
అధ్యాయము 48లో వివాహక్రియలోని ఒక విధివిధానపూర్వక ఘట్టం వర్ణించబడుతుంది. గర్గాచార్యుని ప్రేరణతో హిమవాన్, మేనా కన్యాదానానికి సిద్ధమవుతారు; మేనా ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని స్వర్ణకలశం ధరించి దర్శనమిస్తుంది. పర్వతరాజు హిమవాన్ గృహపురోహితులతో కలిసి వరునికి పాద్యాది సత్కారాలు చేసి, వస్త్రాలు, చందనం, ఆభరణాలతో గౌరవిస్తాడు. అనంతరం పంచాంగశాస్త్రంలో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులను తిథి మొదలైన శుభలక్షణాలను ప్రకటించమని కోరగా వారు ఆనందంతో ప్రకటిస్తారు. తరువాత శంభువు అంతఃప్రేరణతో హిమాచలుడు శివుని గోత్రం, ప్రవరము, వంశము, నామము, వేదము, శాఖను అడుగుతాడు; సర్వాతీత స్వరూపుడైన శివుడు మౌనమవుతాడు, దేవర్షులు ఆశ్చర్యపడతారు. అప్పుడు శివప్రేరితుడైన వీణావాదక బ్రహ్మవిద్ నారదుడు వచ్చి శివుని అగోత్ర-అప్రవర పరతత్త్వాన్ని వెల్లడిస్తూ, సామాజిక విధి మర్యాదను కూడా నిలుపుతాడు.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्य्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्या दातुं प्रचक्रमे
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇదే సమయంలో అక్కడ గర్గాచార్యుని ప్రేరణతో హిమవంతుడు మేనాతో కలిసి తన కన్యను వివాహార్థం దానమిచ్చుటకు ఏర్పాట్లు ప్రారంభించెను।
Verse 2
हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धांगमाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा वस्त्राभरणभूषिता
సువర్ణ కలశమును చేతబట్టి, మహాభాగ్యవతి మేనా హిమాలయుని పార్శ్వమును ఆశ్రయించి నిలిచెను; ఆమె శుభలక్షణములతో, వస్త్రాభరణములతో అలంకృతురాలై యుండెను।
Verse 3
पाद्यादिभिस्ततः शैलः प्रहृष्टः स्वपुरोहितः । तं वंरं वरयामास वस्त्रचंदनभूषणैः
తదుపరి హర్షితుడైన శైలరాజు (హిమవంతుడు) తన పురోహితునితో కలిసి పాద్యము మొదలైన వాటితో సత్కరించి, ఆ శ్రేష్ఠ వరుని వస్త్రం, చందనం, ఆభరణములతో సమర్చించెను।
Verse 4
ततो हिमाद्रिणा प्रोक्ता द्विजास्तिथ्यादिकीर्तने । प्रयोगो भण्यतां तावदस्मिन्समय आगते
అప్పుడు హిమాలయుడు బ్రాహ్మణ అతిథి-సత్కారము మరియు సంబంధిత ధర్మములను స్తుతిస్తూ పలికెను—“ఇప్పుడు ఈ సందర్భము వచ్చినది; దీనికి తగిన విధానము వివరించబడుగాక.”
Verse 5
तथेति चोक्त्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः । तिथ्यादिकीर्तनं चक्रुः प्रीत्या परमनिर्वृताः
“తథాస్తు” అని పలికి, కాలజ్ఞానంలో నిపుణులైన ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజులు ప్రేమతో, పరమ తృప్తితో నిండిపోయి, తిథి మొదలైన వివరాలను ఆనందంగా ప్రకటించారు.
Verse 6
ततो हिमाचलः प्रीत्या शम्भुना प्रेरितो हृदा । सूती कृतः परेशेन विहसञ्शम्भुमब्रवीत्
అప్పుడు హిమాచలుడు పరమానందంతో నిండెను; హృదయంలో శంభు ప్రేరణతో ప్రేరితుడై, పరమేశ్వరుడు అతనిని వక్తగా నియమించాడు. అతడు చిరునవ్వుతో శంభుని సంభోదించాడు.
