
ఈ అధ్యాయంలో సనత్కుమారుడు వివరిస్తాడు—శంఖచూడుడు ఇంటికి తిరిగి వచ్చి వివాహం చేసుకున్న తరువాత, దానవులు అతని తపస్సు మరియు వరప్రాప్తిని స్మరించి ఆనందిస్తారు. దేవతలు తమ గురువుతో కలిసి వచ్చి అతని తేజస్సు, అధికారాన్ని గౌరవంతో స్తుతిస్తారు. శంఖచూడుడు కూడా వచ్చిన కులగురువుకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తాడు. అసురకులాచార్యుడు శుక్రుడు దేవ–దానవుల సహజ వైరం, అసురుల పూర్వ పరాజయాలు, దేవుల విజయాలు, అలాగే ఫలితాలలో ‘జీవ-సాహాయ్య’ (దేహధారుల సహాయక పాత్ర)ను వివరిస్తాడు. సంతోషించిన అసురులు ఉత్సవం చేసి బహుమతులు సమర్పిస్తారు. అందరి సమ్మతితో గురువు శంఖచూడుడిని దానవులు మరియు సహచర అసురుల అధిపతిగా రాజ్యాభిషేకం చేస్తాడు. అభిషిక్తుడైన అతడు రాజసమానంగా ప్రకాశించి, దైత్య–దానవ–రాక్షసుల మహాసేనను సమీకరించి రథారూఢుడై శక్రపురి (ఇంద్రనగరం)ను జయించేందుకు వేగంగా బయలుదేరుతాడు.
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । स्वगेहमागते तस्मिञ्शंखचूडे विवाहिते । तपः कृत्वा वरं प्राप्य मुमुदुर्दानवादयः
సనత్కుమారుడు పలికెను—వివాహానంతరం శంఖచూడుడు తన ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, తపస్సు చేసి వరం పొందినందున దానవులు మొదలైనవారు మహా ఆనందించారు.
Verse 2
स्वलोकादाशु निर्गत्य गुरुणा स्वेन संयुताः । सर्वे सुरास्संमिलितास्समाजग्मुस्तदंतिकम्
తమ తమ లోకాల నుండి వేగంగా బయలుదేరి, తమ తమ గురువులతో కూడి, సమస్త దేవతలు సమ్మిళితులై ఆ సంఘటన స్థలానికి సమీపంగా వచ్చారు.
Verse 3
प्रणम्य तं सविनयं संस्तुत्य विविधादरात् । स्थितास्तत्रैव सुप्रीत्या मत्वा तेजस्विनं विभुम्
వినయంతో ఆయనకు నమస్కరించి, విభిన్నమైన ఆదరంతో స్తుతించి, ఆయనను తేజోమయుడైన సర్వవ్యాపి ప్రభువుగా గ్రహించి, వారు మహానందంతో అక్కడే నిలిచారు.
Verse 4
सोपि दम्भात्मजो दृष्ट्वा गतं कुल गुरुं च तम् । प्रणनाम महाभक्त्या साष्टांगं परमादरात्
ఆ పూజ్య కులగురువు వచ్చినట్లు చూసి, దంభుని కుమారుడూ పరమాదరంతో మహాభక్తితో సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు.
Verse 5
अथ शुक्रः कुलाचार्यो दृष्ट्वाशिषमनुत्तमम् । वृत्तांतं कथयामास देवदानवयोस्तदा
అప్పుడు దైత్యకుల ఆచార్యుడైన శుక్రుడు ఆ అనుత్తమ ఆశీర్వాదాన్ని చూచి, ఆ సమయమున దేవులు మరియు దానవుల మధ్య జరిగిన సమస్త వృత్తాంతాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
Verse 6
तदा समुत्सवो जातोऽसुराणां मुदितात्मनाम् । उपायनानि सुप्रीत्या ददुस्तस्मै च तेऽखिलाः
అప్పుడు ఆనందభరిత హృదయాలైన అసురులలో మహోత్సవం ఏర్పడింది. వారు అందరూ అపార ప్రీతితో అతనికి కానుకలను సమర్పించారు.
