अन्धक-प्रश्नः — Inquiry into Andhaka (Genealogy and Nature)

Verse 1

नारद उवाच । शंखचूडवधं श्रुत्वा चरितं शशिमौलिनः । अयं तृप्तोऽस्मि नो त्वत्तोऽमृतं पीत्वा यथा जनः

నారదుడు పలికెను—శంఖచూడ వధను, శశిమౌళి పరమేశ్వరుని పవిత్ర చరిత్రను విని నేను తృప్తుడనయ్యాను; నిన్నుంచి అమృతం త్రాగినవాడు తృప్తి పొందినట్లే.

Verse 2

ब्रह्मन्यच्चरितं तस्य महेशस्य महात्मनः । मायामाश्रित्य सल्लीलां कुर्वतो भक्तमोददाम्

హే బ్రహ్మన్! ఆ మహాత్మ మహేశ్వరుని పవిత్ర చరిత్ర ఇది—ఆయన తన దివ్య మాయను ఆశ్రయించి శుభ లీలలను ఆచరించి భక్తులకు ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । जलंधरवधं श्रुत्वा व्यासस्सत्यवतीसुतः । अप्राक्षीदिममेवार्थं ब्रह्मपुत्रं मुनीश्वरम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—జలంధర వధను విని సత్యవతీ సుతుడైన వ్యాసుడు ఇదే విషయాన్ని బ్రహ్మపుత్రుడైన మునీశ్వరుని అడిగెను.

Verse 4

सनत्कुमारः प्रोवाच व्यासं सत्यवतीसुतम् । सुप्रशंस्य महेशस्य चरितं मंगलायनम्

సనత్కుమారుడు సత్యవతీపుత్రుడైన వ్యాసునితో పలికెను. మహేశ్వరుని మంగళప్రదమైన, ఆశీర్వాదదాయకమైన చరిత్రను ఘనంగా స్తుతించి తదుపరి కథను కొనసాగించెను.

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महेशस्य चरितं मंगलायनम् । यथान्धको गाणपत्यं प्राप शंभोः परात्मनः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఓ వ్యాసా! మహేశ్వరుని మంగళప్రదమైన, పుణ్యదాయకమైన చరిత్రను విను; పరమాత్ముడైన శంభువుని నుండి అంధకుడు శివగణాధిపత్యాన్ని ఎలా పొందాడో.

Verse 6

कृत्वा परमसंग्रामं तेन पूर्वं मुनीश्वर । प्रसाद्य तं महेशानं सत्त्वभावात्पुनः पुनः

హే మునీశ్వరా! అతడు ముందుగా పరమ సంగ్రామం చేసి, అనంతరం శుద్ధ సాత్త్విక హృదయభావంతో మళ్లీ మళ్లీ మహేశానుని ప్రసన్నం చేయుటకు ఆరాధించాడు।

Verse 7

माहात्म्यमद्भुतं शंभोश्शरणागतरक्षिणः । सुभक्तवत्सलस्यैव नानालीलाविहारिणः

శరణాగతులను రక్షించే, సుభక్తులపై వాత్సల్యముగల, నానావిధ లీలావిహారములు చేసే శంభుని మహాత్మ్యం నిజంగా అద్భుతము।

Verse 8

माहात्म्यमेतद्वृषभध्वजस्य श्रुत्वा मुनिर्गंधवतीसुतो हि । वचो महार्थं प्रणिपत्य भक्त्या ह्युवाच तं ब्रह्मसुतं मुनींद्रम्

వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ శివుని మహాత్మ్యాన్ని విని గంధవతీ సుతుడైన ముని భక్తితో నమస్కరించాడు; ఆ వాక్యాల గంభీరార్థాన్ని గౌరవించి బ్రహ్మసుతుడైన మునీంద్రునితో ఇలా పలికాడు।

Verse 9

व्यास उवाच । को ह्यंधको वै भगवन्मुनीश कस्यान्वये वीर्यवतः पृथिव्याम् । जातो महात्मा बलवान् प्रधानः किमात्मकः कस्य सुतोंऽधकश्च

వ్యాసుడు పలికెను—హే భగవన్ మునీశ్వరా! ఈ అంధకుడు ఎవరు? భూమిపై ఈ పరాక్రమశాలి, మహాత్ముడు, బలవంతుడు, ప్రధానుడు ఏ వంశంలో జన్మించాడు? ఇతని స్వరూపం ఏమిటి, అంధకుడు ఎవరి కుమారుడు?

