उत्पातवर्णनम् / Description of Portents at Dakṣa’s Sacrifice

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एवं प्रचलिते चास्मिन् वीरभद्रे गणान्विते । दुष्टचिह्नानि दक्षेण दृष्टानि विबुधैरपि

బ్రహ్ముడు పలికెను—గణాలతో కూడిన వీరభద్రుడు ఇలా బయలుదేరినప్పుడు, దక్షుడు మరియు దేవతలూ వినాశన సూచకమైన దుష్టచిహ్నాలను చూశారు।

Verse 2

उत्पाता विविधाश्चासन् वीरभद्रे गणान्विते । त्रिविधा अपि देवर्षे यज्ञविध्वंससूचकाः

హే దేవర్షీ! గణులతో కూడిన వీరభద్రుడు సమీపంలో ఉండగానే నానావిధ ఉపద్రవ సూచకాలు ప్రकटించాయి—అవి మూడురకాలుగా—యజ్ఞవిధ్వంసాన్ని సూచించాయి।

Verse 3

दक्षवामाक्षिबाहूरुविस्पंदस्समजायत । नानाकष्टप्रदस्तात सर्वथाऽशुभसूचकः

అప్పుడు దక్షుని ఎడమ కన్ను, భుజం, తొడ కంపించసాగాయి. హే ప్రియుడా! అది అన్ని విధాలా అశుభ సూచకం, నానా కష్టాలను కలిగించేది।

Verse 4

भूकंपस्समभूत्तत्र दक्षयागस्थले तदा । दक्षोपश्यच्च मध्याह्ने नक्षत्राण्यद्भुतानि च

అప్పుడు దక్ష యజ్ఞస్థలంలో భూకంపం సంభవించింది. అలాగే దక్షుడు మధ్యాహ్నంలోనూ నక్షత్రాలలో అద్భుతమైన, అస్వాభావిక సూచనలను చూశాడు।

Verse 5

दिशश्चासन्सुमलिनाः कर्बुरोभूद्दिवाकरः । परिवेषसहस्रेण संक्रांतश्च भयंकरः

దిక్కులు మలినమైపోయాయి, సూర్యుడు మచ్చలతో మసకబారాడు; వేలాది పరివేషాలతో చుట్టుముట్టబడి భయంకరమైన సంక్రాంతిలా మారాడు।

Verse 6

नक्षत्राणि पतंति स्म विद्युदग्निप्रभाणि च । नक्षत्राणामभूद्वक्रा गतिश्चाधोमुखी तदा

అప్పుడు నక్షత్రాలు పడిపోతున్నట్లుగా కనిపించాయి, మెరుపు మరియు అగ్ని కాంతిలా మెరుస్తూ; నక్షత్రాల గతి వక్రమై, వారి చలనం క్రిందికి మళ్లింది।

Verse 7

गृध्रा दक्ष शिरः स्पृष्ट्वा समुद्भूताः सहस्रशः । आसीद्गृध्रपक्षच्छायैस्सच्छायो यागमंडपः

గద్దలు దక్షుని ఛిన్న శిరస్సును తాకగానే వేల సంఖ్యలో ఉద్భవించాయి; వారి రెక్కల నీడతో యాగమండపం ఘనమైన అపశకున ఛాయతో కప్పబడింది।

Verse 8

ववाशिरे यागभूमौ क्रोष्टारो नेत्रकस्तदा । उल्कावृष्टिरभूत्तत्र श्वेतवृश्चिकसंभवा

అప్పుడు యాగభూమిలో నక్కలు కేకలు వేసాయి; కళ్లకు భయంకర అపశకునాలు కన్పించాయి. అక్కడ తెల్లని వృశ్చికాల నుండి పుట్టినట్లుగా ఉల్కల వర్షం కురిసింది॥

Verse 9

खरा वाता ववुस्तत्र पांशुवृष्टिसमन्विताः । शलभाश्च समुद्भूता विवर्तानिलकंपिताः

అక్కడ ధూళివర్షంతో కూడిన భీకర గాలులు వీచాయి. చక్రవాతపు గాలుల దెబ్బకు కదిలిపోతూ మిడతల గుంపులు కూడా ఉద్భవించాయి॥