Verse 7
ततस्स सम्मतं कृत्वा सुरैस्सर्वैस्समुत्सवम् । दानवाद्यसुराणां तमधिपं विदधे गुरुः
అప్పుడు సమస్త దేవతల సంపూర్ణ సమ్మతితో, ఉత్సవభావంతో, గురువు అతనిని దైత్య-దానవాది అసురుల అధిపతిగా నియమించాడు।
Verse 9
अथ दम्भात्मजो वीरश्शंखचूडः प्रतापवान् । राज्याभिषेकमासाद्य स रेजे सुरराट् तदा
ఆపై దంభుని కుమారుడైన పరాక్రమశాలి వీరుడు శంఖచూడుడు రాజ్యాభిషేకం పొందిన తరువాత, ఆ సమయంలో దేవరాజువలె ప్రకాశించాడు।
Verse 10
स सेनां महतीं कर्षन्दैत्यदानवरक्षसाम् । रथमास्थाय तरसा जेतुं शक्रपुरीं ययौ
అతడు దైత్య-దానవ-రాక్షసుల మహాసేనను వెంట తీసుకొని, రథమెక్కి, వేగంగా శక్రపురి (అమరావతి)ని జయించుటకు బయలుదేరాడు।
Verse 11
गच्छन्स दानवेन्द्रस्तु तेषां सेवनकुर्वताम् । विरेजे शशिवद्भानां ग्रहाणां ग्रहराडिव
దానవేంద్రుడు ముందుకు సాగుతుండగా, అతని పరివారులు సేవచేస్తుండగా, అతడు ప్రకాశించే గ్రహములలో చంద్రునివలె, గ్రహరాజువలె విరాజిల్లాడు।
Verse 12
आगच्छंतं शङ्खचूडमाकर्ण्याखण्डलस्स्वराट् । निखिलैरमरैस्सार्द्धं तेन योद्धुं समुद्यतः
శంఖచూడుడు సమీపిస్తున్నాడని విని స్వరాట్ అఖండలుడు (ఇంద్రుడు) సమస్త దేవతలతో కలిసి అతనితో యుద్ధం చేయుటకు సిద్ధమయ్యెను।
Verse 13
तदाऽसुरैस्सुराणां च संग्रामस्तुमुलो ह्यभूत् । वीराऽऽनन्दकरः क्लीबभयदो रोमहर्षणः
అప్పుడు అసురులకును దేవులకును మధ్య ఘోరమైన, తుములమైన సంగ్రామము చెలరేగెను—వీరులకు ఆనందకరము, క్లీబులకు భయదాయకము, దర్శకులకు రోమాంచకరము।
Verse 14
महान्कोलाहलो जातो वीराणां गर्जतां रणे । वाद्यध्वनिस्तथा चाऽऽसीत्तत्र वीरत्ववर्द्धिनी
యుద్ధరంగములో వీరుల గర్జనలతో మహా కోలాహలము కలిగెను; అక్కడ యుద్ధవాద్యముల ధ్వనియు మార్మోగి, వీరత్వమును వర్ధింపజేసెను।
Verse 15
देवाः प्रकुप्य युयुधुरसुरैर्बलवत्तराः । पराजयं च संप्रापुरसुरा दुद्रुवुर्भयात्
దేవతలు కోపించి—ఇప్పుడు బలవంతులై—అసురులతో యుద్ధము చేయసాగిరి. అసురులు పరాజయము పొందీ భయముతో పారిపోయిరి।
Verse 16
पलायमानास्तान्दृष्ट्वा शंखचूडस्स्वयं प्रभुः । युयुधे निर्जरैस्साकं सिंहनादं प्रगर्ज्य च
వారిని పారిపోతూ చూచి దైత్యాధిపతి శంఖచూడుడు స్వయంగా యుద్ధములో ప్రవేశించెను. సింహనాదమువలె గర్జించి అమరులైన దేవులతో కలిసి యుద్ధము చేసెను।
Verse 17
तरसा सहसा चक्रे कदनं त्रिदिवौकसाम् । प्रदुद्रुवुस्सुरास्सर्वे तत्सुतेजो न सेहिरे
అత్యంత వేగంతో, సహసా బలంతో అతడు త్రిదివవాసుల మధ్య ఘోర సంహారం చేశాడు. ఆ కుమారుని దహించే తేజస్సును తట్టలేక దేవతలందరూ పారిపోయారు.
