शङ्खचूडस्य मायायुद्धं तथा माहेश्वरास्त्रप्रभावः | Śaṅkhacūḍa’s Māyā-Warfare and the Power of the Māheśvara Astra

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । स्वबलं निहतं दृष्ट्वा मुख्यं बहुतरं ततः । तथा वीरान् प्राणसमान् चुकोपातीव दानवः

సనత్కుమారుడు పలికెను—తన సైన్యం, ముఖ్యంగా ప్రధానమైన అనేక యోధులు హతమైనట్లు చూసి, అలాగే ప్రాణసమానమైన వీరులు కూడా పడిపోయినట్లు చూసి ఆ దానవుడు తీవ్రంగా కోపగించాడు.

Verse 2

उवाच वचनं शंभुं तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव । किमेतैर्निहतैर्मेद्य संमुखे समरं कुरु

అతడు శంభువుతో ఇలా అన్నాడు—“నేను యుద్ధంలో స్థిరంగా నిలిచాను; నీవు కూడా స్థిరంగా ఉండు. వీరిని చంపడం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? నా ఎదురుగా వచ్చి నాతోనే సమరం చేయి.”

Verse 3

इत्युक्त्वा दानवेन्द्रोसौ सन्नद्धस्समरे मुने । अगच्छन्निश्चयं कृत्वाऽभिमुखं शंकरस्य च

ఓ మునీ, ఇలా చెప్పి ఆ దానవేంద్రుడు సమరానికి పూర్తిగా సన్నద్ధుడై, దృఢ నిశ్చయంతో శంకరుని ఎదురుగా సాగిపోయాడు.

Verse 4

दिव्यान्यस्त्राणि चिक्षेप महारुद्राय दानवः । चकार शरवृष्टिञ्च तोयवृष्टिं यथा घनः

దానవుడు మహారుద్రునిపై దివ్యాస్త్రాలను విసిరాడు; మహారుద్రుడు మేఘం వాన కురిపించినట్లు బాణవృష్టిని కురిపించాడు।

Verse 5

मायाश्चकार विविधा अदृश्या भयदर्शिताः । अप्रतर्क्याः सुरगणैर्निखिलैरपिः सत्तमैः

అతడు అనేక విధాల మాయలను సృష్టించాడు—కనబడకపోయినా భయాన్ని చూపించేవి; అవి సమస్త శ్రేష్ఠ దేవగణాలకు కూడా అప్రతర్క్యమయ్యాయి।

Verse 6

ता दृष्ट्वा शंकरस्तत्र चिक्षे पास्त्रं च लीलया । माहेश्वरं महादिव्यं सर्वमायाविनाशनम्

వారిని అక్కడ చూచి శంకరుడు లీలగా మహాదివ్యమైన, సమస్త మాయను నాశనం చేసే మహేశ్వరాస్త్రాన్ని విసిరెను।

Verse 7

तेजसा तस्य तन्माया नष्टाश्चासन् द्रुतं तदा । दिव्यान्यस्त्राणि तान्येव निस्तेजांस्यभवन्नपि

ఆయన తేజస్సుతో ఆ క్షణమే వారి మాయ త్వరగా నశించింది; అదే దివ్యాస్త్రాలు కూడా తేజస్సు కోల్పోయినవి అయ్యెను।

Verse 8

अथ युद्धे महेशानस्तद्वधाय महाबलः । शूलं जग्राह सहसा दुर्निवार्यं सुतेजसाम्

అప్పుడు యుద్ధమధ్యంలో మహాబలుడైన మహేశానుడు అతని వధకై సహసా శూలాన్ని గ్రహించెను—అతి తేజోమయం, నిరోధించలేనిది।

Verse 9

तदैव तन्निषेद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी । क्षिप शूलं न चेदानीं प्रार्थनां शृणु शंकर

అప్పుడే ఆ కార్యాన్ని ఆపుటకు ఒక అశరీరవాణి వినిపించింది—“ఓ శంకరా, ఇప్పుడే శూలాన్ని విసరకుము; నా ప్రార్థనను వినుము.”

Verse 10

सर्वथा त्वं समर्थो हि क्षणाद् ब्रह्माण्डनाशने । किमेकदानवस्येश शङ्खचूडस्य सांप्रतम्

మీరు సర్వథా సమర్థులు; క్షణంలోనే బ్రహ్మాండాన్ని కూడా నశింపజేయగలరు. ఓ ప్రభూ, అయితే ఈ ఒక్క దానవుడు—శంఖచూడుడు—ఇప్పుడు మీకు ఏమాత్రం?

