देवाः वैकुण्ठगमनम् तथा विष्णोः अवतारस्तुतिः | Devas Go to Vaikuṇṭha and Praise Viṣṇu’s Avatāras

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पुनर्दैत्यं समायांतं दृष्ट्वा देवास्सवासवाः । भयात्प्रकंपितास्सर्वे सहैवादुद्रुवुर्द्रुतम्

సనత్కుమారుడు పలికెను—దైత్యుడు మళ్లీ ముందుకు వస్తున్నాడని చూసి, ఇంద్రుడుతో కూడిన దేవతలందరూ భయంతో కంపించి, ఒక్కసారిగా వేగంగా పారిపోయారు।

Verse 2

वैकुंठं प्रययुस्सर्वे पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । तुष्टुवुस्ते सुरा नत्वा सप्रजापतयोऽखिलाः

అప్పుడు అందరూ ప్రజాపతిని ముందుంచి వైకుంఠానికి బయలుదేరారు. ప్రజాపతులతో కూడిన సమస్త దేవతలు నమస్కరించి అక్కడ భగవంతుని భక్తితో స్తుతించారు.

Verse 3

देवा ऊचुः । हृषीकेश महाबाहो भगवन् मधुसूदन । नमस्ते देवदेवेश सर्वदैत्यविनाशक

దేవులు పలికిరి— ఓ హృషీకేశా, మహాబాహో, ఓ భగవాన్ మధుసూదనా! ఓ దేవదేవేశా, సమస్త దైత్యవినాశకా, నీకు నమస్కారం.

Verse 4

मत्स्यरूपाय ते विष्णो वेदान्नीतवते नमः । सत्यव्रतेन सद्राज्ञा प्रलयाब्धिविहारिणे

ఓ విష్ణో! మత్స్యరూపం ధరించి వేదాలను రక్షించిన నీకు నమః. ధర్మనిష్ఠుడైన రాజు సత్యవ్రతునితో కలిసి ప్రళయసముద్రంలో విహరించినవాడా, నీకు నమస్కారం.

Verse 5

कुर्वाणानां सुराणां च मथनायोद्यमं भृशम् । बिभ्रते मंदरगिरिं कूर्मरूपाय ते नमः

దేవతలు సముద్రమథనానికి తీవ్రంగా యత్నిస్తున్నప్పుడు మందరగిరిని మోసిన కూర్మరూపధారివైన నీకు నమః.

Verse 6

नमस्ते भगवन्नाथ क्रतवे सूकरात्मने । वसुंधरां जनाधारां मूद्धतो बिभ्रते नमः

హే భగవన్నాథా! క్రతువుకోసం సూకరాత్మరూపం ధరించిన నీకు నమస్కారం. సమస్త జనాధారమైన వసుంధరను శిరస్సుపై ధరించువాడా—నీకు నమః।

Verse 7

वामनाय नमस्तुभ्यमुपेन्द्राख्याय विष्णवे । विप्ररूपेण दैत्येन्द्रं बलिं छलयते विभो

హే వామనా, ఉపేంద్రనామక విష్ణువా! నీకు నమస్కారం. హే విభో! బ్రాహ్మణరూపం ధరించి దానవాధిపతి బలిని మోసగించిన నీకు నమః।

Verse 8

नमः परशुरामाय क्षत्रनिःक्षत्रकारिणे । मातुर्हितकृते तुभ्यं कुपितायासतां द्रुहे

క్షత్రియులను నిర్మూలించిన పరశురామునకు నమస్కారం. మాతృహితార్థం క్రోధించిన, దుష్టులకు శత్రువైన నీకు నమః।

Verse 9

रामाय लोकरामाय मर्यादापुरुषाय ते । रावणांतकरायाशु सीतायाः पतये नमः

లోకరాముడైన రామా, మర్యాదాపురుషుడా నీకు నమస్కారం. శీఘ్రంగా రావణుని అంతం చేసిన, సీతాదేవి పతియైన నీకు నమః।

Verse 10

नमस्ते ज्ञानगूढाय कृष्णाय परमात्मन । राधाविहारशीलाय नानालीलाकराय च

నమస్కారం—జ్ఞానగూఢుడైన పరమాత్మ శ్రీకృష్ణునికి; రాధావిహారంలో రమించువాడికి, అనేక దివ్య లీలలను కర్తకు నమః.

Verse 11

नमस्ते गूढदेहाय वेदनिंदाकराय च । योगाचार्याय जैनाय वौद्धरूपाय मापते

గూఢదేహుడవైన నీకు నమస్కారం; (ఆవరణరూపంగా) వేదనిందను కలిగించువాడవైన నీకును నమస్కారం. యోగాచార్యుడవై, జైనరూపమై, బౌద్ధరూపమై ప్రకాశించు ఓ ప్రభూ, నీకు నమస్కారం.

