిరుద్ధుడు కనబడకపోవడంతో అతని బంధువులు, అలాగే హరివంశీయులు శోకించిరి; శోకించుచుండగా వర్షాకాలపు నాలుగు నెలలు గడిచిపోయెను।

Verse 4

नारदात्तदुपाकर्ण्य वार्तां बद्धस्य कर्म च । आसन्सुव्यथितास्सर्वे वृष्णयः कृष्णदेवताः

నారదుని నుండి బంధింపబడినవాని (అనిరుద్ధుని) వార్తను, అతని విషయమై జరిగిన కార్యములను విని, కృష్ణునే ఇష్టదైవంగా భావించే వృష్ణులందరూ అత్యంత వ్యథితులయ్యిరి।

Verse 5

कृष्णस्तद्वृत्तमखिलं श्रुत्वा युद्धाय चादरात् । जगाम शोणितपुरं तार्क्ष्यमाहूय तत्क्षणात्

కృష్ణుడు జరిగిన సంగతులన్నిటిని విని యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, తక్షణమే తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు)ను పిలిచి వెంటనే శోణితపురానికి బయలుదేరెను।

Verse 6

प्रद्युम्नो युयुधानश्च गतस्सांबोथ सारणः । नंदोपनंदभद्राद्या रामकृष्णानुवर्तिनः

ప్రద్యుమ్నుడు, యుయుధానుడు బయలుదేరిరి; సాంబుడు, సారణుడూ వెళ్లిరి. నంద, ఉపనంద, భద్ర మొదలైన రామకృష్ణానుచరులూ కూడ ప్రస్థానమయ్యిరి।

Verse 7

अक्षौहिणीभिर्द्वादशभिस्समेतासर्वतो दिशम् । रुरुधुर्बाणनगरं समंतात्सात्वतर्षभाः

పన్నెండు అక్షౌహిణీ సేనలతో సమేతమైన సాత్వతశ్రేష్ఠ వీరులు బాణుని నగరాన్ని అన్ని దిశల నుండీ చుట్టుముట్టి పూర్తిగా నిరోధించిరి।

Verse 8

भज्यमानपुरोद्यानप्राकाराट्टालगोपुरम् । वीक्ष्यमाणो रुषाविष्टस्तुल्यसैन्योभिनिर्ययौ

నగర ఉద్యానాలు, ప్రాకారాలు, అట్టాలాలు, గోపురాలు ఛిన్నాభిన్నమవుతున్నవి చూచి అతడు కోపావేశంతో సమబల సైన్యంతో బయటికి దూకి వచ్చెను।

Verse 9

बाणार्थे भगवान् रुद्रस्ससुतः प्रमथैर्वृतः । आरुह्य नन्दिवृषभं युद्धं कर्त्तुं समाययौ

బాణుని నిమిత్తం భగవాన్ రుద్రుడు తన కుమారునితో, ప్రమథగణాలతో చుట్టుముట్టబడి, నంది వృషభాన్ని అధిరోహించి యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చెను।

Verse 10

आसीत्सुतुमुलं युद्धमद्भुतं लोमहर्षणम् । कृष्णादिकानां तैस्तत्र रुद्राद्यैर्बाणरक्षकैः

అప్పుడు అక్కడ అత్యంత తుములమైన, అద్భుతమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం చెలరేగింది—ఒక వైపు కృష్ణాది, మరో వైపు రుద్రాది ధనుర్ధర రక్షకులు బాణాలతో రక్షణ చేస్తూ నిలిచారు।

Verse 11

कृष्णशंकरयोरासीत्प्रद्युम्नगुहयोरपि । कूष्मांडकूपकर्णाभ्यां बलेन सह संयुगः

కృష్ణుడు మరియు శంకరుడు (శివుడు) మధ్య ఘోర సంగ్రామం జరిగింది. అలాగే ప్రద్యుమ్నుడు, గుహ (కార్త్తికేయుడు) కూడా యుద్ధంలో తలపడ్డారు; బలరాముడు కూష్మాండ, కూపకర్ణులతో సమరించాడు।