Verse 10

रीतैश्च पवनै रूर्द्ध्वं स दक्षाध्वरमंडपः । दैवान्वितेन दक्षेण यः कृतो नूतनोद्भुतः

అప్పుడు ఉద్ధతమైన ప్రబల గాలులు, దేవతలతో కలిసి దక్షుడు నిర్మించిన ఆ అద్భుతమైన నూతన దక్షయజ్ఞమండపాన్ని పైకి ఎగరేసి చెల్లాచెదురు చేశాయి।

Verse 11

वेमुर्दक्षादयस्सर्वे तदा शोणितमद्भुतम् । वेमुश्च मांसखण्डानि सशल्यानि मुहुर्मुहुः

అప్పుడు దక్షుడు మొదలైన వారందరూ ఆశ్చర్యకరంగా రక్తధారలను వాంతి చేశారు; మళ్లీ మళ్లీ ముల్లు-శల్యాలతో కూడిన మాంసఖండాలను కూడా ఉగిలారు—ఇది శివాపరాధం వల్ల వచ్చిన వినాశనానికి భయంకర సూచకం।

Verse 12

सकंपाश्च बभूवुस्ते दीपा वातहता इव । दुःखिताश्चाभवन्सर्वे शस्त्रधाराहता इव

వారు అందరూ గాలికి తాకి వణికే దీపాలవలె కంపించసాగారు; కత్తి ధారతో కోసబడినవారిలా అందరూ దుఃఖంతో మునిగిపోయారు।

Verse 13

तदा निनादजातानि बाष्पवर्षाणि तत्क्षणे । प्रातस्तुषारवर्षीणि पद्मानीव वनांतरे

అప్పుడు ఆ క్షణమే విలాపధ్వనులు పుట్టగానే కన్నీటి వర్షం కురిసింది—అడవిలో ఉదయాన్నే మంచు జల్లులతో పద్మాలు తడిసినట్లుగా।

Verse 14

दक्षाद्यक्षीणि जातानि ह्यकस्माद्विशदान्यपि । निशायां कमलाश्चैव कुमुदानीव संगवे

దక్షుడి మొదలైనవారి కన్నులూ అకస్మాత్తుగా క్షీణించి, వెలుగు కోల్పోయి పాండురమయ్యాయి; పగలు వికసించే కమలముఖాలూ రాత్రిలో మ్లానమై, ఉదయాన్నే కుముదాలు ముడుచుకున్నట్లుగా కనిపించాయి।

Verse 15

असृग्ववर्ष देवश्च तिमिरेणावृता दिशः । दिग्दाहोभूद्विशेषेण त्रासयन् सकलाञ्जनान्

అప్పుడు ఘోర అపశకునము కలిగెను—రక్తవర్షము కురిసెను, దిశలన్నీ చీకటితో కప్పబడెను, మరియు అన్ని వైపులా తీవ్రమైన దిగ్దాహము చెలరేగి సమస్త జనులను భయపెట్టెను.

Verse 16

एवं विधान्यरिष्टानि ददृशुर्विबुधादयः । भयमापेदिरेऽत्यंतं मुने विष्ण्वादिकास्तदा

అటువంటి అపశకున సూచకాలను చూచి దేవతలు మొదలైన దివ్యులు అత్యంత భయపడిరి; ఓ మునీ, ఆ సమయంలో విష్ణువు మొదలైనవారికూడా మహాభయంతో కలవరపడిరి.

Verse 17

भुवि ते मूर्छिताः पेतुर्हा हताः स्म इतीरयन् । तरवस्तीरसंजाता नदीवेगहता इव

‘హాయ్! మేము హతులమయ్యాం!’ అని విలపిస్తూ వారు మూర్ఛించి భూమిపై పడిపోయిరి—వరద ప్రవాహ వేగానికి నదీ తీరపు చెట్లు కూలినట్లుగా.