Verse 12

नमस्ते कल्किरूपाय म्लेच्छानामंतकारिणे । अनन्तशक्तिरूपाय सद्धर्मस्थापनाय च

కల్కిరూపముగా అవతరించి మ్లేచ్ఛుల అంతం చేయువాడా, నీకు నమస్కారం. అనంతశక్తిస్వరూపుడా, సద్ధర్మాన్ని స్థాపించువాడా, నీకు నమస్కారం.

Verse 13

नमस्ते कपिलरूपाय देवहूत्यै महात्मने । वदते सांख्ययोगं च सांख्याचार्याय वै प्रभो

ఓ ప్రభూ! దేవహూతి మహాత్మపుత్రుడైన కపిలరూపుడవై నీకు నమస్కారం. సాంఖ్యయోగాన్ని ఉపదేశించినవాడవు, నిజముగా సాంఖ్యాచార్యుడవు—నీకు నమస్కారం.

Verse 14

नमः परमहंसाय ज्ञानं संवदते परम् । विधात्रे ज्ञानरूपाय येनात्मा संप्रसीदति

పరమ పరమహంసునికి నమస్కారం; పరమ జ్ఞానాన్ని ప్రకటించువాడికి నమస్కారం. జ్ఞానస్వరూపుడైన విధాతకు నమస్కారం; ఆయనచేత ఆత్మ సంపూర్ణంగా ప్రసన్నమై ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 15

वेदव्यासाय वेदानां विभागं कुर्वते नमः । हिताय सर्वलोकानां पुराणरचनाय च

వేదాలను విభజించిన వేదవ్యాసునికి నమస్కారం; సమస్త లోకాల హితార్థం పురాణాలను రచించినవాడికి నమస్కారం.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवयुद्धवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితా, పంచమ యుద్ధఖండంలో ‘దేవయుద్ధవర్ణనం’ అనే పదహారవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 17

आर्तिहंत्रे स्वदासानां सुखदाय शुभाय च । पीताम्बराय हरये तार्क्ष्ययानाय ते नमः । सर्वक्रियायैककर्त्रे शरण्याय नमोनमः

హే నీ దాసుల ఆర్తిని హరించే వాడా, సుఖశుభాలను ప్రసాదించే వాడా! పీతాంబరధారి హరి, తార్క్ష్య (గరుడ) వాహనుడా—నీకు నమస్కారం. సమస్త క్రియలకు ఏకకర్త, శరణ్యుడా—మళ్లీ మళ్లీ నమో నమః.

Verse 18

दैत्यसंतापितामर्त्य दुःखादिध्वंसवज्रक । शेषतल्पशयायार्कचन्द्रनेत्राय ते नमः

దైత్యుల చేత బాధింపబడిన మానవుల దుఃఖాదులను ధ్వంసించే వజ్రస్వరూపుడా! శేషతల్పంపై శయనించే వాడా, సూర్యచంద్ర నేత్రధారుడా—నీకు నమస్కారం.

Verse 19

कृपासिन्धो रमानाथ पाहि नश्शरणागतान् । जलंधरेण देवाश्च स्वर्गात्सर्वे निराकृताः

హే కృపాసింధూ, హే రమానాథా! శరణాగతులమైన మమ్మల్ని రక్షించుము. జలంధరునిచేత సమస్త దేవతలు స్వర్గం నుండి వెలివేయబడ్డారు.

Verse 20

सूर्यो निस्सारितः स्थानाच्चन्द्रो वह्निस्तथैव च । पातालान्नागराजश्च धर्मराजो निराकृतः

సూర్యుడిని తన స్థానంనుండి తరిమివేశారు; చంద్రుడు, అగ్ని కూడా అలాగే. పాతాళం నుండి నాగరాజును వెలివేశారు; ధర్మరాజు యముడుకూడా నిరాకరింపబడ్డాడు.

Verse 21

विचरंति यथा मर्त्याश्शोभंते नैव ते सुराः । शरणं ते वयं प्राप्ता वधस्तस्य विचिंत्यताम्

మర్త్యులవలె దేవతలు సంచరిస్తున్నారు; వారి తేజస్సు ఇక లేదు. మేము మీ శరణు పొందాము—దయచేసి అతని వధాన్ని నిర్ణయించండి।

Verse 22

सनत्कुमार उवाच । इति दीनवचश्श्रुत्वा देवानां मधुसूदनः । जगाद करुणासिन्धुर्मे घनिर्ह्रादया गिरा

సనత్కుమారుడు పలికెను—దేవతల దీనవచనాలు విని, కరుణాసముద్రమైన మధుసూదనుడు (విష్ణువు) మేఘగర్జనవంటి గంభీర స్వరంతో నాతో పలికెను।

Verse 23

विष्णुरुवाच । भयं त्यजत हे देवा गमिष्याम्यहमाहवम् । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम्

