हिमालयगृहे नारदस्य आगमनम् तथा विश्वकर्मनिर्मितवैभववर्णनम् — Nārada’s Arrival at Himālaya’s Palace and the Description of Viśvakarman’s Marvels
ఈ అధ్యాయంలో బ్రహ్మా శివ–పార్వతీ వివాహప్రసంగానికి సంబంధించిన దూత-క్రమాన్ని వివరిస్తాడు. శంకరీ సమ్మతి పొందిన తరువాత హరి (విష్ణు) ముందుగా నారదుని హిమాలయ నివాసానికి పంపుతాడు. నారదుడు పరమేశ్వరునికి నమస్కరించి హిమాచల గృహానికి చేరుతాడు. అక్కడ విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఆశ్చర్యకర కృత్రిమ వైభవం కనిపిస్తుంది—రత్నఖచిత మండపం, స్వర్ణకలశాలతో అలంకరించిన శిఖరాలు, దివ్యాభరణాలు, వెయ్యి స్తంభాల ఆధారం, విశిష్ట వేదిక. ఆ దృశ్యంతో మంత్రముగ్ధుడైన నారదుడు ‘పర్వతరాజు’ హిమవానుని అడుగుతాడు: విష్ణుప్రముఖ దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు వచ్చారా? అలాగే వృషభారూఢుడై గణాలతో కూడిన మహాదేవుడు వివాహార్థం వచ్చాడా? హిమవాన్ యథార్థంగా సమాధానం ఇస్తాడు; మిగతా శ్లోకాలలో వివాహ సిద్ధతలు, ఆగమనాలు, మర్యాదా విధానం కొనసాగుతాయి।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । ततस्सम्मन्त्र्य च मिथः प्राप्याज्ञां शांकरीं हरिः । मुने त्वाम्प्रेषयामास प्रथमं कुधरालयम्
బ్రహ్ముడు పలికెను—తరువాత పరస్పరం సంప్రదించి, శాంకరీ (పార్వతి) అనుమతి పొందిన హరి, ఓ మునీ, నిన్ను ముందుగా కుధరాలయానికి పంపెను।
Verse 2
अथ प्रणम्य सर्वेशं गतस्त्वं नारदाग्रतः । हरिणा नोदितः प्रीत्या हिमाचलगृहम्प्रति
తరువాత సర్వేశ్వరునికి నమస్కరించి, నీవు నారదుని ముందుగా బయలుదేరితివి; హరి ప్రేమతో ప్రేరేపించగా హిమాచలుని గృహం వైపు సాగితివి।
Verse 3
त्वं मुनेऽपश्य आत्मानं गत्वा तद्व्रीडयान्वितम् । कृत्रिमं रचितं तत्र विस्मितो विश्वकर्मणा
ఓ మునీ, అక్కడికి వెళ్లి అదే లజ్జాభావంతో యుక్తమైన నీ స్వరూపాన్నే చూడు; విశ్వకర్మ నిర్మించిన కృత్రిమ రూపాన్ని చూసి నీవు ఆశ్చర్యపడెదవు।
Verse 4
श्रान्तस्त्वमात्मना तेन कृत्रिमेण महामुने । अवलोकपरस्सोऽभूच्चरितं विश्वकर्मणः
ఓ మహామునీ, ఆ కృత్రిమ కార్యంతో నీవు శ్రమించితివి; మరియు విశ్వకర్మ యొక్క కార్యచాతుర్యాన్ని చూడటంలోనే నీవు లీనుడవైనావు।
Verse 5
प्रविष्टो मण्डपस्तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रम्भादिबहुशोभितम्
అతడు హిమాద్రిలోని ఆ మండపంలో ప్రవేశించాడు; అది రత్నాలతో చిత్రితమై, స్వర్ణకలశాలతో అలంకృతమై, రంభా మొదలైన అప్సరసల శోభతో విరాజిల్లింది।
Verse 6
सहस्रस्तम्भसंयुक्तं विचित्रम्परमाद्भुतम् । वेदिकां च तथा दृष्ट्वा विस्मयं त्वं मुने ह्ययाः
వెయ్యి స్తంభాలతో కూడిన, విచిత్రమైన, పరమాద్భుతమైన ఆ వేదికను చూసి, ఓ మునీ, నీవు నిజంగా విస్మయానికి లోనయ్యావు।
Verse 7
तदावोचश्च स मुने नारद त्वं नगेश्वरम् । विस्मितोऽतीव मनसि नष्टज्ञानो विमूढधीः
అప్పుడు, ఓ మునీ, నారదుడు—మనసులో అత్యంత విస్మయంతో, జ్ఞానం చెదిరి, బుద్ధి మోహితుడై—నగేశ్వరునితో ఇలా పలికాడు।
Verse 8
आगतास्ते किमधुना देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा महर्षयस्सर्वे सिद्धा उपसुरास्तथा
విష్ణువు ముందుండగా ఈ దేవతలు ఇప్పుడు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు? అలాగే సమస్త మహర్షులు, సిద్ధులు మరియు ఉపదేవతలు కూడా ఎందుకు వచ్చారు?