Verse 18
यत्र तत्र स्थिता दीना गिरीणां कंदरासु च । तदधीना न स्वतंत्रा निष्प्रभाः सागरा यथा
వారు ఎక్కడక్కడో చెదిరి, దీనులై—పర్వత గుహలలోనూ—ఉండిపోయారు. పరాధీనులు, అస్వతంత్రులు, ప్రభలేనివారై, నిండుదనం కోల్పోయిన సముద్రాలవలె ఉన్నారు.
Verse 19
सोपि दंभात्मजश्शूरो दानवेन्द्रः प्रतापवान् । सुराधिकारान्संजह्रे सर्वांल्लोकान्विजित्य च
అతడు దంభుని వీర కుమారుడు, ప్రతాపవంతుడైన దానవేంద్రుడు; సమస్త లోకాలను జయించి దేవతల అధికారాలను, ప్రత్యేక హక్కులను తనవిగా చేసుకున్నాడు.
Verse 20
त्रैलोक्यं स्ववशंचक्रे यज्ञभागांश्च कृत्स्नशः । स्वयमिन्द्रो बभूवापि शासितं निखिलं जगत्
అతడు త్రిలోకాలను తన వశం చేసుకొని, యజ్ఞభాగాలన్నిటినీ సంపూర్ణంగా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. తానే ఇంద్రుడై, సమస్త జగత్తు అతని పాలనలోకి వచ్చింది.
Verse 21
कौबेरमैन्दवं सौर्यमाग्नेयं याम्यमेव च । कारयामास वायव्यमधिकारं स्वशक्तितः
తన స్వశక్తితో కుబేర, ఇంద్ర, సూర్య, అగ్ని, యమ మరియు వాయు—వారి అధికార కార్యాలను నిర్వహింపజేసి, దిక్పాలకత్వాన్ని తన అధీనంలో స్థాపించాడు.
Verse 22
देवानामसुराणां च दानवानां च रक्षसाम् । गंधर्वाणां च नागानां किन्नराणां रसौकसाम्
దేవులు, అసురులు, దానవులు, రాక్షసులు; గంధర్వులు, నాగులు, అలాగే స్వర్గలోకనివాసులైన కిన్నరులు—అందరూ ఆ మహాసంఘర్షంలో సమవేతులయ్యారు।
Verse 23
त्रिलोकस्य परेषां च सकलानामधीश्वरः । स बभूव महावीरश्शंखचूडो महाबली
త్రిలోకములకూ, వాటికి అతీతమైన సమస్త సత్త్వములకూ అధీశ్వరుడైన శంఖచూడుడు మహాబలవంతుడై మహావీరుడుగా ప్రసిద్ధి పొందెను।
Verse 24
एवं स बुभुजे राज्यं राजराजेश्वरो महान् । सर्वेषां भुवनानां च शंखचूडश्चिरं समाः
ఇలా రాజాధిరాజుడైన మహాశంఖచూడుడు అనేక సంవత్సరములు సమస్త భువనములపై అధికారం కలిగి రాజ్యసుఖాన్ని అనుభవించెను।
Verse 25
तस्य राज्ये न दुर्भिक्षं न मारी नाऽशुभग्रहाः । आधयो व्याधयो नैव सुखिन्यश्च प्रजाः सदा
అతని రాజ్యంలో క్షామం లేదు, మహమ్మారి లేదు, అశుభగ్రహాల ఉపద్రవం లేదు। మానసిక బాధలు గాని శారీరక వ్యాధులు గాని లేవు; ప్రజలు నిత్యం సుఖంగా ఉండిరి।
Verse 26
अकृष्टपच्या पृथिवी ददौ सस्यान्यनेकशः । ओषध्यो विविधाश्चासन्सफलास्सरसाः सदा
అకృష్టపచ్యమైన భూమి దున్నకుండానే అనేక విధాల ధాన్యాలను సమృద్ధిగా ఇచ్చెను। వివిధ ఔషధులు కూడా నిత్యం ఫలసంపన్నమై రసపూర్ణమై బలప్రదముగా ఉండెను।
Verse 27
मण्याकराश्च नितरां रत्नखन्यश्च सागराः । सदा पुष्पफला वृक्षा नद्यस्तु सलिलावहाः
మణుల గనులు అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండెను; సముద్రాలు రత్ననిధులతో నిండినట్లుండెను. వృక్షాలు ఎల్లప్పుడూ పుష్పఫలాలతో ఉండెను; నదులు నిరంతరం జలాన్ని ప్రవహింపజేసెను.