Verse 10

एतत्समस्तं सरहस्यमद्य ब्रवीहि मे ब्रह्मसुतप्रसादात् । स्कंदान्मया वै विदितं हि सम्यक् महेशपुत्रादमितावबोधात्

అందుచేత బ్రహ్మపుత్రుని కృపచేత, ఈ సమస్త విషయాన్ని రహస్యంతో కూడి నేడు నాకు చెప్పుము. ఎందుకంటే మహేశుని కుమారుడైన అపారబోధుడు స్కందుని నుండి నేను దీనిని సమ్యక్గా తెలిసికొన్నాను।

Verse 11

गाणपत्यं कथं प्राप शंभोः परमतेजसः । सोंधको धन्य एवाति यो वभूव गणेश्वरः

పరమ తేజస్సుగల శంభువు అనుగ్రహంతో సొందకుడు గణపతి పదాన్ని ఎలా పొందెను? నిజంగా సొందకుడే అత్యంత ధన్యుడు, ఎందుకంటే అతడు గణాధిపతిగా అయ్యెను।

Verse 12

ब्रह्मोवाच । व्यासस्य चैतद्वचनं निशम्य प्रोवाच स ब्रह्मसुतस्तदानीम् । महेश्वरोतीः परमाप्तलक्ष्मीस्संश्रोतुकामं जनकं शुकस्य

బ్రహ్ముడు పలికెను—వ్యాసుని వాక్యములను విని బ్రహ్మపుత్రుడు ఆ క్షణమే శుకుని తండ్రితో పలికెను; మహేశ్వరుని పరమ మంగళకరమైన కథలను వినాలని అతడు ఆసక్తితో ఉన్నాడు, అవి పరమ భాగ్యమును మరియు సిద్ధిని ప్రసాదించును।

Verse 13

सनत्कुमार उवाच । पुराऽऽगतो भक्तकृपाकरोऽसौ कैलासतश्शैलसुता गणाढ्यः । विहर्तुकामः किल काशिका वै स्वशैलतो निर्जरचक्रवती

సనత్కుమారుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో భక్తులపై కరుణ చూపే శైలసుత (పార్వతి) కైలాసం నుండి వచ్చెను. గణసమూహంతో సమృద్ధిగా ఉండి, విహరించాలనే కోరికతో, దేవగణాల సహచర్యంతో, తన పర్వతాన్ని విడిచి కాశికకు వెళ్లెను।

Verse 14

स राजधानीं च विधाय तस्यां चक्रं परोतीः सुखदा जनानाम् । तद्रक्षकं भैरवनामवीरं कृत्वा समं शैलजयाहि बह्वीः

అప్పుడు అతడు అక్కడ రాజధానిని స్థాపించి, ప్రజలకు సుఖదాయకమైన రక్షణార్థ పవిత్ర చక్రాన్ని ఏర్పరచెను. దానికి రక్షకుడిగా ‘భైరవ’ అనే వీరుని నియమించి, శైలజ (పార్వతి)తో కలిసి అనేక కార్యాల నిమిత్తం ముందుకు సాగెను।

Verse 15

स एकदा मंदरनामधेयं गतो नगे तद्वरसुप्रभावात् । तत्रापि मानागणवीरमुख्यैश्शिवासमेतो विजहार भूरि

ఒకసారి ఆ వరప్రభావం వల్ల అతడు మందర అనే పర్వతానికి వెళ్లాడు. అక్కడ కూడా శివునితో కూడి, తన గణవీరుల ప్రధానులతో కలిసి ఎంతో విహరించాడు।

Verse 16

पूर्वे दिशो मन्दर शैलसंस्था कपर्द्दिनश्चंडपराकमस्य । चक्रे ततो नेत्रनिमीलनं तु सा पार्वती नर्मयुतं सलीलम्