Verse 12

सांबस्य बाणपुत्रेण बाणेन सह सात्यकेः । नन्दिना गरुडस्यापि परेषां च परैरपि

సాంబుడు బాణుని కుమారునితో యుద్ధం చేశాడు; సాత్యకి బాణునితోనే పోరాడాడు. నంది గరుడుని ఎదుర్కొన్నాడు; ఇతర వీరులు కూడా తమ తమ ప్రత్యర్థులతో సమరంలో నిమగ్నమయ్యారు।

Verse 13

ब्रह्मादयस्सुराधीशा मुनयः सिद्धचारणाः । गंधर्वाऽप्सरसो यानैर्विमानैर्द्रष्टुमागमन्

బ్రహ్మాది దేవాధిపతులు, మునులు, సిద్ధులు, చారణులు, అలాగే గంధర్వులు, అప్సరసలు తమ తమ యానములు మరియు దివ్య విమానములపై ఆ అద్భుత దృశ్యాన్ని దర్శించుటకు వచ్చిరి।

Verse 14

प्रमथैर्विविधाकारै रेवत्यंतैः सुदारुणम् । युद्धं बभूव विप्रेन्द्र तेषां च यदुवंशिनाम्

హే విప్రేంద్రా! రేవతీ మొదలైనవారితో కూడిన నానారూపధారులైన ప్రమథులు మరియు యదువంశీయ వీరుల మధ్య అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం చెలరేగింది।

Verse 15

भ्रात्रा रामेण सहितः प्रद्युम्नेन च धीमता । कृष्णश्चकार समरमतुलं प्रमथैस्सह

సోదరుడు రాముడు మరియు ధీమంతుడైన ప్రద్యుమ్నునితో కలిసి, కృష్ణుడు శివుని ప్రమథగణాలతో సహా అతుల్య సమరాన్ని చేశాడు.

Verse 16

तत्राग्निनाऽभवद्युद्धं यमेन वरुणेन च । विमुखेन त्रिपादेन ज्वरेण च गुहेन च

అక్కడ అగ్ని, యమ, వరుణులతోను; అలాగే విముఖ, త్రిపాద, జ్వర, గుహలతోను యుద్ధం జరిగింది.

Verse 17

प्रमथैर्विविधाकारैस्तेषामन्यं तदारुणम् । युद्धं बभूव विकटं वृष्णीनां रोमहर्षणम्

అప్పుడు అనేక రూపాలున్న శివుని ప్రమథగణాలతో కలిసి మరొక భయంకర యుద్ధం చెలరేగింది—అత్యంత వికటమైనది—వృష్ణుల రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా చేసింది.

Verse 18

विभीषिकाभिर्बह्वीभिः कोटरीभिः पदेपदे । निर्ल्लज्जाभिश्च नारीभिः प्रबलाभिरदूरतः

ప్రతి అడుగునా అనేక భయంకర విభీషికలు, గుహలవంటి కోటరీలు కనిపించెను; మరీ దూరం కాకుండా బలవంతమైన నిర్లజ్జ రాక్షసీ‑స్త్రీలు దర్శనమిచ్చిరి—చుట్టూ భయలక్షణాలు ఉద్భవించెను।

Verse 19

शंकरानुचराञ्शौरिर्भूतप्रमथगुह्यकान् । द्रावयामास तीक्ष्णाग्रैः शरैः शार्ङ्गधनुश्च्युतैः

అప్పుడు శౌరి (విష్ణువు) శార్ఙ్గ ధనుస్సు నుండి విడిచిన తీక్ష్ణాగ్ర బాణములతో శంకరుని అనుచరులైన భూత‑ప్రమథ‑గుహ్యక గణములను తరిమి చెదరగొట్టెను।

Verse 20

एवं प्रद्युम्नप्रमुखा वीरा युद्धमहोत्सवाः । चक्रुर्युद्धं महाघोरं शत्रुसैन्यं विनाशयन्

ఇలా ప్రద్యుమ్నుడు మొదలైన వీరులు యుద్ధాన్నే మహోత్సవంగా భావించి, శత్రుసేనను నాశనం చేస్తూ అత్యంత ఘోరమైన సమరాన్ని చేశారు।