Verse 7
स्वगोत्रं कथ्यतां शम्भो प्रवरश्च कुलं तथा । नाम वेदं तथा शाखां मा कार्षीत्समयात्ययम्
ఓ శంభో! మీ స్వగోత్రం, ప్రవరము, కులమును చెప్పండి; అలాగే మీ నామం, వేదం, వేదశాఖను కూడా తెలియజేయండి. నిర్ణీత సమయాన్ని మించి ఆలస్యం చేయకండి.
Verse 8
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमाद्रेश्शङ्करस्तदा । सुमुखाविमुखः सद्योऽप्यशोच्यः शोच्यतां गतः
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ మాటలు విని హిమాలయంపై ఉన్న శంకరుడు వెంటనే సుముఖా వైపు నుండి ముఖం తిప్పాడు; స్వభావతః శోకాతీతుడైన ఆయన కూడా క్షణంలో కరుణార్హ స్థితిని, శోకించినట్టుగా, పొందాడు.
Verse 9
एवंविधस्सुरवरैर्मुनिभिस्तदानीं गन्धर्वयक्षगणसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशोऽकार्षीस्तु हास्यमथ तत्र स नारदत्वम्
ఆ సమయంలో దేవశ్రేష్ఠులు, మునులు, అలాగే గంధర్వ-యక్ష-సిద్ధగణాలు భగవాన్ మహేశ్వరుని నిరుత్తరమైన మౌనముఖంతో నిలిచినట్లు చూశారు. అప్పుడు ఆయన మృదువుగా నవ్వాడు; ఆ క్షణమే నారదుడు నారదత్వంలో స్థిరపడ్డాడు.
Verse 10
वीणामवादयस्त्वं हि ब्रह्मविज्ञोऽथ नारद । शिवेन प्रेरितस्तत्र मनसा शम्भुमानसः
హే బ్రహ్మవిజ్ఞ నారదా! అక్కడ నీవు వీణను వాయించడం ప్రారంభించావు—శివుని ప్రేరణతోనే, మనసును శంభువులో లీనంచేసుకొని.
Verse 11
तदा निवारितो धीमान्पर्वतेन्द्रेण वै हठात् । विष्णुना च मया देवैर्मुनिभिश्चाखिलैस्तथा
అప్పుడు ఆ ధీమంతుడిని పర్వతేంద్రుడు బలవంతంగా ఆపాడు; అలాగే విష్ణువు, నేను, దేవతలు మరియు సమస్త మునులు కూడా అతనిని నిరోధించారు.
Verse 12
न निवृत्तोऽभवस्त्वं हि स यदा शङ्करेच्छया । इति प्रोक्तोऽद्रिणा तर्हि वीणां मा वादयाधुना
నిజమే, ఆ సమయంలో నీవు ఆ కార్యం నుండి వెనుదిరగలేదు; అది శంకరుని స్వేచ్ఛచేతనే జరిగింది. పర్వతరాజు (హిమాలయుడు) ఇలా చెప్పగా అతడు అన్నాడు—“ఇప్పుడు వీణ వాయించకు.”
Verse 13
सुनिषिद्धो हठात्तेन देवर्षे त्वं यदा बुध । प्रत्यवोचो गिरीशं तं सुसंस्मृत्य महेश्वरम्
ఓ దేవర్షీ, ఓ బుద్ధిమంతుడా! అతడు హఠాత్తుగా కఠినంగా నిన్ను ఆపినప్పుడు, నీవు మహేశ్వరుడైన గిరీశ మహాదేవుని స్మరించి సమాధానం చెప్పావు.