తూర్పు దిశలో మందర పర్వతంపై నిలిచిన పార్వతి, జటాధారి, ఉగ్ర పరాక్రమశాలి శంకరుని కన్నులను సౌమ్య క్రీడతో సరదాగా మూసివేసింది।

Verse 17

प्रवालहेमाब्जधृतप्रभाभ्यां कराम्बुजाभ्यां निमिमील नेत्रे । हरस्य नेत्रेषु निमीलितेषु क्षणेन जातः सुमहांधकारः

ప్రవాళం, స్వర్ణం, కమలంలా కాంతిమంతమైన తన పద్మహస్తాలతో పార్వతి హరుని కన్నులను మూసింది; హరుని నేత్రాలు మూసగానే క్షణంలో మహా భయంకర అంధకారం వ్యాపించింది।

Verse 18

तत्स्पर्शयोगाच्च महेश्वरस्य करौ च तस्याः स्खलितं मदांभः । शंभोर्ललाटे क्षणवह्नितप्तो विनिर्गतो भूरिजलस्य बिन्दुः

మహేశ్వరుని స్పర్శయోగంతో ఆమె చేతుల నుండి మదసదృశమైన తేమ జారిపోయింది; శంభువు లలాటాన్ని తాకగానే ఆ బిందువు క్షణంలో అగ్నితప్తమై, అపార జలంలోనుండి వెలువడిన ఒక్క ముత్యంలా పేలివచ్చింది।

Verse 19

गर्भो बभूवाथ करालवक्त्रो भयंकरः क्रोधपरः कृतघ्नः । अन्धो विरूपी जटिलश्च कृष्णो नरेतरो वैकृतिकस्सुरोमा

అప్పుడు క్రోధగర్భంలా ఒక సత్తా జన్మించింది—భయంకరమైన కరాళవక్త్రుడు, క్రోధపరుడు, కృతఘ్నుడు. అతడు అంధుడు, విరూపుడు, జటిలుడు, కృష్ణవర్ణుడు; మానవుడు కాదు, వికృతమైన రోమశ దానవసదృశుడు।

Verse 20

गायन्हसन्प्ररुदन्नृत्यमानो विलेलिहानो घरघोरघोषः । जातेन तेनाद्भुतदर्शनेन गौरीं भवोऽसौ स्मितपूर्वमाह

అతడు పాడుతూ, నవ్వుతూ, మళ్లీ ఏడుస్తూ నర్తించుచు సాగెను; పెదవులు నాకుతూ భయంకరమైన ఘోరగర్జన చేసెను. ఆ అద్భుత దృశ్యాన్ని చూచి భవుడు (శివుడు) ముందుగా చిరునవ్వు నవ్వి, తరువాత గౌరీ (పార్వతి)తో పలికెను.

Verse 21

श्रीमहेश उवाच । निमील्य नेत्राणि कृतं च कर्म बिभेषि साऽस्माद्दयिते कथं त्वम् । गौरी हरात्तद्वचनं निशम्य विहस्यमाना प्रमुमोच नेत्रे

శ్రీమహేశుడు పలికెను—ప్రియే, కన్నులు మూసి ఆ కార్యం చేసిన తర్వాత ఇప్పుడు నన్నెందుకు భయపడుతున్నావు? హరుని మాటలు విని గౌరీ చిరునవ్వుతో కన్నులు తెరిచింది।

Verse 22

जाते प्रकाशे सति घोररूपो जातोंधकारादपि नेत्रहीनः । तादृग्विधं तं च निरीक्ष्य भूतं पप्रच्छ गौरी पुरुषं महेशम्

ప్రకాశం కలుగగానే భయంకరరూపుడైన ఒక భూతం ప్రత్యక్షమైంది—అంధకారజన్యమైనదే గాని కన్నుల్లేనిది. అటువంటి జీవిని చూసి గౌరీ పరమపురుషుడైన మహేశుని అతని గురించి అడిగింది।

Verse 23

गौर्य्युवाच । कोयं विरूपो भगवन्हि जातो नावग्रतो घोरभयंकरश्च । वदस्व सत्यं मम किं निमित्तं सृष्टोऽथ वा केन च कस्य पुत्रः

గౌరీ పలికింది—ఓ భగవాన్, ఈ వికృతరూపుడు, ఘోరభయంకర దర్శనముతో జన్మించినవాడు ఎవరు? సత్యం చెప్పండి—నా ఏ కారణంతో ఇతడు సృష్టించబడెను? ఇతడిని ఎవరు ఉత్పత్తి చేశారు, ఇతడు ఎవరి కుమారుడు?

