तुलसी-शङ्खचूडोपाख्यानम् — Viṣṇu’s Disguise and the Tulasī Episode (Prelude to Śaṅkhacūḍa’s Fall)

Verse 1

व्यास उवाच । नारायणश्च भगवान् वीर्याधानं चकार ह । तुलस्याः केन यत्नेन योनौ तद्वक्तुमर्हसि

వ్యాసుడు అన్నాడు—భగవాన్ నారాయణుడు తులసీ యోనిలో వీర్యాధానం ఏ విధంగా, ఏ ప్రత్యేక ప్రయత్నంతో చేశాడు? దానిని మీరు నాకు వివరించవలసినది.

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । नारायणो हि देवानां कार्यकर्ता सतां गतिः । शंखचूडस्य रूपेण रेमे तद्रमया सह

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—నారాయణుడు దేవతల కార్యసాధకుడు, సత్పురుషులకు శరణ్యగతి. ఆయన శంఖచూడుని రూపం ధరించి ఆ రమా (లక్ష్మి)తో కలిసి క్రీడించాడు.

Verse 3

तदेव शृणु विष्णोश्च चरितं प्रमुदावहम् । शिवशासनकर्तुश्च मातुश्च जगतां हरेः

అతః విష్ణువు యొక్క ఆ పరమానందదాయక చరిత్రను వినుము—శివాజ్ఞను నిర్వర్తించువాడిగా ఆయన ఎలా అయ్యెనో, జగద్ధారక హరి జగన్మాత విషయమున ఏమి చేసెనో।

Verse 4

रणमध्ये व्योमवचः श्रुत्वा देवेन शंभुना । प्रेरितश्शंखचूडस्य गृहीत्वा कवचं परम्

యుద్ధమధ్యంలో ఆకాశవాణి విని దేవాధిదేవ శంభువు శంఖచూడుని ప్రేరేపించెను; ప్రేరితుడై అతడు పరమ కవచమును ధరించెను।

Verse 5

विप्ररूपेण त्वरितं मायया निजया हरिः । जगाम शंखचूडस्य रूपेण तुलसीगृहम्

హరి తన స్వమాయతో త్వరగా బ్రాహ్మణరూపం ధరించి, శంఖచూడుని రూపమే తీసుకొని తులసీ గృహానికి వెళ్లెను.

Verse 6

दुन्दुभिं वादयामास तुलसी द्वारसन्निधौ । जयशब्दं च तत्रैव बोधयामास सुन्दरीम्

ద్వార సమీపంలో తులసీ దుందుభిని మ్రోగించింది; అక్కడే ‘జయ’ అనే నినాదంతో ఆ సుందరిని మేల్కొలిపింది.

Verse 7

तच्छ्रुत्वा चैव सा साध्वी परमानन्दसंयुता । राजमार्गं गवाक्षेण ददर्श परमादरात्

అది విని ఆ సాధ్వి పరమానందంతో నిండిపోయి, పరమాదరంతో గవాక్షం ద్వారా రాజమార్గాన్ని చూచెను.

Verse 8

ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा कारयामास मंगलम् । द्रुतं चकार शृंगारं ज्ञात्वाऽऽयातं निजं पतिम्

బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేసి ఆమె మంగళకార్యాలు చేయించింది. తన భర్త వచ్చాడని తెలిసి ఆమె వెంటనే శృంగారం చేసుకుంది.

Verse 9

अवरुह्य रथाद्विष्णुस्तद्देव्याभवनं ययौ । शंखचूडस्वरूपः स मायावी देवकार्यकृत्

రథం నుండి దిగిన విష్ణువు ఆ దేవి నివాసానికి వెళ్లాడు. శంఖచూడుని రూపం ధరించి, మాయాశక్తితో దేవకార్యాన్ని సాధించేందుకు ముందుకు సాగాడు.

