स्वप्नवर्णनपूर्वकं संक्षेपशिवचरितवर्णनम् / Dream-Portents and a Concise Account of Śiva’s Career

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात त्वया शैववर प्राज्ञाद्भुता कथा । वर्णिता करुणां कृत्वा प्रीतिर्मे वर्द्धिताधिकम्

నారదుడు పలికెను—హే విధాతా (బ్రహ్మా), తండ్రీ! కరుణచేత శైవజ్ఞానంతో నిండిన ఈ శ్రేష్ఠమైన అద్భుత కథను నీవు నాకు వివరించితివి. దీన్ని విని నా భక్తి, ప్రేమభావం మరింతగా వృద్ధి చెందెను.

Verse 2

विधे गते स्वकं धाम मयि वै दिव्यदर्शगे । ततः किमभवत्तात कृपया तद्वदाधुना

హే విధే! నీవు స్వధామానికి వెళ్లిన తరువాత, నాకు దివ్యదర్శనం కలిగినప్పుడు, ఆపై ఏమి జరిగింది, తండ్రీ? కరుణచేత అది ఇప్పుడు చెప్పుము.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । गते त्वयि मुने स्वर्गे कियत्काले गते सति । मेना प्राप्येकदा शैलनिकटं प्रणनाम सा

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే మునీ! నీవు స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత కొంతకాలం గడిచినపుడు, మేనా ఒకసారి పర్వత సమీపానికి వచ్చి నమస్కరించెను.

Verse 4

स्थित्वा सविनयम्प्राह स्वनाथं गिरिकामिनी । तत्र शैलाधिनाथं सा प्राणप्रियसुता सती

ఆ గిరికామిని వినయంతో నిలిచి తన స్వనాథునితో పలికెను. అక్కడ సతీ—ప్రాణప్రియ కుమార్తె—పర్వతాధినాథుని సంబోధించెను.

Verse 5

मेनोवाच । मुनिवाक्यं न बुद्धं मे सम्यङ् नारीस्वभावतः । विवाहं कुरु कन्यायास्सुन्दरेण वरेण ह

మేనా పలికెను—స్త్రీస్వభావముచేత మునివాక్యమును నేను సమ్యకుగా గ్రహించలేకపోయితిని. కావున నా కన్యకు సుందరుడైన యోగ్యుడైన సద్వరునితో వివాహము చేయుము.

Verse 6

सर्वथा हि भवेत्तत्रोद्वाहोऽपूर्वसुखावहः । वरश्च गिरिजायास्तु सुलक्षणकुलोद्भवः

అన్ని విధాలా అక్కడి వివాహము నిశ్చయంగా అపూర్వ సుఖమును కలిగించును. గిరిజకు వరుడు శుభలక్షణములు గలవాడై, ఉత్తమ కులమున జన్మించినవాడై ఉండును.

Verse 7

प्राणप्रिया सुता मे हि सुखिता स्याद्यथा प्रिय । सद्वरं प्राप्य सुप्रीता तथा कुरु नमोऽस्तु ते

ఓ ప్రియుడా, నా ప్రాణప్రియ కుమార్తె సుఖంగా ఉండునట్లు చేయుము. సద్వరుని పొందిన తరువాత ఆమె పరిపూర్ణంగా సంతోషించునట్లు చేయుము—నీకు నమస్కారము.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ताश्रुमुखी मेना पत्यंघ्र्योः पतिता तदा । तामुत्थाप्य गिरिः प्राह यथावत्प्रज्ञसत्तमः

బ్రహ్మ పలికెను—ఇట్లు చెప్పిన తరువాత కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖముగల మేనా అప్పుడు తన భర్త పాదముల యందు పడిపోయెను. ఆమెను లేపి, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన పర్వతరాజు (హిమాలయుడు) యథావిధిగా ఆమెతో పలికెను.