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा हरस्तद्वचनं प्रियाया लीलाकरस्सृष्टिकृतोंऽधरूपाम् । लीलाकरायास्त्रिजगज्जनन्या विहस्य किंचिद्भगवानुवाच

సనత్కుమారుడు పలికెను—ప్రియురాలి మాటలు విని, లీలార్థం సృష్టికారిణీ రూపం ధరించిన త్రిజగజ్జనని అయిన ఆమెను చూచి, భగవాన్ హరుడు స్వల్పంగా నవ్వి పలికెను।

Verse 25

महेश उवाच । शृण्वंबिके ह्यद्भुतवृत्तकारे उत्पन्न एषोऽद्भुतचण्डवीर्यः । निमीलिते चक्षुषि मे भवत्या स स्वेदजो मेंधकनामधेयः

మహేశుడు పలికెను—హే అంబికా, అద్భుత ఘటనలను కలిగించువదా! ఈ అద్భుతమైన, ఉగ్రవీర్యుడు ఉద్భవించాడు. నీవు నా నేత్రాలను మూయించిన వేళ అతడు నా స్వేదమునుండి జన్మించాడు; అతని నామము మేణ్డకుడు.

Verse 26

त्वं चास्य कर्तास्ययथानुरूपं त्वया ससख्या दयया गणेभ्यः । स रक्षितव्यस्त्व यि तं हि वैकं विचार्य बुद्ध्या करणीयमार्ये

నీవే ఇతని కర్త్రివి, పరిస్థితికి తగినట్లే నీవు చేసితివి; గణుల పట్ల నీ సఖ్యతా దయల వలన ఈ ఒక్కనిని నీవే రక్షించవలెను. హే ఆర్యే, బుద్ధితో విచారించి చేయవలసినదే చేయి—ఇతనిని స్వకీయునిగా పాలించు.

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । गौरी ततो भृत्यवचो निशम्य कारुण्यभावात्सहिता सखीभिः । नानाप्रकारैर्बहुभिर्ह्युपायैश्चकार रक्षां स्वसुतस्य यद्वत्

సనత్కుమారుడు పలికెను—అప్పుడు గౌరీ సేవకుల మాటలు విని, కరుణాభావంతో, సఖులతో కలిసి తన కుమారుని రక్షణను ఏర్పాటు చేసింది. అనేక విధాలైన ఎన్నో ఉపాయాలతో ఆమె రక్షణ చేసింది—తల్లి చేసినట్లే.

Verse 28

कालेऽथ तस्मिञ्शिशिरे प्रयातो हिरण्यनेत्रस्त्वथ पुत्रकामः । स्वज्येष्ठबंधोस्तनयप्रतानं संवीक्ष्य चासीत्प्रियया नियुक्तः

ఆ శిశిరకాలంలో హిరణ్యనేత్రుడు పుత్రకామనతో బయలుదేరెను. తన జ్యేష్ఠ సోదరుని సంతానవృద్ధిని చూచి, ప్రియ భార్య ప్రేరణతో అతడు నియుక్తుడయ్యెను.

Verse 29

अरण्यमाश्रित्य तपश्चकारासुरस्तदा कश्यपजस्सुतार्थम् । काष्ठोपमोऽसौ जितरोषदोषस्संदर्शनार्थं तु महेश्वरस्य

అప్పుడు ఆ అసురుడు కశ్యపజ పుత్రప్రాప్తి కొరకు అరణ్యాన్ని ఆశ్రయించి తపస్సు చేసెను. కట్టెలా స్థిరమై, క్రోధదోషాన్ని జయించి, కేవలం మహేశ్వర దర్శనార్థమే ఆ తపస్సును ఆరంభించెను.