Verse 21

विशीर्यमाणं स्वबलं दृष्ट्वा रुद्रोत्यमर्षणः । क्रोधं चकार सुमहन्ननाद च महोल्बणम्

తన సైన్యం చీలిపోతున్నదని చూసి, యుద్ధంలో సహించలేని రుద్రుడు మహా కోపంతో మండిపోయి, అపారమైన భయంకర గర్జన చేశాడు।

Verse 22

तच्छ्रुत्वा शंकरगणा विनेदुर्युयुधुश्च ते । मर्दयन्प्रतियोद्धारं वर्द्धिताश्शंभुतेजसा

అది విని శంకరగణులు గర్జించి యుద్ధంలో దూకారు; శంభు తేజస్సుతో వృద్ధి పొందిన వారు ప్రత్యర్థి యోధులను నలిపివేశారు।

Verse 23

पृथग्विधानि चायुक्तं शार्ङ्गास्त्राणि पिनाकिने । प्रत्यक्षैश्शमयामास शूलपाणिरविस्मितः

అప్పుడు త్రిశూలధారి, ఆశ్చర్యములేక, పినాకి (శివుడు) మీద విడిచిన శార్ఙ్గజన్యమైన నానావిధ అస్త్రాలను అందరి కళ్లముందే శమింపజేశాడు।

Verse 24

ब्रह्मास्त्रस्य च ब्रह्मास्त्रं वायव्यस्य च पार्वतम् । आग्नेयस्य च पार्जन्यं नैजं नारायणस्य च

బ్రహ్మాస్త్రానికి ప్రతిగా బ్రహ్మాస్త్రమే ప్రయోగించాడు; వాయవ్యాస్త్రానికి పార్వతాస్త్రాన్ని; ఆగ్నేయాస్త్రానికి పార్జన్యాస్త్రాన్ని; నారాయణాస్త్రానికి తన స్వకీయ సహజశక్తినే నిలిపాడు।

Verse 25

कृष्णसैन्यं विदुद्राव प्रतिवीरेण निर्जितम् । न तस्थौ समरे व्यास पूर्णरुद्रसुतेजसा

ఓ వ్యాసా! ప్రత్యర్థి వీరునిచే ఓడిపోయి కృష్ణసేన చెదిరి పారిపోయింది. ఆ యోధుని సంపూర్ణ రుద్రజ తేజస్సుకు లోనై యుద్ధంలో నిలువలేకపోయింది.

Verse 26

विद्राविते स्वसैन्ये तु श्रीकृष्णश्च परंतपः । स्वं ज्वरं शीतलाख्यं हि व्यसृजद्दारुणं मुने

ఓ మునీ! తన సైన్యం పారిపోయినప్పుడు పరంతప శ్రీకృష్ణుడు ‘శీతల’ అనే పేరుగల తన భయంకర జ్వరాన్ని విడుదల చేశాడు.

Verse 27

विद्राविते कृष्णसैन्ये कृष्णस्य शीतलज्वरः । अभ्यपद्यत तं रुद्रं मुने दशदिशो दहन्

కృష్ణసైన్యం చెదిరిపోయినప్పుడు, ఓ మునీ, కృష్ణుని శీతలజ్వరము దశదిశలను దహింపజేస్తూ ఆ రుద్రుని శరణు చేరెను।

Verse 28

महेश्वरोथऽ तं दृष्ट्वायांतं स्वं विसृजज्ज्वरम् । माहेश्वरो वैष्णवश्च युयुधाते ज्वरावुभौ

అప్పుడు మహేశ్వరుడు (శివుడు) అతడు సమీపించుట చూచి తన జ్వరాస్త్రమును విడుదల చేసెను. తదుపరి మాహేశ్వర జ్వరము మరియు వైష్ణవ జ్వరము—ఆ రెండు జ్వరములు పరస్పరం యుద్ధించెను।