Verse 9

हिमालय उवाच । शृणु त्वं मेनके देवि यथार्थं वच्मि तत्त्वतः । भ्रमं त्यज मुनेर्वाक्यं वितथं न कदाचन

హిమాలయుడు పలికెను—హే దేవి మేనకా, వినుము; నేను తత్త్వముగా యథార్థముగా చెప్పుచున్నాను. భ్రమను విడిచిపెట్టు; మునివాక్యము ఎప్పుడును అసత్యము కాదు.

Verse 10

यदि स्नेहः सुतायास्ते सुतां शिक्षय सादरम् । तपः कुर्याच्छंकरस्य सा भक्त्या स्थिरचेतसा

నీకు నీ కుమార్తెపై స్నేహముంటే, ఆమెను సాదరంగా బోధించుము—ఆమె స్థిరచిత్తముతో భక్తిగా శంకరుని తపస్సు-ఆరాధన చేయుగాక।

Verse 11

चेत्प्रसन्नः शिवः काल्याः पाणिं गृह्णाति मेनके । सर्वं भूयाच्छुभं नश्येन्नारदोक्तममंगलम्

హే మేనకా, శివుడు కాళీపై ప్రసన్నుడై ఆమె పాణిగ్రహణం చేయునట్లయితే, అంతా శుభమగును; నారదుడు చెప్పిన అమంగళం నశించును।

Verse 12

अमंगलानि सर्वाणि मंगलानि सदाशिवे । तस्मात्सुतां शिवप्राप्त्यै तपसे शिक्षय द्रुतम्

సదాశివునందు సమస్త అమంగళాలు నశించును, సమస్త మంగళములు అక్కడే నివసించును. కావున శివప్రాప్తికై నీ కుమార్తెను శీఘ్రముగా తపస్సులో శిక్షించుము।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य गिरेर्वाक्यं मेना प्रीततराऽभवत् । सुतोपकंठमगमदुपदेष्टुं तदोरुचिम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హిమాలయుని వాక్యములు విని మేనా మరింత ఆనందించింది. ఆపై ఆమె కుమార్తె సమీపమునకు వెళ్లి, ఆమె ఉత్తమ సంకల్పమును గురించి ఉపదేశించెను।

Verse 14

सुताङ्गं सुकुमारं हि दृष्ट्वातीवाथ मेनका । विव्यथे नेत्रयुग्मे चाश्रुपूर्णेऽभवतां द्रुतम्

తన కుమార్తె యొక్క సుకుమారమైన, కోమలమైన దేహాన్ని చూచి మేనకా అత్యంతంగా కలత చెందింది; ఆమె రెండు కన్నులు బాధతో వెంటనే కన్నీళ్లతో నిండిపోయాయి।

Verse 15

अथ सा कालिका देवी सर्वज्ञा परमेश्वरी । उवाच जननीं सद्यः समाश्वास्य पुनः पुनः

అప్పుడు సర్వజ్ఞా పరమేశ్వరి దేవి కాలికా తల్లిని మళ్లీ మళ్లీ ఓదార్చి వెంటనే ఇలా పలికింది।

Verse 17

पार्वत्युवाच । मातश्शृणु महाप्राज्ञेऽद्यतने ऽजमुहूर्तके । रात्रौ दृष्टो मया स्वप्नस्तं वदामि कृपां कुरु

పార్వతి చెప్పింది—అమ్మా, విను. ఓ మహాప్రాజ్ఞే! ఈ రోజు అజముహూర్త సమయంలో, రాత్రి నేను ఒక స్వప్నం చూశాను; దానిని చెబుతున్నాను, కరుణ చూపు।

Verse 18

विप्रश्चैव तपस्वी मां सदयः प्रीतिपूर्वकम् । उपादिदेश सुतपः कर्तुं मातश्शिवस्य वै

అమ్మా, ఆ దయగల తపస్వి బ్రాహ్మణుడు స్నేహపూర్వకంగా నాకు ఉపదేశించాడు—శివప్రాప్తి కోసం ఘోర తపస్సు చేయమని।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनका शीघ्रं पतिमाहूय तत्र च । तत्स्वप्नं कथयामास सुता दृष्टमशेषतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇది విని మేనక వెంటనే తన భర్తను అక్కడికి పిలిపించి, కుమార్తె చూచిన స్వప్నాన్ని సంపూర్ణంగా వివరించి చెప్పింది।