Verse 9
महादेवो वृषारूढो गणैश्च परिवारितः । आगतः किं विवाहार्थं वद तथ्यं नगेश्वर
మహాదేవుడు వృషభారూఢుడై, గణాలతో పరివృతుడై వచ్చాడు. ఓ నగేశ్వరా, నిజం చెప్పు—ఆయన వివాహార్థమై వచ్చాడా?
Verse 10
ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तव विस्मित चेतसः । उवाच त्वां मुने तथ्यं वाक्यं स हिमवान् गिरिः
బ్రహ్ముడు పలికెను—నీ మాటలు విని నీ మనస్సు ఆశ్చర్యంతో నిండిన వేళ, పర్వతరాజు హిమవాన్, ఓ మునీ, నీకు సత్యమూ యుక్తమూ అయిన సమాధానాన్ని చెప్పెను।
Verse 11
हिमवानुवाच । हे नारद महाप्राज्ञागतो नैवाधुना शिवः । विवाहार्थं च पार्वत्यास्सगणस्सवरातकः
హిమవాన్ అన్నాడు—హే మహాప్రాజ్ఞ నారదా, శివుడు ఇంకా రాలేదు. ఆయన పార్వతీ వివాహార్థం గణసమేతంగా, వరయాత్రతో కూడి రానున్నాడు।
Verse 12
विश्वकर्मकृतं चित्रं विद्धि नारद सद्धिया । विस्मयन्त्यज देवर्षे स्वस्थो भव शिवं स्मर
హే నారదా, సద్బుద్ధితో తెలుసుకో—ఈ అద్భుత సృష్టి విశ్వకర్మచే నిర్మితమైనది. హే దేవర్షీ, ఆశ్చర్యాన్ని విడిచిపెట్టు; స్థిరమనస్కుడవై శివుని స్మరించు।
Verse 13
भुक्त्वा विश्रम्य सुप्रीतः कृपां कृत्वा ममोपरि । मैनाकादिधरैस्सार्द्धं गच्छ त्वं शंकरान्तिकम्
భోజనం చేసి విశ్రాంతి తీసుకొని, సంతోషించి నాపై కరుణ చూపు; ఆపై మైనాకాది పర్వతాధిపతులతో కలిసి శంకరుని సన్నిధికి వెళ్లు।
Verse 14
एभिस्समेतो गिरिभिर्महामत संप्रार्थ्य शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैस्समेतं च महर्षिसंघैस्सुरासुरैरर्चितपादपल्लवम्
హే మహామతీ! ఈ పర్వతాలతో కూడి శివుని భక్తితో ప్రార్థించి, ఆయనను త్వరగా ఇక్కడికి తీసుకురా. దేవగణములు, మహర్షిసంఘములు, దేవాసురులందరూ పూజించే కమలపాదములు గలవాడు ఆయన।
Verse 15
ब्रह्मोवाच । तथेति चोक्त्वागम आशु हि त्वं सदैव तैश्शैलसुतादिभिश्च । तत्रत्यकृत्यं सुविधाय भुक्त्वा महामनास्त्वं शिवस न्निधानम्
బ్రహ్ముడు పలికెను—‘తథాస్తు’ అని చెప్పి నీవు త్వరగా రా, ఎల్లప్పుడూ శైలసుత (పార్వతి) మొదలైనవారితో కలిసి. అక్కడి కర్తవ్యాలను సక్రమంగా నిర్వహించి, ఆతిథ్య భోజనాన్ని సౌకర్యంగా స్వీకరించి, ఓ మహాత్మా, తరువాత శివుని సన్నిధికి వెళ్లుము।
Verse 16
तत्र दृष्टो महादेवो देवादिपरिवारितः । नमस्कृतस्त्वया दीप्तश्शैलैस्तैर्भक्तितश्च वै
అక్కడ నీవు మహాదేవుని దర్శించితివి; ఆయన దేవాదులచే పరివారితుడై ఉన్నాడు. నీవు భక్తితో నమస్కరించితివి; ఆ ప్రకాశవంతమైన పర్వతములు కూడా భక్తితో వందనం చేసెను।