Verse 10

दृष्ट्वा तं च पुरः प्राप्तं स्वकांतं सा मुदान्विता । तत्पादौ क्षालयामास ननाम च रुरोद च

తన ప్రియుడు ముందుకు వచ్చినట్లు చూసి ఆమె ఆనందంతో నిండిపోయింది. అతని పాదాలను కడిగి, నమస్కరించి, కన్నీరు కార్చింది.

Verse 11

रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास मंगलम् । ताम्बूलं च ददौ तस्मै कर्पूरादिसुवासितम्

ఆమె ఆ మంగళమూర్తిని రమ్యమైన రత్నసింహాసనంపై కూర్చోబెట్టింది. తరువాత కర్పూరాది సువాసనలతో పరిమళించిన తాంబూలాన్ని ఆయనకు సమర్పించింది.

Verse 12

अद्य मे सफलं जन्म जीवनं संबभूव ह । रणे गतं च प्राणेशं पश्यंत्याश्च पुनर्गृहे

ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది, నా జీవితం ధన్యమైంది; యుద్ధానికి వెళ్లిన నా ప్రాణనాథుడు మళ్లీ గృహానికి వచ్చినట్లు నేను చూశాను।

Verse 13

इत्युक्त्वा सकटाक्षं सा निरीक्ष्य सस्मितं मुदा । पप्रच्छ रणवृत्तांतं कांतं मधुरया गिरा

ఇలా చెప్పి ఆమె పక్క చూపుతో ప్రియుడిని చూసింది; ఆనందంతో చిరునవ్వు చిందిస్తూ మధుర వాణితో యుద్ధవృత్తాంతాన్ని అడిగింది।

Verse 14

तुलस्युवाच । असंख्यविश्वसंहर्ता स देवप्रवरः प्रभुः । यस्याज्ञावर्त्तिनो देवा विष्णुब्रह्मादयस्सदा

తులసి చెప్పింది—ఆయనే ప్రభువు, దేవులలో శ్రేష్ఠుడు, అనేక విశ్వాలను సంహరించువాడు; ఆయన ఆజ్ఞలో విష్ణు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు సదా నడుస్తారు।

Verse 15

त्रिदेवजनकस्सोत्र त्रिगुणात्मा च निर्गुणः । भक्तेच्छया च सगुणो हरिब्रह्मप्रवर्तकः

హే స్తోత్రా! ఆయనే త్రిదేవుల జనకుడు; త్రిగుణాత్మకుడైయుండి కూడా నిర్గుణుడు. భక్తుల ఇచ్ఛచేత సగుణరూపుడై హరి, బ్రహ్మలను కార్యప్రవర్తకుడుగా చేస్తాడు.

Verse 16

कुबेरस्य प्रार्थनया गुणरूपधरो हरः । कैलासवासी गणपः परब्रह्म सतां गतिः

కుబేరుని ప్రార్థనచేత హరుడు సగుణరూపాన్ని ధరించాడు. కైలాసవాసి, గణాధిపతి అయిన ఆ ప్రభువు పరబ్రహ్మము, సత్పురుషుల పరమగతి.

Verse 17

यस्यैकपलमात्रेण कोटिब्रह्मांडसंक्षयः । विष्णुब्रह्मादयोऽतीता बहवः क्षणमात्रतः

ఆయన యొక్క కేవలం ఒక పలమాత్ర కాలంతోనే కోటి బ్రహ్మాండాలు లయమవుతాయి. ఆయన కాలప్రవాహంలో క్షణమాత్రంలోనే అనేక విష్ణువులు, బ్రహ్మలు మొదలైనవారు గతించిపోయారు.

Verse 18

कर्तुं सार्द्धं च तेनैव समरं त्वं गतः प्रभो । कथं बभूव संग्रामस्तेन देवसहायिना

హే ప్రభో! నీవు అతనితో కలిసి సమరానికి వెళ్లితివి. దేవతలను సహాయకులుగా కలిగిన ఆ యోధునితో ఆ సంగ్రామం ఎలా జరిగింది?