Verse 28
देवान् विनाखिला जीवास्सुखिनो निर्विकारकाः । स्वस्वधर्मा स्थितास्सर्वे चतुर्वर्णाश्रमाः परे
దేవులను తప్ప మిగిలిన సమస్త జీవులు సుఖంగా, వికారం లేనివారిగా ఉన్నారు. అందరూ తమ తమ నియత ధర్మాలలో స్థిరంగా—చతుర్వర్ణ, చతురాశ్రమ ధర్మాలలో—సమన్వయమైన ఉత్తమ క్రమంలో నిలిచారు.
Verse 29
तस्मिच्छासति त्रैलोक्ये न कश्चिद् दुःखितोऽभवत् । भ्रातृवैरत्वमाश्रित्य केवलं दुःखिनोऽमराः
అతడు పాలించినప్పుడు త్రిలోకమంతటా ఎవ్వరూ దుఃఖించలేదు. అన్నదమ్ముల వైరం పట్టుకొని ఉన్న అమర దేవతలే మాత్రం బాధపడుతూ ఉన్నారు.
Verse 30
स शंखचूडः प्रबलः कृष्णस्य परमस्सखा । कृष्णभक्तिरतस्साधुस्सदा गोलोकवासिनः
ఆ శంఖచూడుడు మహాబలవంతుడు, కృష్ణుని పరమ సఖుడు. కృష్ణభక్తిలో నిత్యం లీనమై, సద్గుణసంపన్నుడై, ఎల్లప్పుడూ గోలోకవాసిగా ఉండేవాడు.
Verse 31
पूर्वशापप्रभावेण दानवीं योनिमाश्रितः । न दानवमतिस्सोभूद्दानवत्वेऽपि वै मुने
హే మునీ! పూర్వ శాప ప్రభావంతో అతడు దానవీ యోనిని ఆశ్రయించాడు; అయినా దానవత్వం ఉన్నప్పటికీ అతని బుద్ధి దానవమయంగా కాలేదు।
Verse 32
ततस्सुरगणास्सर्वे हृतराज्या पराजिताः । संमंत्र्य सर्षयस्तात प्रययुर्ब्रह्मणस्सभाम्
అప్పుడు సమస్త దేవగణాలు—పరాజితులై రాజ్యాన్ని కోల్పోయి—ఋషులతో కలిసి సంప్రదించి, హే తాత, బ్రహ్మ సభకు వెళ్లారు।
Verse 33
तत्र दृष्ट्वा विधातारं नत्वा स्तुत्वा विशेषतः । ब्रह्मणे कथयामासुस्सर्वं वृत्तांतमाकुलाः
అక్కడ విధాత బ్రహ్మను దర్శించి వారు నమస్కరించి విశేషంగా స్తుతించారు; ఆపై వ్యాకులులై జరిగిన సమస్త వృత్తాంతాన్ని బ్రహ్మకు వివరించారు।
Verse 34
ब्रह्मा तदा समाश्वास्य सुरान् सर्वान्मुनीनपि । तैश्च सार्द्धं ययौ लोके वैकुण्ठं सुखदं सताम्
అప్పుడు బ్రహ్మా సమస్త దేవతలకును మునులకును ధైర్యం చెప్పి, వారితో కలిసి సత్పురుషులకు సుఖదాయకమైన వైకుంఠలోకానికి వెళ్లెను।
Verse 35
ददर्श तत्र लक्ष्मीशं ब्रह्मा देवगणैस्सह । किरीटिनं कुंडलिनं वनमालाविभूषितम्
అక్కడ బ్రహ్మా దేవగణాలతో కలిసి లక్ష్మీపతి (విష్ణువు)ను దర్శించాడు—కిరీటధారి, కుండలభూషితుడు, వనమాలాతో శోభితుడు।
Verse 36
शंखचक्रगदापद्मधरं देवं चतुर्भुजम् । सनंदनाद्यैः सिद्धैश्च सेवितं पीतवाससम्