Verse 14
नारद उवाच । त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि च किञ्चन । वाच्ये महेशविषयेऽतीवासि त्वं बहिर्मुखः
నారదుడు అన్నాడు—“నీవు నిజంగా మోహంలో పడ్డావు; ఏదీ తెలియదు. మహేశుని విషయమై చెప్పవలసిన దానిలో నీవు అత్యంత బహిర్ముఖుడవు.”
Verse 15
त्वया पृष्ठो हरस्साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति । समयेऽस्मिंस्तदत्यन्तमुपहासकरं वचः
నీవు ప్రత్యక్షంగా హరుని తన స్వగోత్ర కథనమును గురించి ప్రశ్నించావు; ఈ సమయంలో అటువంటి మాటలు అత్యంత హాస్యాస్పదం—కేవలం వినోదానికి తగినవి.
Verse 16
अस्य गोत्रं कुलं नाम नैव जानन्ति पर्वत । विष्णुब्रह्मादयोऽपीह परेषां का कथा स्मृता
ఓ పర్వతరాజా, ఆయన గోత్రం, కులం, నామం ఎవరూ నిజంగా తెలియరు. ఇక్కడ విష్ణు, బ్రహ్మ మొదలైనవారికీ తెలియదు—ఇతరుల సంగతి ఏమని చెప్పాలి?
Verse 17
यस्यैकदिवसे शैल ब्रह्मकोटिर्लयं गता । स एव शङ्करस्तेद्य दृष्टः कालीतपोबलात
హే శైలమా! ఎవరి ఒక్క దినములో బ్రహ్ముల కోటులు లయమగునో—ఆయనే శంకరుడు; కాళీ తపోబలముచే నేడు నీవు దర్శించినవాడు।
Verse 18
अरूपोऽयं परब्रह्म निर्गुणः प्रकृतेः परः । निराकारो निर्विकारो मायाधीशः परात्परः
ఈయన అరూప పరబ్రహ్ముడు—నిర్గుణుడు, ప్రకృతికి అతీతుడు. నిరాకారుడు, నిర్వికారుడు, మాయాధీశుడు, పరాత్పరుడు।
Verse 19
अगोत्रकुलनामा हि स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः । तदिच्छया हि सगुणस्सुतनुर्बहुनामभृत्
ఆయనకు స్థిర గోత్రము, కులము, పరిమిత నామము లేవు; ఆయన సంపూర్ణ స్వతంత్రుడు, భక్తవత్సలుడు. అయినా తన ఇచ్ఛచే సగుణుడై సుందర దేహం ధరించి అనేక నామాలు వహిస్తాడు।
Verse 20
सुगोत्री गोत्रहीनश्च कुलहीनः कुलीनकः । पार्वतीतपसा सोऽद्य जामाता ते न संशयः
ఆయన సుగోత్రుడూ, గోత్రహీనుడూ; కులహీనుడైయుండి కులీనుడు. పార్వతీ తపస్సు బలముచే ఆయనే నేడు నీ అల్లుడు అయ్యాడు—సందేహం లేదు।
Verse 21
लीलाविहारिणा तेन मोहितं च चराचरम् । नो जानाति शिवं कोऽपि प्राज्ञोऽपि गिरिसत्तम
ఓ గిరిశ్రేష్ఠా, ఆ లీలావిహారియైన ప్రభువుచేత చరాచర జగత్తంతా మోహితమై ఉంది; అందువల్ల జ్ఞానిగా భావింపబడినవాడైనా శివుని యథార్థంగా ఎరుగలేడు.