Verse 19

कुशली त्वमिहायातस्तं जित्वा परमेश्वरम् । कथं बभूव विजयस्तव ब्रूहि तदेव मे

నీవు క్షేమంగా ఇక్కడికి వచ్చావా, ఆ పరమేశ్వరుని జయించి? నీ విజయము ఎలా కలిగింది—అదే నాకు చెప్పు।

Verse 20

श्रुत्वेत्थं तुलसीवाक्यं स विहस्य रमापतिः । शंखचूडरूपधरस्तामुवाचामृतं वचः

తులసి ఇలా పలికిన మాటలు విని రమాపతి (విష్ణువు) చిరునవ్వు నవ్వాడు। శంఖచూడుని రూపం ధరించి, ఆమెను అమృతసమానమైన వాక్యాలతో సంభోదించాడు।

Verse 21

भगवानुवाच । यदाहं रणभूमौ च जगाम समरप्रियः । कोलाहलो महान् जातः प्रवृत्तोऽभून्महारणः

భగవానుడు పలికెను—“యుద్ధప్రియుడనై నేను రణభూమికి వెళ్లినప్పుడు, మహా కోలాహలం చెలరేగి, ఘోరమైన మహారణం సంపూర్ణంగా ప్రారంభమైంది।”

Verse 22

देवदानवयोर्युद्धं संबभूव जयैषिणोः । दैत्याः पराजितास्तत्र निर्जरैर्बलगर्वितैः

అప్పుడు దేవులు మరియు దానవులు—ఇద్దరూ విజయాన్ని కోరుతూ—యుద్ధానికి దిగారు. అక్కడ బలగర్వంతో ఉన్న అమర దేవతలు దైత్యులను ఓడించారు।

Verse 23

तदाहं समरं तत्राकार्षं देवैर्बलोत्कटैः । पराजिताश्च ते देवाश्शंकरं शरणं ययुः

అప్పుడు నేను అక్కడ బలంలో ఘనమైన దేవతలతో యుద్ధం చేశాను. అయితే ఆ దేవతలు ఓడిపోయి శంకరుని శరణు కోరారు।

Verse 24

रुद्रोऽपि तत्सहायार्थमाजगाम रणं प्रति । तेनाहं वै चिरं कालमयौत्संबलदर्पित

అతనికి సహాయార్థంగా స్వయంగా రుద్రుడుకూడా యుద్ధభూమికి వచ్చెను. అందుచేత నేను బలగర్వంతో ఉబ్బి, చాలాకాలం యుద్ధంలో ప్రవేశించలేదు.

Verse 25

आवयोस्समरः कान्ते पूर्णमब्दं बभूव ह । नाशो बभूव सर्वेषामसुराणां च कामिनि

హే ప్రియతమా, మన ఇద్దరి సమరం పూర్తిగా ఒక సంవత్సరం కొనసాగింది; హే కామిని, దానివల్ల సమస్త అసురుల నాశనం జరిగింది।

Verse 26

प्रीतिं च कारयामास ब्रह्मा च स्वयमावयोः । देवानामधिकाराश्च प्रदत्ता ब्रह्मशासनात्

బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా మన ఇద్దరి మధ్య సఖ్యతను కలిగించాడు; మరియు బ్రహ్మశాసనంతో దేవతల అధికారాలు, పదవులు యథావిధిగా పునః స్థాపించబడ్డాయి।

Verse 27

मयागतं स्वभवनं शिवलोकं शिवो गतः । सर्वस्वास्थ्यमतीवाप दूरीभूतो ह्युपद्रवः

నేను నా స్వగృహమైన శివలోకానికి తిరిగి వచ్చితిని; శివుడును తన దివ్యస్థితికి గమించెను. అప్పుడు సర్వత్ర పరిపూర్ణ ఆరోగ్యం కలిగి, ఉపద్రవమంతయు దూరమయ్యెను.