వారు తేజోమయుడైన ప్రభువును దర్శించారు—చతుర్భుజుడు, శంఖ-చక్ర-గదా-పద్మధారి, పీతాంబరధారి, సనందనాది సిద్ధులచే సేవింపబడినవాడు।
Verse 37
दृष्ट्वा विष्णुं सुरास्सर्वे ब्रह्माद्यास्समुनीश्वराः । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या बद्धाञ्जलिकरा विभुम्
విష్ణువును చూచి సమస్త దేవతలు, బ్రహ్మాది మునీశ్వరులు—అంజలి బద్ధంగా నమస్కరించి భక్తితో ఆ విభువును స్తుతించారు।
Verse 38
देवा ऊचु । देवदेव जगन्नाथ वैकुंठाधिपते प्रभो । रक्षास्माञ्शरणापन्नाञ्छ्रीहरे त्रिजगद्गुरो
దేవులు పలికిరి—దేవదేవా, జగన్నాథా, వైకుంఠాధిపతి ప్రభో! శరణాగతులమైన మమ్మల్ని రక్షించుము; శ్రీహరీ, త్రిజగద్గురో!
Verse 39
त्वमेव जगतां पाता त्रिलोकेशाच्युत प्रभो । लक्ष्मीनिवास गोविन्द भक्तप्राण नमोऽस्तु ते
నీవే సమస్త లోకాల పాలకుడు—ప్రభో, త్రిలోకేశా, అచ్యుతా! గోవిందా, లక్ష్మీనివాసా, భక్తప్రాణా—నీకు నమస్కారం।
Verse 40
इति स्तुत्वा सुरास्सर्वे रुरुदुः पुरतो हरेः । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुर्ब्रह्माणमिदमब्रवीत्
ఇలా స్తుతించి సమస్త దేవతలు హరి సమక్షంలో విలపించారు. వారి దుఃఖధ్వని విని భగవాన్ విష్ణువు బ్రహ్మతో ఈ మాటలు పలికెను।
Verse 41
विष्णुरुवाच । किमर्थमागतोसि त्वं वैकुंठं योगिदुर्लभम् । किं कष्टं ते समुद्भूतं तत्त्वं वद ममाग्रतः
విష్ణువు పలికెను—యోగులకు సైతం దుర్లభమైన వైకుంఠానికి నీవెందుకు వచ్చితివి? నీకు ఏ కష్టం కలిగింది? నా ముందే యథార్థ తత్త్వం చెప్పు।
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः । बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा विन यानतकन्धरः
సనత్కుమారుడు పలికెను—హరి వాక్యమును విని అతడు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించెను; అంజలి బద్ధముగా, వినయముతో కంఠము వంచి, వినతిని చేసెను।
Verse 43
वृत्तांतं कथयामास शंखचूडकृतं तदा । देवकष्टसमाख्यानं पुरो विष्णोः परात्मनः
అప్పుడు పరమాత్ముడైన విష్ణువు సమక్షంలో శంఖచూడుడు చేసిన కార్యవృత్తాంతమును వివరించి, దేవతల కష్టదుఃఖమును సంపూర్ణంగా చెప్పెను।
Verse 44