Verse 29

वैष्णवोऽथ समाक्रदन्माहेश्वरबलार्दितः । अलब्ध्वा भयमन्यत्र तुष्टाव वृषभध्वजम्

అప్పుడు వైష్ణవుడు మాహేశ్వర బలముచే తీవ్రంగా బాధింపబడి కేక వేసెను; భయానికి మరెక్కడా శరణం లభించక, వృషభధ్వజుడైన పరమేశ్వరుని స్తుతించసాగెను।

Verse 30

अथ प्रसन्नो भगवान्विष्णुज्वरनुतो हरः । विष्णुशीतज्वरं प्राह शरणागतवत्सलः

అప్పుడు విష్ణుజ్వరుని స్తుతితో ప్రసన్నుడైన భగవాన్ హరుడు (శివుడు), శరణాగతవత్సలుడై, విష్ణువు యొక్క శీతజ్వరునితో కరుణతో పలికెను।

Verse 31

महेश्वर उवाच । शीतज्वर प्रसन्नोऽहं व्येतु ते मज्ज्वराद्भयम् । यो नौ स्मरति संवादं तस्य न स्याज्ज्वराद्भयम्

మహేశ్వరుడు పలికెను— “ఓ శీతజ్వరా, నేను ప్రసన్నుడను; నా జ్వరమునకు సంబంధించిన నీ భయం తొలగిపోవుగాక. మా ఈ సంభాషణను ఎవడు స్మరిస్తాడో అతనికి జ్వరభయం ఉండదు।”

Verse 32

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो रुद्रमानम्य गतो नारायणज्वरः । तं दृष्ट्वा चरितं कृष्णो विसिस्माय भयान्वितः

సనత్కుమారుడు పలికెను— “ఇలా చెప్పబడిన వెంటనే నారాయణజ్వరుడు రుద్రునికి నమస్కరించి వెళ్లిపోయెను. ఆ అద్భుత ఘటనను చూచి కృష్ణుడు భయంతో కూడిన ఆశ్చర్యంలో మునిగెను।”

Verse 33

स्कन्द प्रद्युम्नबाणौघैरर्द्यमानोऽथ कोपितः । जघान शक्त्या प्रद्युम्नं दैत्यसंघात्यमर्षणः

స్కందుడు, ప్రద్యుమ్నుడు వేసిన బాణవర్షాలతో తీవ్రంగా నలిగిపోయి ఆ దైత్యుడు కోపించెను. దైత్యసంఘాలను సంహరించువాడు, అవమానాన్ని సహించని వాడు, శక్తి ఆయుధంతో ప్రద్యుమ్నుని కొట్టెను।

Verse 34

स्कंदप्राप्तिहतस्तत्र प्रद्युम्नः प्रबलोपि हि । असृग्विमुंचन्गात्रेभ्यो बलेनापाक्रमद्रणात्

అక్కడ స్కందుని ప్రహారంతో, ప్రద్యుమ్నుడు బలవంతుడైనా గాయపడెను. అవయవాల నుండి రక్తం కారుతుండగా కూడా తన బలంతో యుద్ధభూమి నుండి వెనుదిరిగెను।

Verse 35

कुंभांडकूपकर्णाभ्यां नानास्त्रैश्च समाहतः । दुद्राव बलभद्रोपि न तस्थेपि रणे बली

కుంభాండ, కూపకర్ణులు నానా అస్త్రాలతో బలంగా కొట్టగా; ఆ దెబ్బలకు గాయపడిన బలవంతుడు బలభద్రుడుకూడా వెనుదిరిగి పరుగెత్తెను, యుద్ధంలో నిలువలేకపోయెను.

Verse 36

कृत्वा सहस्रं कायानां पीत्वा तोयं महार्णवात् । गरुडो नाशयत्यर्थाऽऽवर्तैर्मेघार्णवांबुभिः

వెయ్యి దేహాలను ధరించి మహాసముద్ర జలాన్ని త్రాగి, గరుడుడు మేఘసముద్రసమాన జలంతో ఏర్పడిన ఆవర్తాల ద్వారా (వారిని) నాశనం చేస్తాడు.