Verse 28

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा जगतां नाथः शयनं च चकार ह । रेमे रमापतिस्तत्र रमया स तया मुदा

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి జగన్నాథుడు శయనమునకు చేరెను. అక్కడ శ్రీపతి (విష్ణువు) రమా (లక్ష్మి)తో కలిసి పరస్పరానందమున రమించెను.

Verse 29

सा साध्वी सुखसंभावकर्षणस्य व्यतिक्रमात् । सर्वं वितर्कयामास कस्त्वमेवेत्युवाच सा

ఆ సాధ్వి, ఆశించిన సుఖసౌఖ్యమునకు భంగం కలిగినదని గ్రహించి, సమస్తమును విచారించి ఇలా పలికెను—“నీవెవరు నిజముగా?”

Verse 30

तुलस्युवाच । को वा त्वं वद मामाशु भुक्ताहं मायया त्वया । दूरीकृतं यत्सतीत्वमथ त्वां वै शपाम्यहम्

తులసి పలికెను—“నీవెవరు? వెంటనే నాకు చెప్పు. నీ మాయచేత నేను మోసపోయి అవమానింపబడ్డాను. నా సతీత్వం దూరమయ్యింది గనుక, నిన్ను నేను నిశ్చయంగా శపిస్తున్నాను.”

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । तुलसीवचनं श्रुत्वा हरिश्शापभयेन च । दधार लीलया ब्रह्मन्स्वमूर्तिं सुमनोहराम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్! తులసి మాటలు విని, హరి శాపభయంతో కూడ, అతడు లీలగా తన అత్యంత మనోహర స్వరూపాన్ని ధరించాడు।

Verse 32

तद्दृष्ट्वा तुलसीरूपं ज्ञात्वा विष्णुं तु चिह्नतः । पातिव्रत्यपरित्यागात् क्रुद्धा सा तमुवाच ह

ఆ మాయామయ తులసీ రూపాన్ని చూచి, లక్షణాలచే విష్ణువని తెలిసికొని, పాతివ్రత్య భంగమునకు కోపించి ఆమె అతనితో పలికెను।

Verse 33

तुलस्युवाच । हे विष्णो ते दया नास्ति पाषाणसदृशं मनः । पतिधर्मस्य भंगेन मम स्वामी हतः खलु

తులసి పలికెను— ఓ విష్ణో! నీకు దయ లేదు; నీ మనస్సు రాతివంటిది. పతిధర్మ భంగముచే నా స్వామి నిశ్చయంగా హతుడయ్యెను।

Verse 34

पाषाणसदृशस्त्वं च दयाहीनो यतः खलः । तस्मात्पाषाणरूपस्त्वं मच्छापेन भवाधुना

నీవు రాతివంటివాడవు, ఎందుకంటే నీవు దయలేని దుష్టుడవు. కనుక నా శాపముచే ఇప్పుడే రాతిరూపమగుము।

Verse 35

ये वदंति दयासिन्धुं त्वां भ्रांतास्ते न संशयः । भक्तो विनापराधेन परार्थे च कथं हतः

కరుణాసముద్రమైన నిన్ను భ్రాంతుడని చెప్పేవారు నిస్సందేహంగా తామే భ్రాంతులు. అపరాధం లేని భక్తుడు, పరహితార్థం కార్యంలో నిమగ్నుడై ఉండగా, అతడు ఎలా హతుడవుతాడు?

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तुलसी सा वै शंखचूडप्रिया सती । भृशं रुरोद शोकार्ता विललाप भृशं मुहुः

సనత్కుమారుడు చెప్పెను—ఇలా చెప్పిన తరువాత శంఖచూడునకు ప్రియమైన సతీ తులసి శోకంతో వ్యాకులమైంది. ఆమె బాగా ఏడ్చి, మళ్లీ మళ్లీ దుఃఖవిలాపం చేసింది.