Verse 18

पतित्वा ते स्थिता भूमौ क्रूराः सर्पा हता इव । कंदुका इव ते भूयः पतिताः पुनरुत्थिताः

పడిపోయి వారు భూమిపై హతమైన క్రూర సర్పాలవలె పడి ఉండిరి; తరువాత మళ్లీ బంతులవలె ఎగిరి, పడుతూ లేస్తూ తిరిగిరి.

Verse 19

ततस्ते तापसंतप्ता रुरुदुः कुररी इव । रोदनध्वनिसंक्रातोरुक्तिप्रत्युक्तिका इव

అనంతరం తపస్సు-శోక దాహంతో దగ్ధులై వారు కురరీ పక్షిలా విలపించిరి; వారి ఏడుపు ధ్వని ఆకాశంలో ప్రతిధ్వనిలా—పిలుపు, ప్రత్యుత్తరంలా—మ్రోగెను.

Verse 20

सवैकुंठास्ततस्सर्वे तदा कुंठितशक्तयः । स्वस्वोपकंठमाकंठं लुलुठुः कमठा इव

అప్పుడు వారు అందరూ—తమ తమ వైకుంఠాది లోకాలలో ఉన్నప్పటికీ—శక్తులు కుంఠితమైపోయాయి. తమ తమ స్థానాల సమీపంలో కంఠమట్టుకు కూలి, తాబేళ్లవలె నిస్సహాయంగా పడి ఉన్నారు।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र संजाता चाशरीरवाक् । श्रावयत्यखिलान् देवान्दक्षं चैव विशेषतः

అదే సమయంలో అక్కడ అశరీరవాణి ఉద్భవించింది. అది సమస్త దేవతలకు వినిపించి, ప్రత్యేకంగా దక్షుని ఉద్దేశించి ప్రకటించింది.

Verse 22

आकाशवाण्युवाच । धिक् जन्म तव दक्षाद्य महामूढोसि पापधीः । भविष्यति महद्दुःखमनिवार्यं हरोद्भवम्

ఆకాశవాణి పలికింది—“ధిక్ నీ జన్మము, ఓ దక్షాదులారా! నీవు మహామూఢుడవు, పాపబుద్ధిగలవు. హరుడు (శివుడు) కారణంగా ఉద్భవించే అనివార్యమైన మహాదుఃఖం తప్పక సంభవిస్తుంది.”

Verse 23

हाहापि नोत्र ये मूढास्तव देवादयस्थिताः । तेषामपि महादुःखं भविष्यति न संशयः

“హాహా! నీ పక్షాన ఇక్కడ నిలిచిన మూర్ఖులైన దేవాదులు—వారికీ మహాదుఃఖం కలుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच तच्छ्रुत्वाकाशवचनं दृष्ट्वारिष्टानि तानि च । दक्षः प्रापद्भयं चाति परे देवादयोपि ह

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆకాశవాణిని విని, ఆ అపశకునాలను చూచి, దక్షుడు అత్యంత భయాన్ని పొందెను; ఇతర దేవాదులు కూడా భయపడిరి.

Verse 25

वेपमानस्तदा दक्षो विकलश्चाति चेतसि । अगच्छच्छरणं विष्णोः स्वप्रभोरिंदिरापतेः

అప్పుడు దక్షుడు వణుకుతూ, మనస్సు అత్యంత వికలమై, తన ప్రభువైన ఇందిరాపతి విష్ణువుని శరణు కోరుతూ వెళ్లెను।

Verse 26

सुप्रणम्य भयाविष्टः संस्तूय च विचेतनः । अवोचद्देवदेवं तं विष्णुं स्वजनवत्सलम्

అతడు భయంతో కలవరపడి గాఢంగా నమస్కరించి, చిత్తం స్థిరంగా లేకపోయినా స్తుతించి, తన భక్తులపై స్నేహముగల దేవదేవుడు విష్ణువుతో ఇలా పలికెను।

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सती खंडे दुश्शकुनदर्शनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలో, ద్వితీయ సతీఖండంలో ‘దుశ్శకునదర్శనం’ అనే ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।