Verse 30

तुष्टः पिनाकी तपसास्य सम्यग्वरप्रदानाय ययौ द्विजेन्द्र । तत्स्थानमासाद्य वृषध्वजोऽसौ जगाद दैत्यप्रवरं महेशः

అతని ఘోర తపస్సుతో తుష్టుడైన పినాకీ (శివుడు) వరప్రదానార్థం అక్కడికి వెళ్లెను, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా. ఆ స్థలాన్ని చేరి వృషధ్వజ మహేశుడు ఆ దైత్యప్రవరుని ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 31

महेश उवाच । हे दैत्यनाथ कुरु नेन्द्रियसंघपातं किमर्थमेतद्व्रतमाश्रितं ते । प्रब्रूहि कामं वरदो भवोऽहं यदिच्छसि त्वं सकलं ददामि

మహేశుడు పలికెను—హే దైత్యనాథా, ఇంద్రియసమూహాన్ని నాశనం చేసుకోకు. ఏ ప్రయోజనార్థం ఈ వ్రతాన్ని ఆశ్రయించితివి? హృదయకామనను చెప్పు. నేను భవుడు, వరదాతను—నీవు కోరినదంతా సంపూర్ణంగా ఇస్తాను।

Verse 32

सनत्कुमार उवाच । सरस्यमाकर्ण्य महेशवाक्यं ह्यतिप्रसन्नः कनकाक्षदैत्यः । कृतांजलिर्नम्रशिरा उवाच स्तुत्या च नत्वा विविधं गिरीशम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—మహేశుని మధుర వాక్యాలను విని కనకాక్ష దైత్యుడు అత్యంత ఆనందించాడు. అంజలి ఘటించి, శిరస్సు వంచి, గిరీశునికి నానావిధ స్తోత్రనమస్కారాలు చేసి పలికెను।

Verse 33

हिरण्याक्ष उवाच । पुत्रस्तु मे चन्द्रललाट नास्ति सुवीर्यवान्दैत्यकुलानुरूपी । तदर्थमेतद्व्रतमास्थितोऽहं तं देहि देवेश सुवीर्यवंतम्

హిరణ్యాక్షుడు పలికెను—హే చంద్రలలాటా, దైత్యకులానికి తగిన మహావీర్యవంతుడైన కుమారుడు నాకు లేడు. అందుకే ఈ వ్రతాన్ని ఆశ్రయించాను. కావున, హే దేవేశా, మహావీర్యవంతుడైన కుమారుని నాకు ప్రసాదించు।

Verse 34

यस्माच्च मद्भ्रातुरनंतवीर्याः प्रह्लादपूर्वा अपि पंचपुत्राः । ममेह नास्तीति गतान्वयोऽहं को मामकं राज्यमिदं बुभूषेत्

ఎందుకంటే నా సోదరునికి ప్రహ్లాదాది అనంతవీర్యముగల ఐదు కుమారులు ఉన్నారు. కాని నా వంశం ఇక్కడ ముగిసిపోయింది—నాకు ఎవ్వరూ లేరు. అప్పుడు నా ఈ రాజ్యాన్ని ఎవరు అనుభవించదలచుకొనెదరు?

Verse 35

राज्यं परस्य स्वबलेन हृत्वा भुंक्तेऽथवा स्वं पितुरेव दृष्टम् । च प्रोच्यते पुत्र इह त्वमुत्र पुत्री स तेनापिभवेत्पितासौ

తన బలంతో ఇతరుని రాజ్యాన్ని హరించి దానిని అనుభవించువాడు, లేదా తండ్రి దృష్టిలో తనదైనదానినే అనుభవించువాడు—ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ ‘పుత్రుడు’ అని చెప్పబడతాడు. అదే భావంలో కుమార్తె కూడా పుత్రసమానంగా గణింపబడుతుంది; అందువల్ల తండ్రియే ఆమెకు తండ్రి (వంశాధికార మూలము)గా నిలుస్తాడు.

Verse 36

ऊर्द्ध्वं गतिः पुत्रवतां निरुक्ता मनीषिभिर्धर्मभृतां वरिष्ठैः । सर्वाणि भूतानि तदर्थमेवमतः प्रवर्तेत पशून् स्वतेजसः

ధర్మాన్ని ధారించువారిలో శ్రేష్ఠులైన మునులు—యోగ్య సంతానం కలిగినవారికి ఊర్ధ్వగతి (ఉన్నత గమనం) కలుగుతుందని ప్రకటించారు. సమస్త జీవులు ఆ ప్రయోజనార్థమే ఉన్నారు; కనుక తన తేజస్సుతో (ఆధ్యాత్మిక ఉత్సాహంతో) పశువులను మరియు ఆశ్రితులను సన్మార్గంలో నడిపించి, సమ్యకంగా రక్షించి పోషించాలి.