Verse 37

अथ क्रुद्धो महेशस्य वाहनो वृषभो बली । वेगेन महतारं वै शृंगाभ्यां निजघान तम्

అప్పుడు మహేశ్వరుని బలవంతమైన వృషభవాహనం క్రోధించి, మహా వేగంతో దూసుకెళ్లి తన కొమ్ములతో ఆ శత్రువును బలంగా కొట్టెను.

Verse 38

शृंगघातविशीर्णांगो गरुडोऽतीव विस्मितः । विदुद्राव रणात्तूर्णं विहाय च जनार्दनम्

శృంగప్రహారంతో గరుడుని దేహం చీలిపోయి ఛిన్నభిన్నమైంది; అతడు అత్యంత విస్మయంతో యుద్ధభూమి నుండి వేగంగా పారిపోయి జనార్దనుడు (విష్ణువు)ను విడిచిపెట్టాడు।

Verse 39

एवं जाते चरित्रं तु भगवान्देवकीसुतः । उवाच सारथिं शीघ्रं रुद्रतेजोतिविस्मितः

ఇలా జరిగినప్పుడు దేవకీసుతుడైన భగవంతుడు, రుద్రుని జ్వలిత తేజస్సుకు అత్యంత విస్మయపడి, వెంటనే తన సారథితో మాట్లాడాడు।

Verse 40

श्रीकृष्ण उवाच । हे सूत शृणु मद्वाक्यं रथं मे वाहय द्रुतम् । महादेवसमीपस्थो यथा स्यां गदितुं वचः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే సూతా, నా మాట వినుము; నా రథాన్ని వేగంగా నడుపుము, నేను మహాదేవుని సమీపించి నా సందేశాన్ని చెప్పగలుగునట్లు.

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो हरिणा सूतो दारुकस्स्वगुणाग्रणीः । द्रुतं तं वाहयामास रथं रुद्रसमीपतः

సనత్కుమారుడు పలికెను—హరి ఆజ్ఞ ఇచ్చిన వెంటనే, తన గుణాలలో అగ్రగణ్యుడైన సారథి దారుకుడు ఆ రథాన్ని వేగంగా రుద్రుని సమీపానికి నడిపెను.

Verse 42

अथ विज्ञापयामास नतो भूत्वा कृतांजलिः । श्रीकृष्णः शंकरं भक्त्या प्रपन्नो भक्तवत्सलम्

అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు నమస్కరించి కృతాంజలిగా, భక్తవత్సలుడైన శంకరుని భక్తితో శరణు పొంది తన వినతిని నివేదించెను.

Verse 43

श्रीकृष्ण उवाच । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । नमामि त्वाऽनंतशक्तिं सर्वात्मानं परेश्वरम्

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే దేవదేవ మహాదేవా, శరణాగతవత్సలా! అనంతశక్తిస్వరూపుడవైన, సమస్తుల అంతరాత్మయైన పరమేశ్వరా, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.

Verse 44

विश्वोत्पत्तिस्थाननाशहेतुं सज्ज्ञप्ति मात्रकम् । ब्रह्मलिंगं परं शांतं केवलं परमेश्वरम्

ఆ బ్రహ్మలింగము పరమము, శాంతము, కేవలము పరమేశ్వరుడు; జగత్తు ఉద్భవం, స్థితి, లయలకు కారణమై, కేవలం నామమాత్ర సూచనచేతనే నిర్దేశింపబడును.

Verse 45

कालो दैवं कर्म जीवस्स्वभावो द्रव्यमेव च । क्षेत्रं च प्राण आत्मा च विकारस्तत्समूहकः

కాలము, దైవము, కర్మము, జీవుడు, స్వభావము, ద్రవ్యము; అలాగే క్షేత్రము (దేహక్షేత్రము), ప్రాణము, ఆత్మ—వాటి వికారాలతో కూడి ఇదే ప్రపంచప్రకటిత సమగ్ర సమూహము.

Verse 46

बीजरोहप्रवाहस्तु त्वन्मायैषा जगत्प्रभो । तन्निबंधं प्रपद्येह त्वामहं परमेश्वरम्

హే జగత్ప్రభూ! బీజాంకుర ప్రవాహంలా నిరంతరం సాగేది నీ మాయయే. అది జీవబంధమని గ్రహించి నేను ఇక్కడ నీకే, పరమేశ్వరా, శరణు పొందుతున్నాను.

