नभोवाणी-दक्ष-निन्दा तथा सती-माहात्म्य-प्रतिपादनम् / The Celestial Voice Rebukes Dakṣa and Proclaims Satī’s Greatness

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे तत्र नभोवाणी मुनीश्वर । अवोचच्छृण्वतां दक्षसुरादीनां यथार्थतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరా, ఆ సమయంలో అక్కడ ఆకాశవాణి వినిపించింది; దక్షుడు, దేవతలు మొదలైనవారు వింటుండగా అది యథార్థాన్ని స్పష్టంగా పలికింది.

Verse 2

व्योमवाण्युवाच । रे रे दक्ष दुराचार दंभाचारपरायण । किं कृतं ते महामूढ कर्म चानर्थकारकम्

ఆకాశవాణి పలికెను—అరే అరే దక్షా! దురాచారివి, దంభాచారానికి పరాయణుడివి! ఓ మహామూఢా, నీవు ఏమి చేసితివి? నీ ఈ కర్మ అనర్థకారకం.

Verse 3

न कृतं शैवराजस्य दधीचेर्वचनस्य हि । प्रमाणं तत्कृते मूढ सर्वानंदकरं शुभम्

ఓ మూఢా, శైవరాజుని విషయమై దధీచి వాక్యాన్ని నీవు ప్రమాణంగా స్వీకరించలేదు. ఆ ఉపదేశం శుభమై, అందరికీ ఆనందాన్ని ప్రసాదించే ప్రమాణం.

Verse 4

निर्गतस्ते मखाद्विप्रः शापं दत्त्वा सुदुस्सहम् । ततोपि बुद्धं किंचिन्नो त्वया मूढेन चेतसि

ఆ ద్విజ బ్రాహ్మణుడు నీ యజ్ఞం నుండి అత్యంత అసహ్యమైన శాపం ఇచ్చి వెళ్లిపోయాడు. అయినా, ఓ మోహితచిత్తుడా, నీవు ఏమీ గ్రహించలేదు; నీ మనస్సు ఇంకా భ్రమలోనే ఉంది.

Verse 5

ततः कृतः कथं नो वै स्वपुत्र्यास्त्वादरः परः । समागतायास्सत्याश्च मंगलाया गृहं स्वतः

అప్పుడు మన స్వకన్యకు పరమ గౌరవం ఎలా చూపకపోతాం? మంగళమయమైన ఈ గృహానికి సతీ స్వయంగా వచ్చి చేరింది.

Verse 6

सतीभवौ नार्चितौ हि किमिदं ज्ञानदुर्बल । ब्रह्मपुत्र इति वृथा गर्वितोसि विमोहितः

ఓ జ్ఞానంలో బలహీనుడా! శివుడిని, సతీదేవిని నీవెందుకు ఆరాధించలేదు? ‘బ్రహ్ముని కుమారుడు’ అనే పేరుకే వ్యర్థ గర్వంతో ఉబ్బి, మోహంలో పడ్డావు.

Verse 7

सा सत्येव सदाराध्या सर्वा पापफलप्रदा । त्रिलोकमाता कल्याणी शंकरार्द्धांगभागिनी

ఆ సతీదేవియే సదా ఆరాధ్యురాలు; ఆమె సమస్త పాపఫలాలను నశింపజేసే దాత. ఆమె త్రిలోకమాత కల్యాణి, శంకరుని అర్ధాంగభాగిని.

Verse 8

सा सत्येवार्चिता नित्यं सर्वसौभाग्यदायिनी । माहेश्वरी स्वभक्तानां सर्वमंगलदायिनी

ఆ దేవి సత్యా నిత్యం ఆరాధింపబడుతూ సమస్త సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. మాహేశ్వరీగా తన భక్తులకు సర్వమంగళం, క్షేమం అనుగ్రహిస్తుంది.