Verse 17
तदा मया विष्णुना च सर्वे देवास्सवासवाः । पप्रच्छुस्त्वां मुने सर्वे रुद्रस्यानुचरास्तथा
అప్పుడు నేను మరియు విష్ణువుతో కలిసి, ఇంద్రునితో సహా సమస్త దేవతలు, ఓ మునీ, నిన్ను ప్రశ్నించిరి; అలాగే రుద్రుని అనుచరులందరూ కూడా నిన్నే అడిగిరి।
Verse 18
विस्मिताः पर्वतान्दृष्ट्वा सन्देहाकुलमानसाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यान्नानालंकारसंयुतान्
పర్వతాలను చూచి వారు ఆశ్చర్యచకితులై, సందేహంతో మనస్సు కలవరపడెను—నానావిధ ఆభరణాలతో అలంకరింపబడిన మైనాక, సహ్య, మేరు మొదలైనవాటిని చూచి।
Verse 19
देवा ऊचुः । हे नारद महाप्राज्ञ विस्मितस्त्वं हि दृश्यसे । सत्कृतोऽसि हिमागेन किं न वा वद विस्तरात्
దేవులు పలికిరి—హే మహాప్రాజ్ఞ నారదా! నీవు నిజంగా ఆశ్చర్యంతో కనిపిస్తున్నావు. హిమవాన్ నిన్ను సత్కరించాడు; కారణమేమిటి? వివరంగా చెప్పు.
Verse 20
एते कस्मात्समायाताः पर्वता इह सत्तमाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यास्सुप्रतापास्स्वलंकृताः
ఈ ఉత్తమ పర్వతాలు ఇక్కడికి ఏ కారణంతో వచ్చాయి—మైనాక, సహ్య, మేరు మొదలైనవి—మహాతేజస్సుతో, సుసంస్కృతంగా అలంకరింపబడి?
Verse 21
कन्यां दास्यति शैलोऽसौ स भवे वा न नारद । हिमालयगृहे तात किं भवत्यद्य तद्वद
హే నారదా, ఆ శైలరాజు హిమాలయుడు తన కన్యను వివాహార్థం ఇస్తాడా లేదా? ప్రియుడా, నేడు హిమాలయ గృహంలో ఏమి జరుగుతోందో చెప్పు।
Verse 22
इति सन्दिग्धमनसामस्माकं च दिवौकसाम् । वद् त्वं पृच्छमानानां सन्देहं हर सुव्रत
ఇలా మా మనస్సులు, స్వర్గవాసుల మనస్సులు కూడా సందేహంతో నిండాయి। హే సువ్రతా, మేము అడుగుతున్నాం—మాట్లాడి మా సందేహాన్ని తొలగించు।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां विष्ण्वादीनान्दिवौकसाम् । अवोचस्तान्मुने त्वं हि विस्मितस्त्वाष्ट्रमायया
బ్రహ్ముడు పలికెను—విష్ణువు మొదలైన దేవతల మాటలు విని, హే మునీ, త్వష్టృజనిత మాయచే ఆశ్చర్యపడి నీవు వారికి పలికితివి।
Verse 24
एकान्तमाश्रित्य च मां हि विष्णुमभाषथा वाक्यमिदं मुने त्वम् । शचीपतिं सर्वसुरेश्वरं वै पक्षाच्छिदं पूर्वरिपुन्धराणाम्
హే మునీ, నన్ను—విష్ణువును—ఏకాంతంగా తీసుకొని నీవు ఇలా పలికితివి: ‘శచీపతి, సమస్త సురేశ్వరుడు ఇంద్రుని వద్దకు వెళ్లు—అతడే పూర్వ శత్రు పర్వతాల రెక్కలను కత్తిరించినవాడు।’