Verse 37

ततस्तां रुदतीं दृष्ट्वा स विष्णुः परमेश्वरः । सस्मार शंकरं देवं येन संमोहितं जगत्

ఆమె ఏడుస్తున్నదాన్ని చూసి పరమేశ్వరుడైన విష్ణువు దేవ శంకరుని స్మరించాడు; ఆయన శక్తిచేత సమస్త జగత్తు మోహావృతమవుతుంది.

Verse 38

ततः प्रादुर्बभूवाथ शंकरो भक्तवत्सलः । हरिणा प्रणतश्चासीत्संनुतो विनयेन सः

అప్పుడు భక్తవత్సలుడైన శంకరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. హరి (విష్ణువు) ఆయనకు నమస్కరించి వినయంతో స్తుతించాడు.

Verse 39

शोकाकुलं हरिं दृष्ट्वा विलपंतीं च तत्प्रियाम् । नयेन बोधयामास तं तां कृपणवत्सलाम्

శోకంతో కలత చెందిన హరిని, అలాగే అతని ప్రియురాలు విలపించుటను చూచి, దయాళువైన దీనవత్సలుడు నయవాక్యాలతో వారిద్దరినీ బోధించాడు.

Verse 40

शंकर उवाच । मा रोदीस्तुलसि त्वं हि भुंक्ते कर्मफलं जनः । सुखदुःखदो न कोप्यस्ति संसारे कर्मसागरे

శంకరుడు పలికెను—“ఓ తులసీ, ఏడవకు. మనిషి తన కర్మఫలాన్నే అనుభవించవలసిందే. కర్మసాగరమైన ఈ సంసారంలో సుఖదుఃఖాలను స్వతంత్రంగా ఇచ్చేవాడు మరెవ్వరూ లేరు.”

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडव धोपाख्याने तुलसीशापवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణమున రెండవ భాగమైన రుద్రసంహితలో, ఐదవ యుద్ధఖండంలో, శంఖచూడవధోపాఖ్యానంలో “తులసీశాపవర్ణనం” అను నలభై ఒకటవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 42

तपस्त्वया कृतं भद्रे तस्यैव तपसः फलम् । तदन्यथा कथं स्याद्वै जातं त्वयि तथा च तत्

హే భద్రే! నీవు చేసిన తపస్సుకే ఇది యథార్థ ఫలం. అది వేరుగా ఎలా జరుగుతుంది? అదే ఫలము నీలో యథావిధిగా ప్రాప్తమైంది.

Verse 43

इदं शरीरं त्यक्त्वा च दिव्यदेहं विधाय च । रमस्व हरिणा नित्यं रमया सदृशी भव

ఈ శరీరాన్ని విడిచి దివ్యదేహాన్ని ధరించు. హరితో నిత్యం ఆనందించు; రమా (లక్ష్మి)తో సమానమైన కాంతి, భాగ్యాన్ని పొందు.

Verse 44

तवेयं तनुरुत्सृष्टा नदीरूपा भवेदिह । भारते पुण्यरूपा सा गण्डकीति च विश्रुता

హే దేవీ, నీ ఈ దేహం విడిచిపెట్టబడినప్పుడు ఇక్కడ నదిరూపంగా మారుతుంది. భారతదేశంలో అది పుణ్యస్వరూపిణిగా ‘గండకీ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది।

Verse 45

कियत्कालं महादेवि देवपूजनसाधने । प्रधानरूपा तुलसी भविष्यति वरेण मे

హే మహాదేవీ, దేవపూజా సాధనంలో నా వరప్రభావంతో తులసి ఎంతకాలం ప్రధానంగా నిలుస్తుంది?

Verse 46

स्वर्गं मर्त्ये च पाताले तिष्ठ त्वं हरिसन्निधौ । भव त्वं तुलसीवृक्षो वरा पुष्पेषु सुन्दरी

స్వర్గంలో, మర్త్యలోకంలో, పాతాళంలో—నీవు హరి సన్నిధిలో నిలిచివుండు. హే సుందరీ, పుష్పాలలో శ్రేష్ఠురాలివై పవిత్ర తులసీవృక్షముగా అవు।

Verse 47

वृक्षाधिष्ठातृदेवी त्वं वैकुंठे दिव्यरूपिणी । सार्द्धं रहसि हरिणा नित्यं क्रीडां करिष्यसि

నీవు వృక్షాల అధిష్ఠాత్రీ దేవివి. వైకుంఠంలో దివ్యరూపం ధరించి హరితో కలిసి రహస్యంగా నిత్యం క్రీడించెదవు.