విష్ణువు పలికెను—హే దేవతలారా, భయాన్ని విడిచిపెట్టండి। నేను యుద్ధభూమికి వెళ్తాను; దైత్యుడు జలంధరునితో సమరంలో నా పరాక్రమాన్ని చూపుతాను।

Verse 24

इत्युक्त्वा सहसोत्थाय दैत्यारिः खिन्नमानसः । आरोहद्गरुडं वेगात्कृपया भक्तवत्सलः

ఇట్లు చెప్పి దైత్యశత్రువు వెంటనే లేచెను. మనసు చింతతో భారమైనా, భక్తవత్సలుడైన ప్రభువు కరుణతో ప్రేరితుడై వేగంగా గరుడారూఢుడయ్యెను।

Verse 25

गच्छन्तं वल्लभं दृष्ट्वा देवैस्सार्द्धं समुद्रजा । सांजलिर्बाष्पनयना लक्ष्मीर्वचनमब्रवीत्

దేవులతో కూడి తన ప్రియుడు వెళ్లుచుండగా చూచి, సముద్రజా లక్ష్మీ కన్నీళ్లతో నిండిన కన్నులతో అంజలి ఘటించి ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 26

लक्ष्म्युवाच । अहं ते वल्लभा नाथ भक्ता यदि च सर्वदा । तत्कथं ते मम भ्राता युद्धे वध्यः कृपानिधे

లక్ష్మీ పలికెను—నాథా! నేను నిత్యము నీ వల్లభను, భక్తను అయితే, కృపానిధీ, యుద్ధములో నా సోదరుడు వధ్యుడగుట ఎలా?

Verse 27

विष्णुरुवाच । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम् । तैस्संस्तुतो गमिष्यामि युद्धाय त्वरितान्वितः

విష్ణువు పలికెను— “దైత్యుడు జలంధరునిపై నేను నా పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శిస్తాను. వారిచే స్తుతింపబడి ప్రోత్సాహితుడనై, యుద్ధానికి వేగంగా బయలుదేరుతాను.”

Verse 28

रुद्रांशसंभवत्वाच्च ब्रह्मणो वचनादपि । प्रीत्या च तव नैवायं मम वध्यो जलंधरः

జలంధరుడు రుద్రాంశమునుండి జన్మించినవాడు; బ్రహ్మదేవుని వాక్యమూ ఉంది. అంతేకాదు నీపై ప్రేమవశాత్—ఈ జలంధరుని నేను వధించలేను.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा गरुडारूढश्शंखचक्रगदासिभृत् । विष्णुर्वेगाद्ययौ योद्धुं देवैश्शक्रादिभिस्सह

సనత్కుమారుడు పలికెను— ఇలా చెప్పి, గరుడారూఢుడై శంఖచక్రగదాఖడ్గధారిగా ఉన్న విష్ణువు, ఇంద్రాది దేవులతో కలిసి వేగంగా యుద్ధానికి బయలుదేరెను.

Verse 30

द्रुतं स प्राप तत्रैव यत्र दैत्यो जलंधरः । कुर्वन् सिंहरवं देवैर्ज्वलद्भिर्विष्णुतेजसा

అతడు వేగముగా దైత్యుడు జలంధరుడు ఉన్న స్థలమునకే చేరెను. అక్కడ సింహనాదము చేసెను; దేవతలు విష్ణుతేజస్సుతో జ్వలించి దివ్యశక్తితో ప్రకాశించిరి.

Verse 31

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याविवर्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः

అప్పుడు అరుణుని అనుజుని వేగవంతమైన రెక్కల వాయువుతో బాధపడిన దైత్యులు, ఆ తుఫాను చేత చక్రంలా తిప్పబడుతూ ఆకాశంలో మేఘాలవలె అల్లాడిపోయారు।

Verse 32

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान् वात्याप्रपीडितान् । उद्धृत्य वचनं क्रोधाद्द्रुतं विष्णुं समभ्यगात्

అప్పుడు జలంధరుడు వాయుగుండంతో బాధపడుతున్న దైత్యులను చూసి కోపంతో లేచి, క్రోధంతో మాటను ఎత్తి, వేగంగా విష్ణువును ఎదుర్కొనుటకు ముందుకు వెళ్లాడు।

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे देवाश्चक्रुर्युद्धं प्रहर्षिताः । तेजसा च हरेः पुष्टा महाबलसमन्विताः

ఇంతలో దేవతలు హర్షంతో యుద్ధంలో ప్రవేశించారు. హరి తేజస్సుతో బలపడి, మహాబలంతో సమన్వితులై, వారు పునః ఉత్సాహంతో పోరాడారు।

Verse 34

युद्धोद्यतं समालोक्य देवसैन्यमुपस्थितम् । दैत्यानाज्ञापयामास समरे चातिदुर्मदान्

యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న దేవసైన్యాన్ని సమీపంలో చూసి, అతడు సమరంలో అతి దుర్మదులైన దైత్యులకు యుద్ధంలో దిగమని ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 35

जलंधर उवाच । भोभो दैत्यवरा यूयं युद्धं कुरुत दुस्तरम् । शक्राद्यैरमरैरद्य प्रबलैः कातरैस्सदा

జలంధరుడు అన్నాడు—హో హో! హే దైత్యశ్రేష్ఠులారా, నేడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన అమరులతో దుర్జయమైన యుద్ధం చేయుడి; వారు బలవంతులైనా సదా అంతరంగంలో భయపడువారే.