Verse 11

तथापि वेदमर्यादा न नाश्या स्वामिना त्वया । तां शृणुष्व महादेव सफलं कुरु सत्यतः

అయినప్పటికీ, ఓ స్వామీ, మీచేత వేదమర్యాద భంగం చేయబడకూడదు. కావున, ఓ మహాదేవా, ఆ వైదిక విధిని వినీ, సత్యంగా దానిని ఫలప్రదం చేయుము।

Verse 12

यावदस्य करेऽत्युग्रं कवचं परमं हरेः । यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्या अस्य हि योषितः

అతని చేతిపై హరి యొక్క అత్యంత ఉగ్రమైన, పరమ కవచం ఉన్నంతవరకు, అలాగే అతని సత్యమైన భార్య సతీత్వం నిలిచినంతవరకు, అతడు జయించబడడు।

Verse 13

तावदस्य जरामृत्युश्शंखचूडस्य शंकर । नास्तीत्यवितथं नाथ विधेहि ब्रह्मणो वचः

హే శంకరా, అంతవరకు ఈ శంఖచూడునకు జరా మరణములు లేవు. హే నాథా, బ్రహ్మదేవుని వాక్యం అసత్యం కాకుండా అట్లే విధించుము।

Verse 14

इत्याकर्ण्य नभोवाणीं तथेत्युक्ते हरे तदा । हरेच्छयागतो विष्णुस्तं दिदेश सतां गतिः

ఆకాశవాణిని విని హరి వెంటనే “తథాస్తు” అని పలికెను. అప్పుడు హరి ఇచ్ఛ ప్రకారం వచ్చిన విష్ణువు అతనికి ఉపదేశించెను; విష్ణువే సత్పురుషుల ఆశ్రయమూ గతియూ.

Verse 15

वृद्धब्राह्मणवेषेण विष्णुर्मायाविनां वरः । शङ्खचूडोपकंठं च गत्वोवाच स तं तदा

మాయావిద్యలలో శ్రేష్ఠుడైన విష్ణువు వృద్ధ బ్రాహ్మణ వేషం ధరించాడు; శంఖచూడుని సమీపించి ఆ క్షణమే అతనితో పలికెను।

Verse 16

वृद्धब्राह्मण उवाच । देहि भिक्षां दानवेन्द्र मह्यं प्राप्ताय सांप्रतम्

వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు పలికెను—“హే దానవేంద్రా, నాకు ఇప్పుడే భిక్ష ఇవ్వుము; నేను ఈ సమయమున నీ వద్దకు వచ్చితిని।”

Verse 17

नेदानीं कथयिष्यामि प्रकटं दीनवत्सलम् । पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुनस्सत्यं करिष्यसि

ఇప్పుడుకాదు; దీనులపై కరుణగల ప్రభువు యొక్క సత్యాన్ని నేను స్పష్టంగా ప్రకటించెదను. తరువాత నీకు మరల చెప్పెదను—అప్పుడు నీవు మళ్లీ సత్యాన్ని నిలుపుదువు।

Verse 18

ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः । कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचेति सच्छलात्

ప్రసన్న ముఖముతో, సౌమ్య దృష్టితో రాజేంద్రుడు “ఓం” అని పలికెను. ఆపై చతురమైన మాయనెపంతో—“నేనూ కవచార్థి; రక్షాకవచం కోరుతూ వచ్చాను” అని చెప్పెను.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रोसौ ब्रह्मण्यः सत्यवाग्विभुः । तद्ददौ कवचं दिव्यं विप्राय प्राणसंमतम्

అది విని దానవేంద్రుడు—బ్రాహ్మణభక్తుడు, సత్యవాక్కు గలవాడు, మహాబలవంతుడు—ఆ బ్రాహ్మణునికి ప్రాణసమానంగా ప్రియమైన దివ్య కవచాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 20

मायायेत्थं तु कवचं तस्माज्जग्राह वै हरिः । शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति

ఇలా మాయాశక్తి ద్వారా హరి (విష్ణువు) అతనివద్ద నుండి ఆ కవచాన్ని తీసుకున్నాడు; శంఖచూడుని రూపం ధరించి తులసీ వైపు వెళ్లాడు।

Verse 21

गत्वा तत्र हरिस्तस्या योनौ मायाविशारदः । वीर्याधानं चकाराशु देवकार्यार्थमीश्वरः

అక్కడికి వెళ్లి మాయలో నిపుణుడైన హరి దేవకార్యసిద్ధి కోసం, ప్రభువై, వెంటనే ఆమె గర్భంలో వీర్యాధానము చేశాడు।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे शंभुमीरयन् स्ववचः प्रभुः । शंखचूडवधार्थाय शूलं जग्राह प्रज्वलत्