Verse 20

सुतास्वप्नमथाकर्ण्य मेनकातो गिरीश्वरः । उवाच परमप्रीतः प्रियां सम्बोधयन्गिरा

మేనక నుండి కుమార్తె స్వప్నాన్ని విని పర్వతాధిపతి హిమాలయుడు పరమానందంతో, ప్రియ భార్యను స్నేహవాక్యాలతో సంబోధిస్తూ పలికెను।

Verse 21

गिरीश्वर उवाच । हे प्रियेऽपररात्रान्ते स्वप्नो दृष्टो मयापि हि । तं शृणु त्वं महाप्रीत्या वच्म्यहं तं समादरात्

గిరీశ్వరుడు పలికెను—ఓ ప్రియే, రాత్రి చివరి వేళ నేను కూడా నిజంగా ఒక స్వప్నాన్ని చూచితిని. నీవు మహానందంతో వినుము; నేను దానిని గౌరవంతో చెప్పుచున్నాను।

Verse 22

एकस्तपस्वी परमो नारदोक्तवरां गधृक् । पुरोपकंठं सुप्रीत्या तपः कर्तुं समागतः

నారదుడు చెప్పిన వరాన్ని పొందిన ఒక పరమ తపస్వి, మహా ఆనందంతో నగర ఉపకంఠానికి తపస్సు చేయుటకు వచ్చెను।

Verse 23

गृहीत्वा स्वसुतां तत्रागमं प्रीततरोप्यहम् । मया ज्ञातस्स वै शम्भुर्नारदो क्तवरः प्रभुः

అక్కడి నుండి నా కుమార్తెను తీసుకొని నేను మరింత ఆనందంతో తిరిగి వచ్చాను. అప్పుడు నారదుడు చెప్పిన మాట సత్యమని తెలిసి, ఆ ప్రభువు శంభువే పరమేశ్వరుడని గ్రహించాను.

Verse 24

सेवार्थं तस्य तनयामुपदिश्य तपस्विनः तं । वै प्रार्थितवांस्तस्यां न तदांगीचकार सः

సేవార్థంగా ఆ తపస్వి అతనికి ఆ ఋషి కుమార్తెను సూచించాడు. అతడు ఆమెను వరించమని ప్రార్థించాడు; కానీ ఆ సమయంలో ఆమె అతనిని అంగీకరించలేదు.

Verse 25

अभूद्विवादस्तुमहान्सांख्यवेदान्तसंमतः । ततस्तदाज्ञया तत्र संस्थितासीत्सुता मम

అనంతరం సాంఖ్య-వేదాంతాలకు సమ్మతమైన తర్కంతో ఒక మహా వాదం ఏర్పడింది. తరువాత ఆయన ఆజ్ఞచేత నా కుమార్తె అక్కడే స్థిరంగా ఉండిపోయింది.

Verse 26

निधाय हृदि तं कामं सिषेवे भक्तितश्च सा । इति दृष्टं मया स्वप्नं प्रोक्तवांस्ते वरानने

ఆ కోరికను హృదయంలో నిలుపుకొని ఆమె భక్తితో సేవా-పూజ చేసింది. ఓ సుందరముఖీ, నేను చూసిన స్వప్నాన్ని నీకు చెప్పాను.

Verse 27

ततो मेने कियत्कालं परीक्ष्यं तत्फलं प्रिये । योग्यमस्तीदमेवेह बुध्यस्व त्वं मम ध्रुवम्

తరువాత, ఓ ప్రియతమా, కొంతకాలం ఆలోచించి దాని ఫలితాన్ని పరిశీలించి నేను నిర్ణయించాను—‘ఇక్కడ ఇదే అత్యంత యోగ్యం.’ ఇది నా అచంచల నిర్ణయమని గ్రహించు.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा गिरिराजश्च मेनका वै मुनीश्वर । सन्तस्थतुः परीक्षन्तीं तत्फलं शुद्धचेतसौ