Verse 47

नाना भावैर्लीलयैव स्वीकृतैर्निर्जरादिकान् । नूनं बिभषिं लोकेशो हंस्युन्मार्गान्स्वभावतः

హే లోకేశా! నానా భావాలు, లీలామయ ఉపాయాలతో దేవతల్ని మొదలైనవారిని నీవు వశపరచుకున్నావు. అందువల్ల స్వభావతః వినాశదిశకు పరుగెత్తేవారి మార్గాలను నీవు ఇప్పుడు నియంత్రిస్తున్నావు.

Verse 48

त्वं हि ब्रह्म परं ज्योतिर्गूढं ब्रह्मणि वाङ्मये । यं पश्यंत्यमलात्मानमाकाशमिव केवलम्

నీవే బ్రహ్మ—పరమ జ్యోతి—వేదవాణిరూప బ్రహ్మంలో గూఢంగా ఉన్నవాడవు. నిర్మలాత్ములు నిన్ను కలంకరహిత ఆత్మగా, ఆకాశంలా ఏకాకిగా మరియు సర్వవ్యాపిగా దర్శిస్తారు.

Verse 49

त्वमेव चाद्यः पुरुषोऽद्वितीयस्तुर्य आत्मदृक् । ईशो हेतुरहेतुश्च सविकारः प्रतीयसे

నీవే ఆద్య పురుషుడు, అద్వితీయుడు—తురీయ, ఆత్మసాక్షి. నీవే ఈశ్వరుడు—కారణమూ, కారణాలకూ కారణమూ; అయినా వ్యక్తప్రపంచంలో నీవు వికారములతో ఉన్నట్లు అనిపిస్తావు.

Verse 50

स्वमायया सर्वगुणप्रसिद्ध्यै भगवन्प्रभो । सर्वान्वितः प्रभिन्नश्च सर्वतस्त्वं महेश्वर

ఓ భగవన్ ప్రభో! సమస్త గుణాల ప్రకటనకై నీ స్వమాయయే నీవు సర్వాన్వితుడవు, అలాగే ప్రభిన్నుడవు. అన్ని విధాలా, అన్ని చోట్లా నీవే మహేశ్వరుడు।

Verse 51

यथैव सूर्योऽपिहितश्छायारूपाणि च प्रभो । स्वच्छायया संचकास्ति ह्ययं परमदृग्भवान्

ఓ ప్రభో! సూర్యుడు ఆవరించబడినప్పుడు తన నీడవల్ల నీడరూపాలు కనిపించునట్లు, పరమద్రష్టవైన నీవు నీ ఆవరణశక్తిచే ఈ ప్రపంచ-ప్రతీతిని ప్రదర్శించుచున్నావు।

Verse 52

गुणेनापिहितोपि त्वं गुणे व गुणान् विभो । स्वप्रदीपश्चकास्सि त्वं भूमन् गिरिश शंकर

ఓ విభో! గుణాలతో ఆవరించబడినప్పటికీ గుణముల లోకంలో గుణములకు అధిపతివి నీవే. ఓ భూమన్, ఓ గిరీశ, ఓ శంకర! నీ స్వప్రకాశంతో నీవే ప్రకాశించుచున్నావు।

Verse 53

त्वन्मायामोहितधियः पुत्रदारगृहादिषु । उन्मज्जंति निमज्जंति प्रसक्ता वृजिनार्णवे

నీ మాయచే మోహితమైన బుద్ధిగలవారు కుమారుడు, భార్య, గృహం మొదలైన వాటిలో ఆసక్తులై, పాపదుఃఖ సముద్రంలో మళ్లీ మళ్లీ పైకి తేలి దిగజారుతుంటారు।

Verse 54

इति शिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे बाणाऽसुररुद्रकृष्णादियुद्धवर्णनं नाम चतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము ద్వితీయ భాగములోని రుద్రసంహితా పంచమ యుద్ధఖండములో ‘బాణాసురుడు, రుద్రుడు (శివుడు), కృష్ణుడు మొదలైనవారి యుద్ధవర్ణన’ అనే యాభై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 55