ఇంతలో ప్రభువు శంభువు తన అచంచల ఆజ్ఞను ప్రకటిస్తూ, శంఖచూడ వధార్థం కోసం జ్వలించే త్రిశూలాన్ని ఎత్తుకున్నాడు।

Verse 23

तच्छूलं विजयं नाम शङ्करस्य परमात्मनः । सञ्चकाशे दिशस्सर्वा रोदसी संप्रकाशयन्

ఆ త్రిశూలం ‘విజయ’ అనే నామంతో, పరమాత్మ శంకరునిదే; అది అన్ని దిక్కులను ప్రకాశింపజేసి, ఆకాశం-భూమి రెండింటినీ దివ్యంగా వెలిగించింది।

Verse 24

कोटिमध्याह्नमार्तंडप्रलयाग्निशिखोपमम् । दुर्निवार्यं च दुर्द्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम्

అది కోటి మధ్యాహ్న సూర్యుల వలె ప్రకాశించి, ప్రళయాగ్ని శిఖ వలె దహించేది. అప్రతిహతం, అజేయం, ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాని శత్రుఘాతకమైంది।

Verse 25

तेजसां चक्रमत्युग्रं सर्वशस्त्रास्त्रसायकम् । सुरासुराणां सर्वेषां दुस्सहं च भयंकरम्

అది తేజస్సుతో అతి ఉగ్రమైన చక్రం—సర్వ శస్త్రాస్త్ర సాయకములన్నీ దానిలోనే ఉన్నట్లుగా. దేవాసురులందరికీ అది అసహ్యమూ భయంకరమూ అయింది।

Verse 26

संहर्तुं सर्वब्रह्माडमवलंब्य च लीलया । संस्थितं परमं तत्र एकत्रीभूय विज्वलत्

సర్వ బ్రహ్మాండాన్ని సంహరించదలచి, ఆ పరమ తత్త్వం లీలామాత్రంగా సమస్త విశ్వాన్ని అవలంబించి; అక్కడ ఒకటిగా సమీకృతమై ఒకే ఘనరూపంగా మహాతేజంతో జ్వలించింది।

Verse 27

धनुस्सहस्रं दीर्घेण प्रस्थेन शतहस्तकम् । जीवब्रह्मास्वरूपं च नित्यरूपमनिर्मितम्

దాని దీర్ఘం సహస్ర ధనుస్సుల పరిమాణం, ప్రస్థం శత హస్తములు. అది జీవ-బ్రహ్మ స్వరూపమై, నిత్యమూ అనిర్మితమూ అయిన రూపం।

Verse 28

विभ्रमद् व्योम्नि तच्छूलं शंख चूडोपरि क्षणात् । चकार भस्म तच्छीघ्रं निपत्य शिवशासनात्

ఆకాశంలో తిరుగుతూ ఉన్న ఆ త్రిశూలం క్షణంలో శంఖచూడునిపై పడింది; శివాజ్ఞచేత అతనిని త్వరగా భస్మం చేసింది।

Verse 29

अथ शूलं महेशस्य द्रुतमावृत्य शंकरम । ययौ विहायसा विप्रमनोयायि स्वकार्यकृत्

అప్పుడు మహేశుని శూలము శీఘ్రముగా శంకరుని ఆవరించి రక్షణశక్తిగా నిలిచెను; ఆకాశమార్గమున తప్పని సంకల్పముతో తన నియత కార్యసాధనకై బయలుదేరెను.

Verse 30

नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे जगुर्गंधर्वकिन्नराः । तुष्टुवुर्मुनयो देवा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

స్వర్గమున దుందుభులు మ్రోగెను; గంధర్వ-కిన్నరులు గానము చేసిరి. మునులు, దేవతలు స్తుతించిరి; అప్సరాగణములు నర్తించిరి.

Verse 31

बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि संततम् । प्रशशंस हरिर्ब्रह्मा शक्राद्या मुनयस्तथा

భగవాన్ శివునిపై నిరంతరం పుష్పవృష్టి కురిసింది. హరి (విష్ణువు), బ్రహ్మ, ఇంద్రాది దేవతలు మరియు మునులు కూడా ఆయనను స్తుతించారు.

Verse 32

शंखचूडो दानवेन्द्रः शिवस्य कृपया तदा । शाप मुक्तो बभूवाथ पूर्वरूपमवाप ह

అప్పుడు దానవేంద్రుడు శంఖచూడుడు శివకృపవల్ల శాపముక్తుడై, తన పూర్వ (మూల) రూపాన్ని తిరిగి పొందాడు.