Verse 9

सा सत्येवार्चिता नित्यं संसारभयनाशिनी । मनोभीष्टप्रदा दैवी सर्वोपद्रवहारिणी

ఆ దేవిని సత్యనిష్ఠతో, నిర్మలభావంతో నిత్యం ఆరాధిస్తే ఆమె సంసారభయాన్ని నశింపజేస్తుంది. ఆమె మనోభీష్టాలను ప్రసాదించి, దివ్యశక్తిగా అన్ని ఉపద్రవాలు, విఘ్నాలను తొలగిస్తుంది।

Verse 10

सा सत्येवार्चिता नित्यं कीर्तिसंपत्प्रदायिनी । परमा परमेशानी भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

ఆ పరమ దేవి—సతీ స్వయంగా—సత్యనిష్ఠతో నిత్యం ఆరాధించబడితే కీర్తి, సంపదలను ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె పరమ పరమేశానీ; భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ దయచేసే దాత.

Verse 11

सा सत्येव जगद्धात्री जगद्रक्षणकारिणी । अनादिशक्तिः कल्पान्ते जगत्संहारकारिणी

ఆమెనే సతీ—లోకాలను ధారించే జగద్ధాత్రి, విశ్వాన్ని కాపాడే రక్షకురాలు. ఆమె అనాది శక్తి; కల్పాంతంలో జగత్సంహారానికి కారణమయ్యే శక్తి కూడా ఆమెనే।

Verse 12

सा सत्येव जगन्माता विष्णु माताविलासिनी । ब्रह्मेन्द्रचन्द्रवह्न्यर्कदेवादिजननी स्मृता

ఆమెనే సతీ—జగన్మాత; విష్ణుమాతగా కూడా లీలారూపంలో విహరిస్తుంది. బ్రహ్మ, ఇంద్ర, చంద్ర, అగ్ని, సూర్యుడు మొదలైన దేవతల జననిగా ఆమెను స్మరిస్తారు।

Verse 13

सा सत्येव तपोधर्मदातादिफलदायिनी । शंभुशक्तिर्महादेवी दुष्टहंत्री परात्परा

ఆమెనే సత్యస్వరూపిణి; తపస్సు, ధర్మం, దానాది ఫలాలను ప్రసాదించేది. శంభువు శక్తిగా ఆమె మహాదేవి—దుష్టనాశిని, పరాత్పరా।

Verse 14

ईदृग्विधा सती देवी यस्य पत्नी सदा प्रिया । तस्यै भागो न दत्तस्ते मूढेन कुविचारिणा

శివునికి ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైన భార్య అయిన అటువంటి సతీదేవికి, కువిచారము గల మూఢుడవైన నీవు యజ్ఞ భాగము ఇవ్వలేదు।

Verse 15

शंभुर्हि परमेशानस्सर्वस्वामी परात्परः । विष्णुब्रह्मादिसंसेव्यः सर्वकल्याणकारकः

నిశ్చయంగా శంభువు పరమేశానుడు, సర్వస్వామి, పరాత్పరుడు. విష్ణు, బ్రహ్మాది దేవతలచే సేవింపబడే వాడు; సమస్త కల్యాణాలకు కారణభూతుడు.

Verse 16

तप्यते हि तपः सिद्धैरेतद्दर्शनकांक्षिभिः । युज्यते योगिभिर्योगैरेतद्दर्शनकांक्षिभिः

ఆయన దర్శనాభిలాషతో సిద్ధులు తపస్సు చేస్తారు; ఆయననే దర్శించాలనే కోరికతో యోగులు యోగసాధనలో నిమగ్నమవుతారు.

Verse 17

अनंतधनधान्यानां यागादीनां तथैव च । दर्शनं शंकरस्यैव महत्फलमुदाहृतम्

అనంత ధనధాన్యాలు, యాగాది కర్మలతో పోల్చినా, కేవలం శంకరుని దర్శనమే మహాఫలదాయకమని ప్రకటించబడింది.

Verse 18

शिव एव जगद्धाता सर्वविद्यापतिः प्रभुः । आदिविद्यावरस्वामी सर्वमंगलमंगलः

శివుడే జగద్ధాత, సర్వవిద్యాధిపతి ప్రభువు. ఆయన ఆద్య-పరమ విద్యకు పరమాధిపతి; సమస్త మంగళాలలోనూ పరమ మంగళస్వరూపుడు.