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరా! ఇలా చెప్పి గిరిరాజు హిమవంతుడు మరియు మేనక శుద్ధచిత్తులై అక్కడే నిలిచి, పార్వతీ పరీక్ష ఫలితాన్ని గమనించుచుండిరి।

Verse 29

इत्थम्व्यतीतेऽल्पदिने परमेशः सतां गतिः । सतीविरहसुव्यग्रो भ्रमन्सर्वत्र सूतिकृत्

ఇలా కొద్దికాలమే గడిచిన తరువాత పరమేశ్వరుడు శివుడు—సత్పురుషుల పరమాశ్రయం—సతీ వియోగంతో అత్యంత వ్యాకులుడై సర్వత్ర సంచరిస్తూ సమస్త జీవుల్లో శోకవేదనను కలిగించెను।

Verse 30

तत्राजगाम सुप्रीत्या कियद्गुणयुतः प्रभुः । तपः कर्तुं सतीप्रेमविरहाकुलमानसः

అప్పుడు ప్రభువు—యథోచిత దివ్యగుణసంపన్నుడు—అత్యంత ప్రీతితో అక్కడికి వచ్చెను; సతీప్రేమ వియోగంతో కలతచెందిన మనస్సుతో తపస్సు చేయుటకు సిద్ధమయ్యెను।

Verse 31

तपश्चकार स्वं तत्र पार्वती सेवने रता । सखीभ्यां सहिता नित्यं प्रसन्नार्थमभूत्तदा

అక్కడ పార్వతీ తన తపస్సును ఆచరించెను, సేవాభక్తిలో లీనమై ఉండెను. సఖులతో నిత్యం కలిసి, అప్పుడు ఆమె కేవలం (శివుని) ప్రసన్నతను పొందుటకే కార్యనిరతురాలైంది।

Verse 32

विद्धोऽऽपि मार्गणैश्शम्भुर्विकृतिं नाप स प्रभुः । प्रेषितेन सुरैस्स्वात्ममोहनार्थं स्मरेण वै

బాణాలతో గాయపడినప్పటికీ శంభు ప్రభువుకు ఏ వికారం కలుగలేదు; దేవతలు పంపిన స్మరుడు ఆయన స్వాత్మస్వరూపాన్ని మోహింపజేయుటకే ప్రయత్నించినా, శివుడు సర్వథా అచలుడిగానే నిలిచెను।

Verse 33

दग्ध्वा स्मरं च तत्रैव स्ववह्निनयनेन सः । स्मृत्वा मम वचः क्रुद्धो मह्यमन्तर्दधे ततः

అక్కడే అతడు తన కన్నుల అగ్నితో స్మరుడు (కామదేవుడు)ను దహించాడు; తరువాత నా మాటలను స్మరించి కోపంతో నన్ను విడిచి అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 34

ततः कालेन कियता विनाश्य गिरिजामदम् । प्रसादितस्सुतपसा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः

తరువాత కొంత కాలం గడిచినపై మహాదేవుడు గిరిజ యొక్క గర్వాన్ని తొలగించాడు; ఆమె శ్రేష్ఠ తపస్సుతో ప్రసన్నుడై మహేశ్వరుడు అనుగ్రహశీలుడయ్యాడు।

Verse 35

लौकिकाचारमाश्रित्य रुद्रो विष्णुप्रसादितः । कालीं विवाहयामास ततोऽभूद्बहुमंगलम्

లోకాచారాన్ని అనుసరించి, విష్ణు ప్రసాదంతో సంతుష్టుడైన రుద్రుడు కాళీని వివాహం చేసుకున్నాడు; దానివల్ల అనేక మంగళాలు కలిగాయి।

Verse 36

इत्येतत्कथितं तात समासाच्चरितं विभोः । शंकरस्य परं दिव्यं किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

ఓ వత్సా, ఈ విధంగా నేను సర్వశక్తిమంతుడైన శంకరుని పరమ దివ్య చరిత్రను సంక్షిప్తంగా వివరించాను. నీవు ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?