Verse 22
लिंगाकृतेर्महेशस्य केन दृष्टं न मस्तकम् । विष्णुर्गत्वा हि पातालं तदेनं नापविस्मितः
లింగరూపంగా ప్రత్యక్షమైన మహేశ్వరుని శిరస్సు (పై సీమ) ఎవరు చూశారు? విష్ణువు కూడా పాతాళానికి వెళ్లి వెతికినా, ఆ తత్త్వపు అంతం గాని పారముగాని గ్రహించలేకపోయాడు।
Verse 23
किंबहूक्त्या नगश्रेष्ठ शिवमाया दुरत्यया । तदधीनास्त्रयो लोका हरिब्रह्मादयोपि च
ఇంకెంత చెప్పాలి, ఓ పర్వతశ్రేష్ఠా! శివమాయ దాటడం దుర్లభం. మూడు లోకాలు ఆమె అధీనమే—విష్ణు, బ్రహ్మ మొదలైనవారూ అలాగే।
Verse 24
तस्मात्त्वया शिवा तात सुविचार्य प्रयत्नतः । न कर्तव्यो विमर्शोऽत्र त्वेवंविधवरे मनाक्
కాబట్టి, ప్రియ బిడ్డా, శివా (పార్వతి) విషయమై సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో సువిచారము చేయుము. ఈ విషయంలో స్వల్పమైన సందేహమూ లేదా వెనుకాడటమూ వద్దు; నీవు ఈ యోగానికి తగిన వరుడవు।
Verse 25
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा त्वं मुने ज्ञानी शिवेच्छाकार्यकारकः । प्रत्यवोचः पुनस्तं वै शैलेद्रं हर्षयन्गिरा
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీ! నీవు జ్ఞానివి, శివేచ్ఛా కార్యాన్ని సాధించువాడవు. ఇలా చెప్పి నీవు మళ్లీ ఆ శైలేంద్రునికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చి, నీ వాక్యాలతో అతనిని ఆనందింపజేసితివి।
Verse 26
नारद उवाच । शृणु तात महाशैल शिवाजनक मद्वचः । तच्छ्रुत्वा तनयां देवीं देहि त्वं शंकराय हि
నారదుడు అన్నాడు—ఓ తాత మహాశైల, ఓ శివాజనకా, నా మాట విను. ఇది విని నీ దివ్య కుమార్తెను నిజంగా శంకరునికి వివాహార్థం ఇవ్వు.
Verse 27
सगुणस्य महेशस्य लीलया रूप धारिणः । गोत्रं कुलं विजानीहि नादमेव हि केवलम्
తెలుసుకో—సగుణ మహేశుడు లీలచేత రూపం ధరించినా, ఆయనకు గోత్రం కులం అనేవి లేవు; ఆయన సారము కేవలం నాదమే.
Verse 28
शिवो नादमयः सत्त्यं नादश्शिवमयस्तथा । उभयोरन्तरं नास्ति नादस्य च शिवस्य च
నిజంగా శివుడు నాదమయుడు; నాదమూ శివమయమే. నాదానికి శివునికి మధ్య ఏ భేదమూ లేదు, ఏ అంతరమూ లేదు.
Verse 29
सृष्टौ प्रथमजत्वाद्धि लीलासगुणरूपिणः । शिवान्नादस्य शैलेन्द्र सर्वोत्कृष्टस्ततस्स हि
ఓ శైలేంద్రా, సృష్టిలో మొదటగా ఉద్భవించినందున, శివుని లీలాసగుణరూపంగా ప్రకాశించే ఈ నాదం సమస్తంలో శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది.
Verse 30
अतो हि वादिता वीणा प्रेरितेन मयाद्य वै । सर्वेश्वरेण मनसा शङ्करेण हिमालय
అతః హిమాలయా! నేడు ఈ వీణను నేను వాయించితిని; సర్వేశ్వరుడైన శంకరుని దివ్యేచ్ఛచే నా మనస్సు ప్రేరితమైంది।
Verse 31
ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा तव मुने वचस्तत्तु गिरिश्वरः । हिमाद्रिस्तोषमापन्नो गतविस्मयमानसः
బ్రహ్మ పలికెను—హే మునీ! నీ మాటలు విని గిరీశ్వరుడు (శివుడు) మరియు హిమాద్రి ఇద్దరూ సంతోషించారు; వారి మనసులలోని ఆశ్చర్యం తొలగిపోయింది.
