जालन्धरस्य दूतप्रेषणम् — Jalandhara Sends an Envoy to Kailāsa (The Provocation of Śiva)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ नारदे हि गते दिवि । दैत्यराट् किमकार्षीत्स तन्मे वद सुविस्तरात्

వ్యాసుడు పలికెను—హే సర్వజ్ఞ సనత్కుమార! నారదుడు స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత దానవుల రాజు ఏమి చేసెను? అది నాకు విశదంగా చెప్పుము।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । तमामंत्र्य गते दैत्यं नारदे दिवि दैत्यराट् । तद्रूपश्रवणादासीदनंगज्वरपीडितः

సనత్కుమారుడు పలికెను—నారదుడు స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత, ఆ దైత్యుని వీడబోసి, దానవాధిపతి ఆమె సౌందర్యవార్త వినగానే అనంగజ్వరంతో బాధపడెను।

Verse 3

अथो जलंधरो दैत्यः कालाधीनः प्रनष्टधीः । दूतमाह्वाय यामास सैंहिकेयं विमोहितः

అప్పుడు దైత్యుడు జలంధరుడు—కాలవశుడై, బుద్ధి నశించి—మోహితుడై దూతను పిలిచి సైంహికేయుని ఆహ్వానించెను।

Verse 4

आगतं तं समालोक्य कामाक्रांतमनास्स हि । सुसंबोध्य समाचष्ट सिंधुपुत्रो जलंधरः

అతడు వచ్చినదాన్ని చూచి, కామావేశంతో ఆక్రమితమనస్సుగల సింధుపుత్రుడు జలంధరుడు ముందుగా సత్కరించి, తరువాత తన ఉద్దేశాన్ని చెప్పెను।

Verse 5

तत्रास्ति योगी शंभ्वाख्य स्तपस्वी च जटाधरः । भस्मभूषितसर्वाङ्गो विरक्तो विजितेन्द्रियः

అక్కడ శంభు అనే యోగి నివసిస్తున్నాడు—తపస్వి, జటాధారి. అతని సర్వాంగమూ భస్మంతో విభూషితమై ఉంది; అతడు విరక్తుడు, ఇంద్రియజయుడు.

Verse 7

तत्र गत्वेति वक्तव्यं योगिनं दूत शंकरम् । जटाधरं विरक्तं तं निर्भयेन हृदा त्वया

ఓ దూతా, అక్కడికి వెళ్లి యోగి శంకరునికి చెప్పు. ఆ జటాధారి, విరక్తుడైన ప్రభువుతో నీవు నిర్భయ హృదయంతో మాటలాడు.

Verse 8

हे योगिंस्ते दयासिन्धो जायारत्नेन किं भवेत् । भूतप्रेतपिशाचादिसेवितेन वनौकसा

హే యోగీ, దయాసముద్రా! భూత-ప్రేత-పిశాచాదులు సంచరించే అరణ్యంలో నివసించే నీకు భార్యారత్నం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?

Verse 9

मन्नाथे भुवने योगिन्नोचिता गतिरीदृशी । जायारत्नमतस्त्वं मे देहि रत्नभुजे निजम्

హే యోగీ, ఈ లోకంలో నాకు నాథుడు లేడు; యోగికి ఇలాంటి మార్గం తగదు. కాబట్టి, హే రత్నభుజా, నీ స్వంత భార్యారత్నాన్ని నాకు ఇవ్వు—నాది చేయు.

Verse 10

यानियानि सुरत्नानि त्रैलोक्ये तानि संति मे । मदधीनं जगत्सर्वं विद्धि त्वं सचराचरम्

త్రిలోకములలో ఎక్కడెక్కడ ఏ ఏ దివ్యరత్నములు ఉన్నవో అవన్నీ నావే. చరాచరములతో కూడిన సమస్త జగత్తు నా అధీనమని నీవు తెలుసుకొనుము.