हरिस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वतसर्वभाववित् । प्रहस्योवाच भगवांस्तद्रहस्यं विधिं प्रति
ఆ మాటలు విని, సమస్త జీవుల అంతర్భావాలను సర్వంగా తెలిసిన హరి చిరునవ్వు నవ్వి, విధి (బ్రహ్మ) వైపు తిరిగి ఆ గూఢోపదేశమును దాని విధివిధానముతో చెప్పెను।
Verse 45
श्रीभगवानुवाच । शंखचूडस्य वृत्तांतं सर्वं जानामि पद्मज । मद्भक्तस्य च गोपस्य महातेजस्विनः पुरा
శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఓ పద్మజ (బ్రహ్మా), శంఖచూడుని సమస్త వృత్తాంతమును నేను ఎరుగుదును; అతడు పూర్వకాలమున మహాతేజస్సుగల గోపుడై, నా భక్తుడై ఉపాసకుడై యుండెను।
Verse 46
शृणुतस्सर्ववृत्तान्तमितिहासं पुरातनम् । संदेहो नैव कर्तव्यश्शं करिष्यति शङ्करः
ఇప్పుడు ఈ ప్రాచీన పవిత్ర ఇతిహాసాన్ని సంపూర్ణంగా వినండి. ఏ మాత్రం సందేహం పెట్టుకోకండి—శంకరుడు తప్పక మంగళాన్ని కలిగించి అన్నీ సరిచేస్తాడు।
Verse 47
सर्वोपरि च यस्यास्ति शिवलोकः परात्परः । यत्र संराजते शंभुः परब्रह्म परमेश्वरः
సర్వ లోకాలకన్నా పైగా ఉన్న పరాత్పర శివలోకమది; అక్కడ పరబ్రహ్మ పరమేశ్వరుడు శంభువు మహిమతో రాజ్యమాడుచున్నాడు।
Verse 48
प्रकृतेः पुरुषस्यापि योधिष्ठाता त्रिशक्तिधृक् । निर्गुणस्सगुणस्सोपि परं ज्योतिः स्वरूपवान्
ఆయనే ప్రకృతి, పురుష—ఇద్దరికీ పరమ నియంత, త్రిశక్తులను ధరించినవాడు; నిర్గుణుడైనా సగుణుడుగా ప్రకాశించి, ఆయన స్వరూపం పరమ జ్యోతి।
Verse 49
यस्यांगजास्तु वै ब्रह्मंस्त्रयस्सृष्ट्यादिकारकाः । सत्त्वादिगुणसंपन्ना विष्णुब्रह्महराभिधाः
హే బ్రహ్మన్, ఆయన నుండే ఉద్భవించిన ఆ ముగ్గురు—సృష్టి మొదలైన కార్యాల కర్తలు—సత్త్వాది గుణసంపన్నులు, విష్ణు, బ్రహ్మ, హర అనే నామాలతో ప్రసిద్ధులు।
Verse 50
स एव परमात्मा हि विहरत्युमया सह । यत्र मायाविनिर्मुक्तो नित्यानित्य प्रकल्पकः
ఆయనే పరమాత్మ, ఉమాతో కలిసి లీలించుచున్నాడు; అక్కడ మాయ నుండి పూర్తిగా విముక్తుడై నిత్యమూ అనిత్యమూ—రెండింటికీ నియమం విధిస్తాడు।
Verse 51
तत्समीपे च गोलोको गोशाला शंकरस्य वै । तस्येच्छया च मद्रूपः कृष्णो वसति तत्र ह
ఆ దివ్య ప్రాంతానికి సమీపంలోనే గోలోకం ఉంది—అది నిజంగా శంకరుని పవిత్ర గోశాల. ఆయన సంకల్పంతో నా స్వరూపమైన శ్రీకృష్ణుడు అక్కడ నివసిస్తాడు.