Verse 37

निरन्वयस्याथ न संति लोकास्तदर्थमिच्छंति जनाः सुरेभ्यः । सदा समाराध्य सुरात्रिपंकजं याचंत इत्थं सुतमेकमेव

వంశాన్వయం లేనివానికి స్థిరమైన ‘లోకం’—పేరు, స్థానం యొక్క నిరంతరత—లేదని చెప్పబడుతుంది. అందుకే ప్రజలు ఆ ప్రయోజనానికే దేవతలను ప్రార్థిస్తారు. దేవతలచే నిత్యారాధ్యుడైన పద్మసముడైన త్రిపురారిని సదా ఉపాసించి, వారు ఒక్కటే కోరుతారు—ఒక పుత్రుడు.

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । एतद्भवस्तद्वचनं निशम्य कृपाकरो दैत्यनृपस्य तुष्टः । तमाह दैत्यातप नास्ति पुत्रस्त्वद्वीर्यजः किंतु ददामि पुत्रम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—భవుడు (శ్రీశివుడు) చెప్పిన ఈ మాటలు విని కరుణామయుడు దానవరాజుపై ప్రసన్నుడయ్యాడు. అతనితో ఇలా అన్నాడు—“ఓ దైత్యాతపా! నీ స్వవీర్యమునుండి పుత్రుడు జన్మించడు; అయినా నేను నీకు పుత్రుని ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 39

ममात्मजं त्वंधकनामधेयं त्वत्तुल्यवीर्यं त्वपराजितं च । वृणीष्व पुत्रं सकलं विहाय दुःखं प्रतीच्छस्व सुतं त्वमेव

“నా ఆత్మజుని స్వీకరించు—అతని పేరు అంధక; అతడు నీతో సమానమైన వీర్యవంతుడు, అపరాజితుడు. సమస్త దుఃఖాన్ని విడిచి, అతనిని పుత్రునిగా ఎంచుకో; ఈ కుమారుని స్వీకరించు—అవును, నీవే అతనిని నీ పుత్రుడిగా గ్రహించు.”

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्त्वा प्रददौ स तस्मै हिरण्यनेत्राय सुतं प्रसन्नः । हरस्तु गौर्य्या सहितो महात्मा भूतादिनाथस्त्रिपुरारिरुग्रः

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి ప్రసన్నుడై హిరణ్యనేత్రునికి ఒక కుమారుని ప్రసాదించాడు. గౌరీతో కూడిన మహాత్మ హరుడు—భూతాదినాథుడు, త్రిపురారుడు, ఉగ్రుడు—ఆ వరాన్ని సిద్ధింపజేశాడు.

Verse 41

नतो हरात्प्राप्य सुतं स दैत्यः प्रदक्षिणीकृत्य यथाक्रमेण । स्तोत्रैरनेकैरभिपूज्य रुद्रं तुष्टस्स्वराज्यं गतवान्महात्मा

ఆ దైత్యుడు హరునికి నమస్కరించి కుమారుని పొందిన తరువాత యథాక్రమంగా ప్రదక్షిణ చేశాడు. అనేక స్తోత్రాలతో రుద్రుని ఆరాధించి తృప్తుడై ఆ మహాత్ముడు తన రాజ్యానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 42

ततस्तु पुत्रं गिरिशादवाप्य रसातलं चंडपराक्रमस्तु । इमां धरित्रीमनयत्स्वदेशं दैत्यो विजित्वा त्रिदशानशेषान्

తర్వాత ఆ చండపరాక్రముడైన దైత్యుడు గిరీశుని నుండి కుమారుని పొందీ రసాతలానికి వెళ్లాడు. సమస్త దేవతలను జయించి ఈ భూమిని కూడా తన దేశానికి తీసుకెళ్లాడు.