Verse 19

तच्छक्तेर्न कृतो यस्मात्सत्करोद्य त्वया खल । अतएवाऽध्वरस्यास्य विनाशो हि भविष्यति

ఓ దుష్టుడా! నేడు నీవు ఆ దివ్యశక్తి (శివ-శక్తి)కి తగిన సత్కారం చేయలేదు; అందువల్ల ఈ యజ్ఞం నశించుట నిశ్చయం.

Verse 20

अमंगलं भवत्येव पूजार्हाणामपूजया । पूज्यमाना च नासौ हि यतः पूज्यतमा शिवा

పూజార్హులైన వారిని పూజించకపోతే నిశ్చయంగా అమంగళం కలుగుతుంది. పూజ చేసినా ఆమె నిజంగా పూజింపబడినదిగా కాదు; ఎందుకంటే శివా దేవియే అత్యంత పూజ్యురాలు.

Verse 21

सहस्रेणापि शिरसां शेषो यत्पादजं रजः । वहत्यहरहः प्रीत्या तस्य शक्तिः शिवा सती

వెయ్యి శిరస్సులున్న శేషుడు కూడా ఆమె పాదధూళిని ప్రతిరోజూ ప్రేమతో మోస్తాడు. అటువంటి సతీ—మంగళకరమైన శివా—ఆ ప్రభువు శివుని స్వయంశక్తి.

Verse 22

यत्पादपद्ममनिशं ध्यात्वा संपूज्य सादरम् । विष्णुविष्णुत्वमापन्नस्तस्य शंभोः प्रिया सती

శంభువు (శివుడు) పాదపద్మాలను నిరంతరం ధ్యానించి భక్తితో పూజించడంతో విష్ణువు తన సంపూర్ణ విష్ణుత్వాన్ని పొందాడు; ఆ శంభువుకే ప్రియమైనది సతీ.

Verse 23

यत्पादपद्ममनिशं ध्यात्वा संपूज्य सादरम् । ब्रह्मा ब्रह्मत्वमापन्नस्तस्य शंभोः प्रिया सती

ఆ పాదపద్మాన్ని నిరంతరం ధ్యానించి భక్తితో పూజించడంతో బ్రహ్ముడు బ్రహ్మత్వాన్ని పొందాడు; మరియు సతీ ఆ శంభువు (శివుడు)కు ప్రియమైనది.

Verse 24

यत्पादपद्ममनिशं ध्यात्वा संपूज्य सादरम् । इन्द्रादयो लोकपालाः प्रापुस्स्वं स्वं परं पदम्

ఆయన పద్మపాదములను నిరంతరం ధ్యానించి, భక్తితో సాదరంగా పూజించి, ఇంద్రాది లోకపాలులు తమ తమ పరమపదాన్ని పొందిరి.

Verse 25

जगत्पिता शिवश्शक्तिर्जगन्माता च सा सती । सत्कृतौ न त्वया मूढ कथं श्रेयो भविष्यति

శివుడు జగత్పిత, శక్తి—ఆ సతీ—జగన్మాత. ఓ మోహితుడా! నీవు వారికి యథోచిత గౌరవారాధన చేయకపోతే నీకు నిజమైన శ్రేయస్సు, మంగళం ఎలా కలుగును?

Verse 26

दौर्भाग्यं त्वयि संक्रांतं संक्रांतास्त्वयि चापदः । यौ चानाराधितौ भक्त्या भवानीशंकरौ च तौ

దుర్భాగ్యం నీపై పడింది, ఆపదలూ నీకే వచ్చాయి; ఎందుకంటే భక్తితో ఆ దివ్య దంపతులు—భవానీ మరియు శంకరుడు—నీవు ఆరాధించలేదు.

Verse 27

अनभ्यर्च्य शिवं शंभुं कल्याणं प्राप्नुयामिति । किमस्ति गर्वो दुर्वारस्स गर्वोद्य विनश्यति

“శివ-శంభువును ఆరాధించకుండా మంగళశ్రేయస్సు ఎలా లభిస్తుంది?” మరి అజేయమైన గర్వం ఏముంటుంది? ఆ గర్వం ఈ రోజే లేచి నశిస్తుంది.