Verse 52
तद्गवां रक्षणार्थाय तेनाज्ञप्तस्सदा सुखी । तत्संप्राप्तसुखस्सोपि संक्रीडति विहारवित्
ఆ గోవుల రక్షణార్థం ఆయన ఆజ్ఞ పొందినవాడై అతడు ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉండెను. ఆ సుఖాన్ని పొందిన తరువాత అతడూ విహారంలో నిపుణుడై నిర్భయంగా క్రీడించెను.
Verse 53
तस्य नारी समाख्याता राधेति जगदम्बिका । प्रकृतेः परमा मूर्तिः पंचमी सुविहारिणी
ఆయన సహధర్మిణి ‘రాధ’ అని ప్రసిద్ధి, జగదంబిక. ఆమె ప్రకృతికి పరమ మూర్తి, పంచమి దివ్యావిర్భావం, స్వేచ్ఛగా లీలావిహారం చేయునది.
Verse 54
बहुगोपाश्च गोप्यश्च तत्र संति तदंगजाः । सुविहारपरा नित्यं राधाकृष्णानुवर्तिनः
అక్కడ అనేక గోపులు, గోపికలు ఉన్నారు; వారు ఆ వంశాల నుండే జన్మించినవారు. వారు నిత్యం ఆనందవిహారంలో లీనమై రాధాకృష్ణులను అనుసరిస్తుంటారు.
Verse 55
स एव लीलया शंभोरिदानीं मोहितोऽनया । संप्राप्तो दानवीं योनिं मुधा शापात्स्वदुःखदाम्
శంభువుని లీలామాత్రంతో అతడు ఇప్పుడు ఆమెచేత మోహితుడయ్యెను; వ్యర్థంగా పొందిన శాపం వల్ల దానవీయోనిలో ప్రవేశించాడు, అది తనకే దుఃఖదాయకం.
Verse 56
रुद्रशूलेन तन्मृत्यु कृष्णेन विहितः पुरा । ततस्स्वदेहमुत्सृज्य पार्षदस्स भविष्यति
పూర్వం కృష్ణుడు అతని మరణం రుద్రుని త్రిశూలముచేతనే జరుగునని నియమించాడు. అందుచేత అతడు తన దేహాన్ని విడిచి తరువాత శివగణాలలో పార్షదుడై, శివసేవకుడగును.
Verse 57
इति विज्ञाय देवेश न भयं कर्तुमर्हसि । शंकर शरणं यावस्स सद्यश्शंविधास्यति
హే దేవేశా! ఇది తెలిసిన తరువాత భయపడుట నీకు తగదు. శంకరుడు నీ శరణమై ఉన్నంతవరకు ఆయన వెంటనే అన్నిటిని సక్రమంగా చేసి సరియైన పరిష్కారాన్ని కలుగజేస్తాడు.
Verse 58
अहं त्वं चामरास्सर्वे तिष्ठंतीह विसाध्वसाः
నేను, నీవు మరియు సమస్త అమరులు ఇక్కడ భయములేక నిలిచి ఉంటాము.
Verse 59
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सविधिर्विष्णुः शिवलोकं जगाम ह । संस्मरन्मनसा शंभुं सर्वेशं भक्तवत्सलम्
సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి విష్ణువు బ్రహ్మతో కూడి శివలోకమునకు వెళ్లెను; మనసులో శంభువును—సర్వేశ్వరుడును భక్తవత్సలుడును—స్మరించుచుండెను.
Śaṅkhacūḍa is formally installed (rājya-abhiṣeka/adhipatyam) as leader of the dānavas/asuras and then advances with a massive host toward Śakra’s city to wage conquest.
It depicts sovereignty as ritually mediated and guru-sanctioned, while implying that power derived from tapas/boons remains karmically conditioned and can precipitate conflict that invites divine rebalancing.
The chapter highlights institutional forces (guru authority, consecration rites), collective agencies (devas and asuras as assemblies), and martial power (army mobilization) as instruments through which cosmic order is contested.