Verse 32
अथ विष्णुप्रभृतयस्सुराश्च मुनयस्तथा । साधुसाध्विति ते सर्वे प्रोचुर्विगतविस्मयाः
అప్పుడు విష్ణువు మొదలైన దేవతలూ, మునులూ—అందరూ ఆశ్చర్యరహితులై—ఏకస్వరంగా “సాధు! సాధు!” అని పలికారు.
Verse 33
महेश्वरस्य गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । सविस्मया महामोदान्विताः प्रोचुः परस्परम्
మహేశ్వరుని గాంభీర్యాన్ని గ్రహించిన విచక్షణులు అందరూ ఆశ్చర్యంతో, మహానందంతో నిండిపోయి పరస్పరం మాట్లాడసాగారు.
Verse 34
यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परतरो निजबोधरूपः । शर्वः स्वतन्त्रगतिकृत्परभावगम्यस्सोऽसौ त्रिलोकपतिरद्य च नस्सुदृष्टः
య whose ఆజ్ఞతో ఈ విశాల జగత్తు ఉద్భవించింది—పరమాత్పరుడై, స్వప్రకాశ చైతన్యస్వరూపుడైన—ఆ శర్వుడు, సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యంతో సంచరించువాడు, పరమ అంతర్భోధమాత్రమే గమ్యుడు; ఆ త్రిలోకపతి నేడు కృపచేసి మాకు దర్శనమిచ్చాడు.
Verse 35
अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवन्तं नगेश्वरम्
అప్పుడు మేరు మొదలైన శ్రేష్ఠ పర్వతాలు భక్తి-ఆవేశంతో కదిలి, ఏకస్వరంగా పర్వతాధిపతి హిమవంతుని ఉద్దేశించి పలికాయి.
Verse 36
पर्वता ऊचुः । कन्यादाने स्थीयतां चाद्य शैलनाथोक्त्या किं कार्यनाशस्तवेव । सत्यं ब्रूमो नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मात्कन्या दीयतामीश्वराय
పర్వతాలు అన్నాయి—“ఈరోజే కన్యాదాన కర్మ జరగాలి. శైలనాథుడు ఇలా అన్నందున నీకు ఏ ప్రయోజననష్టం? మేము సత్యమే చెబుతున్నాం—ఇక్కడ మరింత విచారణ అవసరం లేదు; కాబట్టి కన్యను ఈశ్వరుడు (శివుడు) కు ఇవ్వండి.”
Verse 37
ब्रह्मो वाच । तच्छुत्वा वचनं तेषां सुहृदां स हिमालयः । स्वकन्यादानमकरोच्छिवाय विधिनोदितः
బ్రహ్ముడు పలికెను—సుహృదులైన మిత్రుల మాటలు విని హిమాలయుడు, విధి ప్రకారం ప్రేరితుడై, శివునికి తన కుమార్తెను వివాహార్థం కన్యాదానంగా అర్పించాడు।
Verse 38
इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर । भार्यार्थे परिगृह्णीष्व प्रसीद सकलेश्वर
ఓ పరమేశ్వరా! ఈ కన్యను నేను నీకు సమర్పిస్తున్నాను; భార్యగా స్వీకరించుము, ఓ సకలేశ్వరా, ప్రసన్నుడవు।
Verse 39
तस्मै रुद्राय महते मंत्रेणानेन दत्तवान् । हिमाचलो निजां कन्यां पार्वतीं त्रिजगत्प्रसूम्
అనంతరం హిమాచలుడు ఈ పవిత్ర మంత్రంతోనే, త్రిజగత్తు జనని పార్వతీ అనే తన కుమార్తెను మహారుద్రునికి సమర్పించాడు।
Verse 40
इत्थं शिवाकरं शैलं शिवहस्तेनिधाय च । मुमोदातीव मनसि तीर्णकाममहार्णवः
ఇలా శివహస్తంతో శివస్పర్శవల్ల శుభమైన ఆ పర్వతాన్ని ఉంచి, అతడు హృదయంలో అత్యంత ఆనందించాడు—కామమనే మహాసముద్రాన్ని దాటినవాడిలా।
Verse 41
वेदमंत्रेण गिरिशो गिरिजाकरपङ्कजम् । जग्राह स्वकरेणाशु प्रसन्नः परमेश्वरः
ప్రసన్నుడైన పరమేశ్వరుడు గిరీశుడు వేదమంత్రములతో గిరిజ యొక్క కరకమలమును తన చేతిలోకి తీసుకున్నాడు.