Verse 11

इन्द्रस्य गजरत्नं चोच्चैःश्रवोरत्नमुत्तमम् । बलाद्गृहीतं सहसा पारिजा ततरुस्तथा

ఇంద్రుని గజరత్నము (ఐరావతము) మరియు అశ్వరత్నములో శ్రేష్ఠమైన (ఉచ్చైఃశ్రవసు) బలాత్కారంగా వెంటనే పట్టుకొని తీసికొనబడెను; అలాగే పారిజాత కల్పవృక్షమును కూడ తీసికొనిరి।

Verse 12

विमानं हंससंयुक्तमंगणे मम तिष्ठति । रत्नभूतं महादिव्यमुत्तमं वेधसोद्भुतम्

నా అంగణములో హంసలతో యుక్తమైన విమానము నిలిచి ఉంది—రత్నమయము, మహాదివ్యము, ఉత్తమము, విధాత (బ్రహ్మ) నిర్మితమైన అద్భుతము।

Verse 13

महापद्मादिकं दिव्यं निधिरत्नं स्वदस्य च । छत्रं मे वारुणं गेहे कांचनस्रावि तिष्ठति

నా గృహములో మహాపద్మాది దివ్య నిధిరత్నములు మరియు నా స్వధనమును కూడ కలదు; అక్కడే నా వరుణసమాన రాజఛత్రం నిలిచి ఉంది, దానినుండి నెమలివలె స్వర్ణధారలు స్రవించునట్లు కనిపించును।

Verse 14

किञ्जल्किनी महामाला सर्वदाऽम्लानपंकजा । मत्पितुस्सा ममैवास्ति पाशश्च कंपतेस्तथा

‘కిఞ్జల్కినీ’ అనే ఈ మహామాల ఎల్లప్పుడూ వాడని పద్మంలా సతతం తాజాగానే ఉంటుంది. ఇది నా తండ్రిదీ, నిజంగా నాదీ కూడా; అలాగే కంపతి (శివుడు) యొక్క పాశమూ నా హక్కులోనిదే.

Verse 15

मृत्योरुत्क्रांतिदा शक्तिर्मया नीता बलाद्वरा । ददौ मह्यं शुचिर्दिव्ये शुचिशौचे च वाससी

మరణం నుండి ఉత్క్రాంతిని ప్రసాదించే ఆ శ్రేష్ఠ శక్తిని నేను బలవంతంగా తీసుకొచ్చాను. ఆ పవిత్ర దేవి నాకు రెండు దివ్య వస్త్రాలను ఇచ్చింది—శుభ్రమైనవి, శుచిత్వాన్ని కలిగించేవి.

Verse 16

एवं योगीन्द्र रत्नानि सर्वाणि विलसंति मे । अतस्त्वमपि मे देहि स्वस्त्रीरत्नं जटाधर

హే యోగీంద్రా! ఈ విధంగా అన్ని రత్నాలు నాకు ప్రకాశిస్తున్నాయి. కనుక హే జటాధరా, నీవు కూడా నీ స్వస్త్రీ-రత్నాన్ని నాకు ప్రసాదించుము.

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य नन्दिना स प्रवेशितः । जगामोग्रसभां राहुर्विस्मयोद्भुतलोचनः

సనత్కుమారుడు పలికెను—నందీ మాటలు విని, రాహువును నందీ లోపలికి ప్రవేశింపజేశాడు. ఆశ్చర్యంతో విస్తరించిన నేత్రాలతో రాహు ఆ ఉగ్రసభలోకి వెళ్లెను.

Verse 18

तत्र गत्वा शिवं साक्षाद्देवदेवं महाप्रभुम् । स्वतेजोध्वस्ततमसं भस्मलेपविराजितम्

అక్కడికి వెళ్లి వారు సాక్షాత్తు శివుని దర్శించారు—దేవదేవుడు, మహాప్రభువు—ఆయన స్వతేజస్సు అంధకారాన్ని తొలగించింది; పవిత్ర భస్మలేపంతో ఆయన ప్రకాశించుచుండెను.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने दूतसंवादो नाम एकोनविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, పంచమ యుద్ధఖండంలో, జలంధరవధోపాఖ్యానాంతర్గత ‘దూతసంవాద’ నామ ఏకోనవింశ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 20

प्रणनाम च तं गर्वात्तत्तेजः क्रांतविग्रहः । निकटं गतवाञ्छंभोस्स दूतो राहुसंज्ञकः

అప్పుడు గర్వంతో ఉన్నప్పటికీ, ఆ తేజస్సు చేత దేహం అణచబడిన ఆ దూత శంభువుకు నమస్కరించి సమీపానికి వెళ్లాడు. అతని పేరు రాహు.

Verse 21

अथो तदग्र आसीनो वक्तुकामो हि सैंहिकः । त्र्यंबकं स तदा संज्ञाप्रेरितो वाक्यमब्रवीत्

ఆపై ముందర కూర్చున్న సైంహికుడు మాట్లాడాలని కోరుతూ, సంకేతం పొందిన వెంటనే, ఆ సమయంలో త్ర్యంబకుడు (శివుడు)ను ఉద్దేశించి ఈ వాక్యములు పలికాడు।

Verse 22

दैत्यपन्नगसेव्यस्य त्रैलोक्याधिपतेस्सदा । दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः

“నేను అతడు పంపిన దూతను—సదా త్రిలోకాధిపతి, దైత్యులు మరియు పన్నగులు సేవించే వాడు. నేను ఇక్కడ మీ సన్నిధికి వచ్చాను.”