Verse 28

सर्वेशविमुखो भूत्वा देवेष्वेतेषु कस्तव । करिष्यति सहायं तं न ते पश्यामि सर्वथा

సర్వేశుడు (శివుడు) నుండి ముఖం తిప్పిన తర్వాత, ఈ దేవతలలో ఎవరు నీకు సహాయకుడవుతారు? నీకు నిజమైన సహాయం చేయగలవారిని నేను ఎవరినీ చూడటం లేదు.

Verse 29

यदि देवाः करिष्यंति साहाय्यमधुना तव । तदा नाशं समाप्स्यंति शलभा इव वह्निना

దేవతలు ఇప్పుడు నీకు సహాయం చేస్తే, వారు తప్పక నశిస్తారు—అగ్నిలోకి దూకే శలభాల వలె।

Verse 30

ज्वलत्वद्य मुखं ते वै यज्ञध्वंसो भवत्वति । सहायास्तव यावंतस्ते ज्वलंत्वद्य सत्वरम्

ఈ రోజే నీ ముఖం జ్వలించుగాక; యజ్ఞం ధ్వంసమగుగాక. నీ సహాయకులు ఎంతమందైనా, వారందరూ ఈ రోజే వెంటనే దహించబడుగాక।

Verse 31

अमराणां च सर्वेषां शपथोऽमंगलाय ते । करिष्यंत्यद्य साहाय्यं यदेतस्य दुरात्मनः

నీ అమంగళార్థం సమస్త అమరుల శపథం నిలుస్తుంది—ఈ రోజే వారు ఈ దురాత్మునికి తప్పక సహాయం చేస్తారు।

Verse 32

निर्गच्छंत्वमरास्स्वोकमेतदध्वरमंडपात् । अन्यथा भवतो नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

దేవతలు ఈ అధ్వరమండపం నుండి వెంటనే తమ లోకాలకు వెళ్లిపోవాలి; లేకపోతే ఈ రోజే నీ సంపూర్ణ నాశనం తప్పదు।

Verse 33

निर्गच्छंत्वपरे सर्वे मुनिनागादयो मखात् । अन्यथा भवतां नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

మునులు, నాగులు మొదలైన ఇతరులందరూ ఈ యజ్ఞవేదికను వెంటనే విడిచి వెళ్లండి. లేకపోతే ఈ రోజే మీకు సర్వ విధాల నాశం తప్పదు.

Verse 34

निर्गच्छ त्वं हरे शीघ्रमेतदध्वरमंडपात् । अन्यथा भवतो नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

హే హరి, నీవు వెంటనే ఈ యజ్ఞమండపం నుండి బయలుదేరు. లేనియెడల నేడు నీకు సర్వథా వినాశం తప్పదు.

Verse 35

निर्गच्छ त्वं विधे शीघ्रमेतदध्वरमंडपात् । अन्यथा भवतो नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

హే విధి (బ్రహ్మా), నీవు వెంటనే ఈ యజ్ఞమండపం నుండి బయలుదేరు. లేనియెడల నేడు నీకు సర్వథా వినాశం తప్పదు.

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वाध्वरशालायामखिलायां सुसंस्थितान् । व्यरमत्सा नभोवाणी सर्वकल्याणकारिणी

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పిన తరువాత, సమస్త యజ్ఞశాలలో సక్రమంగా కూర్చున్న వారందరి మధ్య సర్వకల్యాణకారిణి ఆకాశవాణి మౌనమైంది.

Verse 37

तच्छ्रुत्वा व्योमवचनं सर्वे हर्यादयस्सुराः । अकार्षुर्विस्मयं तात मुनयश्च तथा परे

ఆ నభోవాక్యాన్ని విని హరి మొదలైన సమస్త దేవతలు విస్మయానికి లోనయ్యారు; అలాగే మునులు మరియు ఇతరులూ, ఓ తాత, ఆశ్చర్యపడ్డారు.

Verse 51

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सत्युपाख्याने नभोवाणीवर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము రెండవ గ్రంథమైన రుద్రసంహితలో, రెండవ విభాగమైన సతీఖండంలో, సతీ ఉపాఖ్యానంలో ‘నభోవాణి వర్ణనం’ అనే ముప్పై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.