Verse 25
नारद उवाच । त्वष्ट्रा कृतन्तद्विकृतं विचित्रं विमोहनं सर्वदिवौकसां हि । येनैव सर्वान्स विमोहितुं सुरान्समिच्छति प्रेमत एव युक्त्या
నారదుడు అన్నాడు—త్వష్టా కృతాంతసంబంధమైన అద్భుతమైన, విచిత్రమైన మోహాన్ని సృష్టించాడు; అది స్వర్గవాసులందరినీ మోహింపజేస్తుంది. అదే ఉపాయంతో అతడు ప్రేమజన్యమైన యుక్తితో దేవతలందరినీ భ్రమింపజేయాలని కోరుతున్నాడు।
Verse 26
पुरा कृतन्तस्य विमोहनन्त्वया सुविस्मृतन्तत् सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुरेव गृहे धुवन्तस्य गिरेर्महात्मन
ఓ శచీపతీ (ఇంద్రా), పూర్వం కృతాంతుని మోహం వల్ల నీవు సమస్తాన్ని పూర్తిగా మరచిపోయావు. అందుకే నిన్ను జయించాలనే ఉద్దేశంతో, మహాత్మ హిమాలయుని గృహానికి—అతడు కర్మకాండల్లో నిమగ్నుడై ఉండగా—ఇప్పుడు అతడే వచ్చాడు।
Verse 27
अहं विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन ब्रह्मा शक्रोऽपि तादृशः
నేను ఆ ప్రకాశవంతమైన ప్రతిరూపం వల్ల మోహితుడనయ్యాను; అలాగే అతడే విష్ణువును కూడా అలా (భ్రమితుడిగా) చేశాడు; బ్రహ్మా మరియు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా అలాగే అయ్యారు।
Verse 28
किम्बहूक्तेन देवेश सर्वदेवगणाः कृताः । कृत्रिमाश्चित्ररूपेण न किंचिदवशेषितम्
ఓ దేవేశా, ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? సమస్త దేవగణాలు కృత్రిమమైన విచిత్ర రూపాలతో తయారయ్యాయి; ఏదీ మిగలలేదు।
Verse 29
विमोहनार्थं सर्वेषां देवानां च विशेषतः । कृता माया चित्रमयी परिहासविकारिणी
అందరినీ—ప్రత్యేకంగా దేవతలను—మోహింపజేయుటకై ఆమె విచిత్రమైన, బహురంగుల, క్రీడామయ వికారాలను కలిగించే మాయను సృష్టించింది।
Verse 30
ब्रह्मोवाच । तच्छुत्वा वचनस्तस्य देवेन्द्रो वाक्यमब्रवीत् । विष्णुम्प्रति तदा शीघ्रं भयाकुलतनुर्हरिम्
బ్రహ్ముడు పలికెను—అతని మాటలు విని దేవేంద్రుడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను. అప్పుడు భయంతో వణికిన దేహంతో అతడు త్వరగా హరి విష్ణువును ఉద్దేశించి పలికెను.
Verse 31
देवेन्द्र उवाच । देवदेव रमानाथ त्वष्टा मां निहनिष्यति । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनानेन नान्यथा
ఇంద్రుడు పలికెను—హే దేవదేవా, హే రమానాథా! త్వష్టా నన్ను సంహరిస్తాడు. తన కుమారశోకంతో దగ్ధుడై, ఈ నెపంతోనే నా ప్రాణం తీసదలచుకున్నాడు; వేరే కారణం కాదు.