Verse 23

राहुरुवाच । जलंधरोब्धितनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । त्रैलोक्यस्येश्वरस्सोथाभवत्सर्वाधिनायकः

రాహువు అన్నాడు— సముద్రపుత్రుడైన జలంధరుడు సమస్త దైత్యగణాలకు అధిపతిగా అయ్యాడు. అతడే త్రిలోకాధిపతిగా, అనంతరం సమస్తాధినాయకుడిగా నిలిచాడు.

Verse 24

स दैत्यराजो बलवान्देवानामंतकोपमः । योगिनं त्वां समुद्दिश्य स यदाह शृणुष्व तत्

ఆ బలవంతుడైన దానవరాజు దేవతలకు యమునితో సమానుడివలె భయంకరుడు. ఓ యోగీ, నిన్ను ఉద్దేశించి అతడు చెప్పిన మాటలను ఇప్పుడు వినుము.

Verse 25

महादिव्यप्रभावस्य तस्य दैत्यपतेः प्रभोः । सर्वरत्नेश्वरस्य त्वमाज्ञां शृणु वृषध्वज

హే వృషధ్వజా! మహాదివ్య ప్రభావముగల ఆ దైత్యపతి ప్రభువు—సర్వరత్నేశ్వరుడు—ఆజ్ఞను నీవు వినుము।

Verse 26

श्मशानवासिनो नित्यमस्थिमालाधरस्य च । दिगंबरस्य ते भार्या कथं हैमवती शुभम्

ఆయన నిత్యం శ్మశానంలో నివసిస్తాడు, అస్తిమాల ధరించేవాడు, దిగంబరుడు—హే శుభే! అప్పుడు హిమవంతుని కుమార్తె హైమవతి (పార్వతి) ఆయన భార్య ఎలా అవుతుంది?

Verse 27

अहं रत्नाधिनाथोस्मि सा च स्त्रीरत्नसंज्ञिता । तस्मान्ममैव सा योग्या नैव भिक्षाशिनस्तव

“నేను రత్నాధినాథుడను; ఆమె ‘స్త్రీరత్నం’గా ప్రసిద్ధి. అందుచేత ఆమె నాకు మాత్రమే యోగ్యురాలు—భిక్షపై జీవించే నీకు కాదు.”

Verse 28

मम वश्यास्त्रयो लोका भुंजेऽहं मखभागकान् । यानि संति त्रिलोकेस्मिन्रत्नानि मम सद्मनि

మూడు లోకాలు నా వశంలోనే ఉన్నాయి; యజ్ఞాలలో నియత భాగాన్ని నేను అనుభవిస్తాను. త్రిలోకమందున్న సమస్త రత్నాలు నా స్వధామంలోనే ఉన్నాయి.

Verse 29

वयं रत्नभुजस्त्वं तु योगी खलु दिगम्बरः । स्वस्त्रीरत्नं देहि मह्यं राज्ञस्सुखकराः प्रजाः

మేము రత్నాలు, రాజభోగాలు అనుభవించేవారము; నీవు మాత్రం నిజంగా దిక్కులనే వస్త్రంగా ధరించిన యోగివి. కాబట్టి నీ రత్నసమాన భార్యను నాకు ఇవ్వు; రాజుకు ప్రజలు సుఖకారణమని భావిస్తారు.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । वदत्येवं तथा राहौ भ्रूमध्याच्छूलपाणिनः । अभवत्पुरुषो रौद्रस्तीव्राशनिसमस्वनः

సనత్కుమారుడు పలికెను—రాహు ఇలా పలుకుతుండగానే త్రిశూలధారి ప్రభువు భ్రూమధ్యమునుండి ఒక ఉగ్రమైన రుద్రస్వరూప పురుషుడు అవతరించాడు; అతని ధ్వని భయంకర వజ్రఘోషవలె ఉండెను।

Verse 31

सिंहास्यप्रचलजिह्वस्सज्ज्वालनयनो महान् । ऊर्द्ध्वकेशश्शुष्कतनुर्नृसिंह इव चापरः

తరువాత మరొక మహాబలుడు ప్రత్యక్షమయ్యెను—సింహముఖుడు, వేలాడే నాలుకతో, జ్వాలలవంటి నేత్రాలతో; కేశాలు పైకి లేచినవి, శుష్కమైన కృశదేహం—ఉగ్రతలో నరసింహుని పోలినవాడు।