Verse 43

ततस्तु देवेर्मुनिभिश्च सिद्धैः सर्वात्मकं यज्ञमयं करालम् । वाराहमाश्रित्य वपुः प्रधानमाराधितो विष्णुरनंतवीर्यः

అప్పుడు దేవతలు మునులు, సిద్ధులతో కలిసి సర్వాత్మకుడైన, యజ్ఞమయుడైన, భయంకర వరాహరూపాన్ని ఆశ్రయించిన అనంతవీర్యుడు విష్ణువును ఆరాధించారు. ఆయన పరమ దేహాన్ని ప్రదర్శించి విధివిధానంగా ప్రసన్నుడయ్యాడు.

Verse 44

घोणाप्रहारैर्विविधैर्धरित्रीं विदार्य पातालतलं प्रविश्य । तुंडेन दैत्याञ्शतशो विचूर्ण्य दंष्ट्राभिरग्र्याभि अखंडिताभिः

తన ఘోణా (ముక్కు) యొక్క నానావిధ ప్రహారాలతో భూమిని చీల్చి పాతాళతలంలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ తుండంతో వందల దైత్యులను చూర్ణం చేసి, అఖండమైన అగ్రదంష్ట్రలతో వారిని మళ్లీ మళ్లీ విరిచివేశాడు.

Verse 45

पादप्रहारैरशनिप्रकाशैरुन्मथ्य सैन्यानि निशाचराणाम् । मार्तंडकोटिप्रतिमेन पश्चात्सुदर्शनेनाद्भुतचंडतेजाः

వజ్రంలా మెరుస్తున్న పాదప్రహారాలతో అతడు నిశాచరుల సైన్యాలను మథించి చిదిమేశాడు. తరువాత కోటి సూర్యుల వంటి అద్భుత ఘోర తేజస్సుగల సుదర్శనచక్రంతో వారిని కూల్చివేశాడు.

Verse 46

हिरण्यनेत्रस्य शिरो ज्वलंतं चिच्छेद दैत्यांश्च ददाह दुष्टान् । ततः प्रहृष्टो दितिजेन्द्रराजं स्वमंधकं तत्र स चाभ्यषिंचत्

అతడు హిరణ్యనేత్రుని జ్వలించే శిరస్సును ఛేదించి, దుష్ట దైత్యులను దహించాడు. ఆపై హర్షించి, అక్కడే తన అంధకుని దైత్యేంద్రరాజుగా అభిషేకించాడు.

Verse 47

स्वस्थानमागत्य ततो धरित्रीं दृष्ट्वांकुरेणोद्धरतः प्रहृष्टः । भूमिं च पातालतलान्महात्मा पुपोष भागं त्वथ पूर्वकं तु

తన స్వస్థానానికి వచ్చి, అంకురం ద్వారా పైకి ఎత్తబడుతున్న భూమిని చూసి ఆ మహాత్ముడు ఆనందించాడు. తరువాత పాతాళతలాల నుండి భూమిని పైకి తీసి, ఆమెను పోషించి, పూర్వంలాగానే ఆమె భాగాన్ని పునః స్థాపించాడు.

Verse 48

देवैस्समस्तैर्मुनिभिःप्रहृष्टै रभिषुतः पद्मभुवा च तेन । ययौ स्वलोकं हरिरुग्रकायो वराहरूपस्तु सुकार्यकर्ता

సమస్త దేవతలూ హర్షిత మునులూ స్తుతించినవాడై, పద్మభూ (బ్రహ్మ) చేత విధివిధానంగా అభిషిక్తుడై, సుకార్యసాధకుడైన వరాహరూప ఉగ్రకాయ హరి తన స్వలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 49

हिरण्यनेत्रेऽथ हतेऽसुरेशे वराहरूपेण सुरेण देवाः । देवास्समस्ता मुनयश्च सर्वे परे च जीवास्सुखिनो बभूवुः

వరాహరూపం ధరించిన దివ్య దేవుడు అసురాధిపతి హిరణ్యనేత్రుని సంహరించినప్పుడు, సమస్త దేవతలు, అన్ని మునులు మరియు ఇతర జీవులు కూడా సుఖశాంతులతో నిండిపోయారు.