Verse 42
क्षितिं संस्पृश्य कामस्य कोदादिति मनुं मुने । पपाठ शङ्करः प्रीत्या दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्
ఓ మునీ, భూమిని స్పృశించి శంకరుడు ప్రీతితో కామసంబంధమైన ‘కోదా…’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని జపించి, లౌకిక గతినీ చూపించాడు।
Verse 43
महोत्सवो महानासीत्सर्वत्र प्रमुदावहः । बभूव जयसंरावो दिवि भूम्यन्तरिक्षके
ఒక మహా మహోత్సవం జరిగింది; అది సర్వత్ర ఆనందాన్ని పంచింది. దివిలో, భూమిలో, అంతరిక్షంలో అన్నిచోట్లా జయధ్వని మార్మోగింది।
Verse 44
साधुशब्दं नमः शब्दं चक्रुस्सर्वेऽति हर्षिताः । गंधर्वास्सुजगुः प्रीत्या ननृतुश्चाप्सरोगणाः
అత్యంత హర్షంతో అందరూ ‘సాధు!’ ‘నమః!’ అని నినదించారు. గంధర్వులు ప్రీతితో మధురంగా పాడారు; అప్సరాగణాలు నర్తించాయి।
Verse 45
हिमाचलस्य पौरा हि मुमुदु श्चाति चेतसि । मंगलं महदासीद्वै महोत्सवपुरस्सरम्
హిమాచలుని పట్టణవాసులు నిజంగా హృదయంలో అత్యంత ఆనందించారు. ఆ మహోత్సవానికి ముందుగా అక్కడ మహా మంగళం ఏర్పడింది।
Verse 46
अहं विष्णुश्च शक्रश्च निर्जरा मुनयोऽखिलाः । हर्षिता ह्यभवंश्चाति प्रफुल्लवदनाम्बुजाः
నేను, విష్ణువు, శక్రుడు (ఇంద్రుడు), అలాగే అమర దేవతలూ సమస్త మునులూ—అందరం హర్షంతో నిండిపోయాము; ఆనందంతో మా కమలముఖాలు పూర్తిగా వికసించాయి.
Verse 47
अथ शैलवरस्सोदात्सुप्रसन्नो हिमाचलः । शिवाय कन्यादानस्य साङ्गतां सुयथोचिताम्
అప్పుడు పర్వతశ్రేష్ఠుడైన హిమాచలుడు అత్యంత ప్రసన్నుడై, శివునికి కన్యాదానం చేయుటకు యథోచితంగా సాంగపూర్ణమైన సమస్త ఏర్పాట్లు చేశాడు।
Verse 48
ततो वन्धुजनास्तस्य शिवां सम्पूज्य भक्तितः । ददुश्शिवाय सद्द्रव्यं नानाविधिविधानतः
తదుపరి ఆమె బంధువులు భక్తితో శివా (పార్వతి)ని సంపూజించి, అనేక విధి-విధానాల ప్రకారం శివునికి ఉత్తమ ద్రవ్యాలు, శుభకరమైన ఉపహారాలు సమర్పించారు।
Verse 49
हिमालयस्तुष्टमनाः पार्वतीशि वप्रीतये । नानाविधानि द्रव्याणि ददौ तत्र मुनीश्वर
ఓ మునీశ్వరా! హిమాలయుడు హర్షభరిత హృదయంతో పార్వతి మరియు శివుని ప్రీతికోసం అక్కడ అనేక విధాలైన విలువైన ద్రవ్యాలను దానంగా ఇచ్చాడు।
Verse 50
कौतुकानि ददौ तस्मै रत्नानि विविधानि च । चारुरत्नविकाराणि पात्राणि विविधानि च
అతడు అతనికి మంగళకరమైన కానుకలు, నానావిధ రత్నాలను ఇచ్చెను; అలాగే అందమైన రత్నకృతమైన వివిధ పాత్రలను కూడా సమర్పించెను.