Verse 32

महातनुर्महाबाहुस्तालजंघो भयंकरः । अभिदुद्राव वेगेन राहुं स पुरुषो द्रुतम्

ఆ భయంకర పురుషుడు—విశాల దేహం, మహాబాహువులు, తాళవృక్ష కాండంలాంటి జంఘలతో—అతివేగంగా రాహుపై దూసుకెళ్లెను।

Verse 33

स तं खादितु मायान्तं दृष्ट्वा राहुर्भयातुरः । अधावदात वेगेन बहिस्तस्य च दधार तम्

తన్ను మింగివేయుటకు దూసుకొస్తున్నవాడిని చూచి భయాక్రాంతుడైన రాహు అత్యంత వేగంగా పారిపోయి, అతనిని ఆ స్థలమునుండి బయటకు తీసుకెళ్లెను।

Verse 34

राहुरुवाच । देवदेव महेशान पाहि मां शरणा गतम् । सुराऽसुरैस्सदा वन्द्यः परमैश्वर्यवान् प्रभुः

రాహు పలికెను—హే దేవదేవా, హే మహేశానా! నన్ను రక్షించుము; నేను శరణాగతుడను. దేవాసురులచే నిత్యం వందింపబడువాడవు; పరమైశ్వర్యసంపన్న ప్రభువవు।

Verse 35

ब्राह्मणं मां महादेव खादितुं समुपागतः । पुरुषोयं तवेशान सेवकोतिभयंकरः

హే మహాదేవా! నన్ను భక్షించుటకు ఒక బ్రాహ్మణుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు. హే ఈశానా! ఈ పురుషుడు నీ సేవకుడు—రూపకర్మలలో అత్యంత భయంకరుడు.

Verse 36

एतस्माद्रक्ष देवेश शरणागतवत्सलः । न खादेत यथायं मां नमस्तेऽस्तु मुहुर्मुहुः

కాబట్టి హే దేవేశా, శరణాగతవత్సలా! నన్ను రక్షించుము, ఈవాడు నన్ను భక్షించకుండునట్లు. నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । महादेवो वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तदा मुने । अब्रवीत्स्वगणं तं वै दीनानाथप्रियः प्रभुः

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే మునీ! ఆ బ్రాహ్మణుని మాటలు విని, దీనులకు ప్రియుడూ ఆర్తులకు ఆశ్రయుడైన ప్రభువు మహాదేవుడు తన గణులను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 38

महादेव उवाच । प्रभुं च ब्राह्मणं दूतं राह्वाख्यं शरणागतम् । शरण्या रक्षणीया हि न दण्ड्या गणसत्तम

మహాదేవుడు పలికెను—హే గణశ్రేష్ఠా! ‘రాహు’ అనే ఈ ప్రభుస్వరూప బ్రాహ్మణదూత నా శరణు కోరుకొని వచ్చాడు. శరణ్యులు శరణాగతుని రక్షించవలెను; ఇతనికి దండన కాదు.

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तौ गिरिजेशेन सगणः करुणात्मना । राहुं तत्याज सहसा ब्राह्मणेति श्रुताक्षरः

సనత్కుమారుడు పలికెను—కరుణామయుడైన గిరిజేశుడు ఇలా చెప్పగానే, అతడు తన గణులతో కూడి ‘బ్రాహ్మణుడు’ అనే మాట విన్న వెంటనే రాహువును అకస్మాత్తుగా విడిచిపెట్టెను.

Verse 40

राहुं त्यक्त्वाम्बरे सोथ पुरुषो दीनया गिरा । शिवोपकंठमागत्य महादेवं व्यजिज्ञपत्

అనంతరం ఆ పురుషుడు ఆకాశంలో రాహువును విడిచి, శివుని సన్నిధికి వచ్చి, దీనమైన వ్యాకుల స్వరంతో మహాదేవునికి వినతి చేశాడు।

Verse 41

पुरुष उवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । त्याजितं मम भक्ष्यं ते शरणागतवत्सलः

ఆ పురుషుడు అన్నాడు— దేవదేవా, మహాదేవా, కరుణాకర శంకరా! శరణాగతవత్సల ప్రభూ, నా ఆహారమై ఉండవలసినదాన్ని మీరు త్యజించారు।