Verse 36

मौर्यास्तु लक्षसंख्याता धौम्रा हि शतसंख्यकाः । असुराः कोटिसंख्याताः कालकेयास्तथैव च

మౌర్యులు లక్షల సంఖ్యలో, ధౌమ్రులు వందల సంఖ్యలో; అసురులు కోట్ల సంఖ్యలో, అలాగే కాలకేయులూ కూడ.

Verse 37

कालकानां दौर्हृदानां कंकानां लक्षसंख्यया । अन्येऽपि स्वबलैर्युक्ता विनिर्यांतु ममाज्ञया

నా ఆజ్ఞతో కాలకులు, దౌర్హృదులు, కంకులు—లక్షల సంఖ్యలో—బయలుదేరుగాక. ఇతరులూ తమ తమ బలాలతో కూడి ముందుకు సాగుగాక.

Verse 38

सर्वे सज्जा विनिर्यात बहुसेनाभिसंयुताः । नानाशस्त्रास्त्रसंयुक्ता निर्भयाः गतसंशयाः

వారందరూ పూర్తిగా సిద్ధమై అనేక సేనావిభాగాలతో కలిసి బయలుదేరారు. నానావిధ శస్త్రాస్త్రాలతో సన్నద్ధులై, నిర్భయంగా, సందేహరహితులై ముందుకు సాగారు.

Verse 39

भोभो शुंभनिशुंभौ च देवान्समरकातरान् । क्षणेन सुमहावीर्यौ तुच्छान्नाशयतं युवाम्

హో హో! శుంభ-నిశుంభులారా! దేవులు యుద్ధంలో భయపడుతున్నారు. మీరు ఇద్దరూ మహావీరులు—క్షణంలో ఈ తుచ్ఛులను నశింపజేయండి.

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । दैत्या जलंधराज्ञप्ता इत्थं युद्धविशारदाः । युयुधुस्ते सुरास्सर्वे चतुरंगबलान्विताः

సనత్కుమారుడు పలికెను—జలంధర రాజాజ్ఞతో యుద్ధనిపుణులైన దైత్యులు ఈ విధంగా యుద్ధం చేసిరి; సమస్త దేవతలూ చతురంగ సేనతో సమేతులై యుద్ధంలో ప్రవేశించిరి.

Verse 41

गदाभिस्तीक्ष्णबाणैश्च शूलपट्टिशतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

కొంతమంది గదలతో, తీక్ష్ణ బాణాలతో, శూల-పట్టిశ-తోమరాలతో పరస్పరం కొట్టుకొనిరి; మరికొందరు పరశు మరియు త్రిశూలాలతో ఒకరినొకరు సంహరించిరి.

Verse 42

नानायुधैश्च परैस्तत्र निजघ्नुस्ते बलान्विता । देवास्तथा महावीरा हृषीकेशबलान्विताः । युयुधुस्तीक्ष्णबाणाश्च क्षिपंतस्सिंहवद्रवाः

అక్కడ బలసంపన్నులైన దేవతలు నానావిధమైన శ్రేష్ఠ ఆయుధాలతో శత్రుసేనలను సంహరించిరి. హృషీకేశ (విష్ణు) బలంతో సమేతులైన ఆ మహావీర దేవులు తీక్ష్ణ బాణాలను విసురుతూ సింహంలా గర్జిస్తూ యుద్ధంలో దూసుకుపోయిరి.

Verse 43

केचिद्बाणैस्तु तीक्ष्णैश्च केचिन्मुसलतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

కొంతమంది తీక్ష్ణ బాణాలతో, కొంతమంది ముసలము మరియు తోమరాలతో, మరికొందరు పరశు మరియు త్రిశూలాలతో పరస్పరం కొట్టుకొనిరి.

Verse 44

इत्थं सुराणां दैत्यानां संग्रामस्समभून्महान् । अत्युल्बणो मुनीनां हि सिद्धानां भय कारकः

ఇట్లుగా దేవులు దైత్యుల మధ్య మహా సంగ్రామము ఏర్పడెను. అది అత్యంత ఉగ్రమై, మునులు సిద్ధులకును భయకారణమయ్యెను.