Verse 48

नद्यधिष्ठातृदेवी या भारते बहु पुण्यदा । लवणोदस्य पत्नी सा हर्यंशस्य भविष्यसि

ఓ దేవీ, నీవు భారతదేశంలోని నదుల అధిష్ఠాత్రీ, అపార పుణ్యాన్ని ప్రసాదించువాడవు. నీవు లవణోదుని భార్యవై, హర్యంశుని (కుమార్తె/వంశంలో) జన్మించెదవు.

Verse 49

हरिर्वे शैलरूपी च गंडकी तीरसंनिधौ । संकरिष्यत्यधिष्ठानं भारते तव शापतः

నిశ్చయంగా హరి (విష్ణువు) గండకీ నది తీర సమీపంలో శైలరూపాన్ని ధరించును. నీ శాపబలముచేత భారతదేశంలో అక్కడ తన పవిత్ర అధిష్ఠానాన్ని స్థాపించును.

Verse 50

तत्र कोट्यश्च कीटाश्च तीक्ष्णदंष्ट्रा भयंकराः । तच्छित्त्वा कुहरे चक्रं करिष्यंति तदीयकम्

అక్కడ కోటానుకోట్ల భయంకరమైన కీటకాలు, పదునైన దంష్ట్రలతో, దానిని కోసివేస్తాయి; కోసిన తరువాత ఆ గుహలో చక్రాకారాన్ని తయారుచేసి దానిని తమదిగా చేసుకుంటాయి.

Verse 51

शालग्रामशिला सा हि तद्भेदादतिपुण्यदा । लक्ष्मीनारायणाख्यादिश्चक्रभेदाद्भविष्यति

ఆ శాలగ్రామశిల సహజ భేదాలవలన అత్యంత పుణ్యప్రదమైనది. దానిపై ఉన్న చక్రచిహ్నాల భేదముచేత ‘లక్ష్మీ–నారాయణ’ మొదలైన నామాలతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.

Verse 52

शालग्रामशिला विष्णो तुलस्यास्तव संगमः । सदा सादृश्यरूपा या बहुपुण्यविवर्द्धिनी

హే విష్ణో, శాలగ్రామశిల మరియు నీ తులసితో కలయిక సదా శుభసాదృశ్య స్వరూపమైనది; అది అనేక విధాల పుణ్యాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది.

Verse 53

तुलसीपत्रविच्छेदं शालग्रामे करोति यः । तस्य जन्मान्तरे भद्रे स्त्रीविच्छेदो भविष्यति

హే భద్రే, శాలగ్రామ పూజలో తులసి ఆకులను తెంచి లేదా విరిచే వానికి, తదుపరి జన్మలో భార్యవియోగం కలుగును.

Verse 54

तुलसीपत्रविच्छेदं शंखं हित्वा करोति यः । भार्याहीनो भवेत्सोपि रोगी स्यात्सप्तजन्मसु

ఎవడు తులసీ ఆకులను కోయుట/చీల్చుట చేస్తాడో, అలాగే శంఖానికి విధించిన పవిత్రతను విస్మరిస్తాడో, అతడు భార్యాహీనుడగును; మరియు ఏడు జన్మల వరకు రోగిగా ఉండును।

Verse 55

शालग्रामश्च तुलसी शंखं चैकत्र एव हि । यो रक्षति महाज्ञानी स भवेच्छ्रीहरिप्रियः

మహాజ్ఞాని శాలగ్రామశిల, తులసి, శంఖాన్ని ఒకచోటే భక్తితో కాపాడితే, అతడు శ్రీహరికి ప్రియుడగును।