Verse 51
गवां लक्षं हयानां च सज्जितानां शतं तथा । दासीनामनुरक्तानां लक्षं सद्द्रव्यभूषितम्
ఒక లక్ష గోవులు, అలాగే సుసజ్జితమైన వంద గుర్రాలు; మరియు శ్రేష్ఠ ధన-భూషణాలతో అలంకరించబడిన భక్తితో అనురక్తమైన దాసీల ఒక లక్షను కూడా (దానంగా) సమర్పించారు।
Verse 52
नागानां शतलक्षं हि रथानां च तथा मुने । सुवर्णजटितानां च रत्नसारविनिर्मितम्
ఓ మునీ! నిజంగా ఒక లక్ష ఏనుగులు, అలాగే రథములు కూడా—సువర్ణంతో అలంకరించబడి, శ్రేష్ఠ రత్నసారంతో నిర్మితమైనవి।
Verse 53
इत्थं हिमालयो दत्त्वा स्वसुतां गिरिजां शिवाम् । शिवाय परमेशाय विधिनाऽऽप कृतार्थताम्
ఇలా హిమాలయుడు విధిపూర్వకంగా తన కుమార్తె గిరిజా-శివాను పరమేశ్వర శివునికి సమర్పించి కృతార్థుడయ్యాడు।
Verse 54
अथ शैलवरो माध्यंदिनोक्तस्तोत्रतो मुदा । तुष्टाव परमेशानं सद्गिरा सुकृताञ्जलिः
అనంతరం శైలవరుడు ఆనందంతో మధ్యాహ్నానికి విధించిన స్తోత్రంతో పరమేశానుని స్తుతించాడు; సత్యవాక్యాలతో, సక్రమంగా అంజలి జోడించి నమస్కరించాడు।
Verse 55
ततो वेदविदा तेनाज्ञप्ता मुनिगणास्तदा । शिरोऽभिषेकं चक्रुस्ते शिवायाः परमोत्सवाः
అప్పుడు వేదవేత్త ఆజ్ఞతో మునిగణాలు శివా (పార్వతి)కు శిరోభిషేకం చేసి, దానిని పరమ మంగళోత్సవంగా నిర్వహించారు।
Verse 56
देवाभिधानमुच्चार्य्य पर्य्यक्षणविधिं व्यधुः । महोत्सवस्तदा चासीन्महानन्दकरो मुने
దివ్య నామాలను ఉచ్చరించి వారు ప్రదక్షిణ విధిని నిర్వహించారు. అప్పుడు, ఓ మునీ, మహానందాన్ని కలిగించే మహోత్సవం ఏర్పడింది।
The formal wedding-preparatory sequence where Himavān initiates ritual hospitality and requests auspicious calendrical declarations, followed by the pivotal gotra–pravara inquiry directed at Śiva, leading to Śiva’s silence and the narrative setup for Nārada’s intervention.
It signals Śiva’s supra-social, supra-genealogical nature: the Absolute cannot be reduced to lineage markers, yet enters ritual society by līlā. The tension teaches that dharmic forms are honored, but the divine reality exceeds them.
Śiva as Mahēśa beyond classification; Himavān as dharmic householder-father enforcing ritual norms; brāhmaṇas as custodians of time-ritual knowledge; and Nārada as divinely prompted mediator who converts social protocol into theological disclosure.