Verse 42

क्षुधा मां बाधते स्वामिन्क्षुत्क्षामश्चास्मि सर्वथा । किं भक्ष्यं मम देवेश तदाज्ञापय मां प्रभो

స్వామీ, ఆకలి నన్ను బాధిస్తోంది; ఆకలిచేత నేను పూర్తిగా క్షీణించాను. దేవేశా, నేను ఏమి భక్షించాలి? ప్రభూ, నాకు ఆజ్ఞాపించండి।

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य पुरुषस्य महाप्रभुः । प्रत्युवाचाद्भुतोतिः स कौतुकी स्वहितंकरः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు— ఆ పురుషుని మాటలు విని, అద్భుత వాక్కు గల మహాప్రభువు కుతూహలంతో, తనకు హితకరమైనదాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని, ప్రత్యుత్తరం పలికాడు।

Verse 44

महेश्वर उवाच । बुभुक्षा यदि तेऽतीव क्षुधा त्वां बाधते यदि । संभक्षयात्मनश्शीघ्रं मांसं त्वं हस्तपादयोः

మహేశ్వరుడు పలికెను—నీకు తీవ్రమైన ఆకలి కలిగితే, ఆకలి నిన్ను నిజంగా బాధిస్తే, వెంటనే నీ చేతులు‑పాదాల మాంసాన్ని తినుము।

Verse 45

सनत्कुमार उवाच । शिवेनैवमाज्ञप्तश्चखाद पुरुषस्स्वकम् । हस्तपादोद्भवं मांसं शिरश्शेषोऽ भवद्यथा

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—శివుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆ పురుషుడు తన చేతులు, కాళ్ల నుండి పుట్టిన తన మాంసాన్నే తిన్నాడు; చివరకు తల మాత్రమే మిగిలేలా అయ్యింది।

Verse 46

दृष्ट्वा शिरोवशेषं तु सुप्रसन्नस्सदाशिवः । पुरुषं भीमकर्माणं तमुवाच सविस्मयः

తల అవశేషం మాత్రమే మిగిలినదాన్ని చూసి, పరమ ప్రసన్నుడైన సదాశివుడు భయంకర కర్మలుగల ఆ పురుషునితో ఆశ్చర్యంతో పలికాడు।

Verse 47

शिव उवाच । हे महागण धन्यस्त्वं मदाज्ञाप्रतिपालकः । संतुष्टश्चास्मि तेऽतीव कर्मणानेन सत्तम

శివుడు అన్నాడు—హే మహాగణా, నీవు ధన్యుడవు; నా ఆజ్ఞను నిష్ఠగా పాటించావు. హే సత్తమా, ఈ కర్మవల్ల నేను నీపై అత్యంత సంతుష్టుడను।

Verse 48

त्वं कीर्तिमुखसंज्ञो हि भव मद्द्वारकस्सदा । महागणो महावीरस्सर्वदुष्टभयंकरः

నీవు నిజంగా ‘కీర్తిముఖ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడవు అవుతావు. నీవు ఎల్లప్పుడూ నా ద్వారరక్షకుడిగా ఉండు—మహాగణుడవు, మహావీరుడవు, సమస్త దుష్టులకు భయంకరుడవు।

Verse 49

मत्प्रियस्त्वं मदर्चायां सदा पूज्योऽहि मज्जनैः । त्वदर्चां ये न कुर्वंति नैव ते मत्प्रियंकराः

నీవు నాకు అత్యంత ప్రియుడవు; అందుచేత నా ఆరాధనలో నా భక్తులు నిన్ను సదా గౌరవంతో పూజించాలి. నీ అర్చన చేయని వారు నిజంగా నాకు ప్రీతికరులు కారు.

Verse 50

सनत्कुमार उवाच । इति शंभोर्वरं प्राप्य पुरुषः प्रजहर्ष सः । तदाप्रभृति देवेश द्वारे कीर्तिमुखः स्थितः

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇలా శంభువరి పొందిన ఆ పురుషుడు మహా హర్షంతో ఉల్లసించాడు. ఓ దేవేశా! అప్పటినుంచి కీర్తిముఖుడు ద్వారమున నిలిచియున్నాడు।

Verse 51

पूजनीयो विशेषेण स गणश्शिवपूजने । नार्चयंतीह ये पूर्वं तेषामर्चा वृथा भवेत्

శివపూజలో ఆ గణుని విశేషంగా పూజించవలెను. ఇక్కడ ముందుగా అతనిని అర్చించని వారి పూజ ఫలహీనమగును।