Verse 56

त्वं प्रियः शंखचूडस्य चैकमन्वन्तरावधि । शंखेन सार्द्धं त्वद्भेदः केवलं दुःखदस्तव

నీవు శంఖచూడునకు ప్రియుడవు—ఒక మన్వంతరాంతం వరకు; కానీ శంఖంతో కూడిన నీ వియోగం నీకు కేవలం దుఃఖమే కలిగిస్తుంది।

Verse 57

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र माहात्म्यमूचिवांस्तदा । शालग्रामशिलायाश्च तुलस्या बहुपुण्यदम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి శంకరుడు అక్కడే శాలగ్రామశిల మరియు తులసి యొక్క మహాపుణ్యదాయక మహాత్మ్యాన్ని వివరించాడు।

Verse 58

ततश्चांतर्हितो भूत्वा मोदयित्वा हरिं च ताम् । जगाम् स्वालयं शंभुः शर्मदो हि सदा सताम्

ఆపై అంతర్హితుడై, హరినీ ఆమెనూ ఆనందింపజేసి, సత్పురుషులకు నిత్యం శాంతి-మంగళం ప్రసాదించే శంభువు తన ధామానికి వెళ్లెను।

Verse 59

इति श्रुत्वा वचश्शंभोः प्रसन्ना तु तुलस्यभूत् । तद्देहं च परित्यज्य दिव्यरूपा बभूव ह

శంభువు వచనములు విని ఆమె పరమ ప్రసన్నురాలై తులసీ-స్వరూపమైయెను. ఆ పూర్వదేహమును విడిచి నిజముగా దివ్యమైన, తేజోమయ రూపమును ధరించెను.

Verse 60

प्रजगाम तया सार्द्धं वैकुंठं कमलापतिः । सद्यस्तद्देहजाता च बभूव गंडकी नदी

అనంతరం కమలాపతి (శ్రీ విష్ణువు) ఆమెతో కలిసి వైకుంఠమునకు వెళ్లెను; మరియు ఆ దేహమునుండే తక్షణమే గండకీ నది ఉద్భవించెను.

Verse 61

शैलोभूदच्युतस्सोऽपि तत्तीरे पुण्यदो नृणाम् । कुर्वंति तत्र कीटाश्च छिद्रं बहुविधं मुने

ఓ మునీ, అచ్యుతునకు సంబంధించిన ఆ శిల కూడా అక్కడ శైలరూపమైయెను; ఆ నది తీరం మనుష్యులకు పుణ్యప్రదమైయెను. అక్కడే కీటకములు అనేక విధముల రంధ్రములు చేయుచున్నవి.

Verse 62

जले पतंति यास्तत्र शिलास्तास्त्वतिपुण्यदाः । स्थलस्था पिंगला ज्ञेयाश्चोपतापाय चैव हि

అక్కడ జలములో పడే శిలలు అత్యంత పుణ్యప్రదములు. కాని స్థలములోనే ఉండే శిలలు ‘పింగలా’ అని తెలిసికొనవలెను; అవి నిజముగా ఉపతాపకారణమగును.

Verse 63

इत्येवं कथितं सर्वं तव प्रश्नानुसारतः । चरितं पुण्यदं शंभोः सर्वकामप्रदं नृणाम्

ఈ విధముగా నీ ప్రశ్నానుసారముగా సమస్తమును నేను వివరించితిని—శంభువు (శ్రీ శివుడు) యొక్క ఈ పుణ్యప్రద చరిత్ర, ఇది మనుష్యులకు సమస్త శుభకామనలను ప్రసాదించును.

Verse 64

आख्यानमिदमाख्यातं विष्णुमाहात्म्यमिश्रितम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

విష్ణు మహాత్మ్యముతో మిళితమైన ఈ ఆఖ్యానం ఇలా వివరించబడింది. ఇది పుణ్యకరం; భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది. ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుతున్నావు?