त्वदाज्ञयाहं भगवान्बाणदोश्छेत्तुमागतः । त्वयैव शप्तो बाणोऽयं गर्वितो गर्वहारिणा

మీ ఆజ్ఞచేత నేను భగవంతుడు బాణుని దోషం—అహంకారాన్ని—ఛేదించుటకు వచ్చితిని। గర్వహారిణైన మీరు శపించినా, ఈ బాణుడు ఇంకా గర్వమత్తుడే।

Verse 56

निवर्त्तस्व रणा द्देव त्वच्छापो न वृथा भवेत् । आज्ञां देहि प्रभो मे त्वं बाणस्य भुजकृंतने

హే దేవా, యుద్ధం నుండి విరమించండి, మీ శాపం వ్యర్థం కాకుండా ఉండుగాక। హే ప్రభూ, బాణుని భుజాలను ఛేదించుటకు నాకు ఆజ్ఞ ఇవ్వండి।

Verse 57

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभुः श्रीकृष्णस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा कृष्णस्तुत्या महेश्वरः

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరా! శ్రీకృష్ణుని వచనములు విని, కృష్ణస్తుతితో అంతఃకరణం ప్రసన్నమైన శంభు మహేశ్వరుడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 58

महेश्वर उवाच । सत्यमुक्तं त्वया तात मया शप्तो हि दैत्यराट् । मदाज्ञया भवान्प्राप्तो बाणदोदंडकृंतने

మహేశ్వరుడు పలికెను—తాతా! నీవు చెప్పినది సత్యం. దైత్యరాజును నేనే శపించితిని. నా ఆజ్ఞచేత నీవు ఇక్కడికి వచ్చితివి—బాణుని దర్పబలమును, దండసమమైన పరాక్రమమును ఛేదించుటకై।

Verse 59

किं करोमि रमानाथ भक्ताधीनस्सदा हरे । पश्यतो मे कथं वीर स्याद्बाणभुजकृंतनम्

హే రమానాథా, హే హరీ! నీవు ఎల్లప్పుడూ భక్తాధీనుడవు. హే వీరా, నేను చూస్తుండగా బాణుని భుజాల ఛేదనం ఎలా జరుగగలదు?

Verse 60

अतस्त्वं जृंभणास्त्रेण मां जंभय मदाज्ञया । ततस्त्वं कुरु कार्यं स्वं यथेष्टं च सुखी भव

కాబట్టి నా ఆజ్ఞతో జృంభణాస్త్రంతో నన్ను జంభితుడిని (స్తబ్ధుడిని) చేయి. ఆపై నీ కార్యాన్ని ఇష్టమొచ్చినట్లు నెరవేర్చుకొని సుఖంగా ఉండు.

Verse 61

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तश्शंकरेणाथ शार्ङ्गपाणिस्तु विस्मितः । स्वरणस्थानमागत्य मुमोद स मुनीश्वरः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—శంకరుడు ఇలా చెప్పగా శార్ఙ్గపాణి (విష్ణువు) ఆశ్చర్యపడ్డాడు. తన స్వస్థానానికి చేరి ఆ మునీశ్వరుడు ఆనందించాడు.

Verse 62

जृंभणास्त्रं मुमोचाथ संधाय धनुषि द्रुतम् । पिनाकपाणये व्यास नानास्त्रकुशलो हरिः

హే వ్యాసా, అనేక దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణుడైన హరి త్వరగా ధనుస్సుపై జృంభణాస్త్రాన్ని సంధించి పినాకపాణి (శివ) పై విడిచెను.

Verse 63

मोहयित्वा तु गिरिशं जृंभणास्त्रेण जृंभितम् । बाणस्य पृतनां शौरिर्जघानासिगदर्ष्टिभिः

జృంభణాస్త్రంతో గిరీశుడు (శివుడు) మోహితుడై జృంభితుడైన తరువాత, శౌరి ఖడ్గం, గద, శూలాలతో బాణుని సేనను సంహరించాడు.