Verse 33

अस्थिभिश्शंखचूडस्य शंखजातिर्बभूव ह । प्रशस्तं शंखतोयं च सर्वेषां शंकरं विना

శంఖచూడుని ఎముకల నుండి శంఖజాతి ఉద్భవించింది. శంఖంలోని జలం అందరికీ ప్రశంసనీయం; కాని శంకరుడు (శివుడు) లేకుండా అది నిజమైన హితకరమూ శరణ్యమూ కాదు.

Verse 34

विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् । संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने

ఓ మహామునీ! శంఖజలం విశేషంగా హరి మరియు లక్ష్మీకి మహాప్రియము; వారి సంబంధులకు కూడా ప్రియమే, కాని హరుడు (శివుడు)కు అంత ప్రియము కాదు।

Verse 35

तमित्थं शंकरो हत्वा शिवलोकं जगाम सः । सुप्रहृष्टो वृषारूढः सोमस्कन्दगणैर्वृतः

ఇలా (శత్రువును) సంహరించి శంకరుడు శివలోకమునకు వెళ్లెను. అతడు అత్యంత హర్షితుడై, వృషభారూఢుడై, సోమ-స్కందులతో కూడిన గణములచే పరివృతుడై యుండెను।

Verse 36

हरिर्जगाम वैकुंठं कृष्णस्स्ववस्थो बभूव ह । सुरास्स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः

హరి వైకుంఠమునకు వెళ్లెను; కృష్ణుడు తన స్వస్థితిలో నిలిచెను. దేవతలు తమ తమ లోకములను పొందుకొని పరమానందంతో నిండిరి।

Verse 37

जगत्स्वास्थ्यमतीवाप सर्वनिर्विघ्नमापकम् । निर्मलं चाभवद्व्योम क्षितिस्सर्वा सुमंगला

అప్పుడు జగత్తు అత్యంత స్వస్థమై, సమస్త విఘ్నముల నుండి విముక్తమయ్యెను. ఆకాశము నిర్మలమై, సమస్త భూమి సర్వతోముఖంగా సుమంగళమయమయ్యెను।

Verse 38

इति प्रोक्तं महेशस्य चरितं प्रमुदावहम् । सर्वदुःखहरं श्रीदं सर्वकामप्रपूरकम्

ఇట్లు మహేశ్వరుని ఆనందప్రదమైన పవిత్ర చరిత్ర చెప్పబడింది—అది సమస్త దుఃఖాలను హరించేది, శ్రీ-సంపదను ప్రసాదించేది, ధర్మసమ్మతమైన అన్ని కోరికలను పరిపూర్ణం చేసేది।

Verse 39

धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वविघ्ननिवारणम् । भुक्तिदं मुक्तिदं चैव सर्वकामफलप्रदम्

ఇది పరమ ధన్యమూ మంగళకరమూ; యశస్సు, ఆయుష్షును పెంపొందించేది, సమస్త విఘ్నాలను నివారించేది. ఇది భోగాన్ని కూడా, మోక్షాన్ని కూడా ఇస్తుంది; అన్ని ధర్మసమ్మత కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखडे शंखचूडवधोपाख्यानं नाम चत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, పంచమ యుద్ధఖండంలో ‘శంఖచూడవధోపాఖ్యానం’ అనే నలభైవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 41

धनं धान्यं सुतं सौख्यं लभेतात्र न संशयः । सर्वान्कामानवाप्नोति शिवभक्तिं विशेषतः

ఇందులో సందేహం లేదు—దీనివలన ధనం, ధాన్యం, సంతానం, సుఖం లభిస్తాయి. మనిషి అన్ని కోరికలను పొందుతాడు; ముఖ్యంగా శ్రీశివభక్తి అనే విశేష అనుగ్రహాన్ని పొందుతాడు.

Verse 42

इदमाख्यानमतुलं सर्वोपद्रवनाशनम् । परमज्ञानजननं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

ఈ అతుల్య పవిత్రాఖ్యానం సమస్త ఉపద్రవాలను నశింపజేస్తుంది; ఇది పరమ జ్ఞానాన్ని జనింపజేసి, భగవాన్ శివునిపై భక్తిని వృద్ధి చేస్తుంది.

Verse 43

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनाढ्यो वैश्यजश्शूद्रश्शृण्वन् सत्तमतामियात्

ఈ పవిత్ర కథను వినుటవలన బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు, క్షత్రియుడు విజయం పొందుతాడు, వైశ్యుడు ధనవంతుడవుతాడు; శూద్రుడుకూడా వినుచు ఉత్తమ సద్గుణస్థితిని పొందుతాడు.