Verse 32
ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । उवाच प्रहसन् वाक्यं शक्रमाश्वासयंस्तदा
బ్రహ్ముడు పలికెను—అతని మాటలు విని దేవదేవుడు జనార్దనుడు అప్పుడు మృదుహాసంతో సౌమ్యవాక్యములు పలికి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ను ఆశ్వాసపరచెను।
Verse 33
विष्णुरुवाच । निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । महाविद्यावलेनैव दानवैः पूर्ववैरिभिः
విష్ణువు పలికెను—ఓ శచీపతే (ఇంద్రా), పూర్వము నివాతకవచ దానవులు—పూర్వవైరీలు—వారి మహావిద్యాబలముచేత నీవు మోహితుడవైనావు।
Verse 34
पर्वतो हिमवानेष तथान्यऽखिलपर्वताः । विपक्षा हि कृतास्सर्वे मम वाक्याच्च वासव
ఓ వాసవా (ఇంద్రా), ఈ హిమవాన్ పర్వతమును గాక ఇతర సమస్త పర్వతములును నా వాక్యముచేత నీకు విరోధులుగా చేయబడినవి।
Verse 35
तेनुस्मृत्या तु वै दृष्ट्वा मायया गिरयो ह्यमी । जेतुमिच्छन्तु ये मूढा न भेतव्यमरावपि
ఆ స్మృతిచేత మాయచే నిర్మితమైన ఈ పర్వతాలను చూచి, వాటిని జయించదలచిన మూర్ఖులు ఉన్నా—హే శత్రునాశకా—అప్పటికీ ఏమాత్రం భయపడవలసిన అవసరం లేదు।
Verse 36
ईश्वरो नो हि सर्वेषां शंकरो भक्तवत्सलः । सर्वथा कुशलं शक्र करिष्यति न संशयः
శంకరుడే మన అందరి ఈశ్వరుడు, భక్తులపై సదా వాత్సల్యముగలవాడు. హే శక్రా, ఆయన నిస్సందేహంగా అన్ని విధాల క్షేమమూ మంగళమూ కలిగిస్తాడు.
Verse 37
ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानन्तं शक्रं विकृतमानसम् । हरिणोक्तश्च गिरिशो लौकिकीं गतिमाश्रितः
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా మాట్లాడుతున్న, మనస్సు వికలమైన శక్రుని చూచి, హరి ఆజ్ఞచే గిరీశుడు (శివుడు) లోకరీతిని ఆశ్రయించినట్లు ప్రవర్తించాడు.
Verse 38
ईश्वर उवाच । हे हरे हे सुरेशान किम्ब्रूथोऽद्य परस्परम् । इत्युक्त्वा तौ महेशानो मुने त्वाम्प्रत्युवाच सः
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే హరే, హే సురేశానా, మీరు ఇద్దరూ ఈ రోజు పరస్పరం ఏమి మాట్లాడుతున్నారు? అని చెప్పి, మహేశానుడు, హే మునీ, నీకు ప్రత్యుత్తరం పలికాడు.
Verse 39
किंनु वक्ति महाशैलो यथार्थं वद नारद । वृत्तान्तं सकलम्ब्रूहि न गोप्यं कर्तुमर्हसि
మహాశైలం ఏమి చెప్పింది? యథార్థంగా చెప్పు, హే నారదా. సమస్త వృత్తాంతాన్ని వివరించు; దాచడం నీకు తగదు.
Verse 40
ददाति वा नैव ददाति शैलस्सुतां स्वकीयां वद तच्च शीघ्रम् । किन्ते दृष्टं किं कृतन्तत्र गत्वा प्रीत्या सर्वं तद्वदाश्वद्य तात
త్వరగా చెప్పు—పర్వతాధిపతి తన కుమార్తెను ఇస్తాడా, ఇవ్వడా? అక్కడికి వెళ్లి నీవు ఏమి చూశావు, ఏమి చేసావు? ప్రియ కుమారా, ప్రేమతో అన్నీ ఒక్కసారిగా చెప్పు.
Verse 41
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे मण्डपरचनावर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము రెండవ భాగములోని రుద్రసంహిత తృతీయ పార్వతీఖండములో ‘మండప-రచనా-వర్ణనం’ అనే నలభై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.
Verse 42
नारद उवाच । देवदेव महादेव शृणु मद्वचनं शुभम् । नास्ति विघ्नभयं नाथ विवाहे किंचिदेव हि
నారదుడు అన్నాడు—హే దేవదేవ మహాదేవా, నా శుభవచనాన్ని వినుము. హే నాథా, ఈ వివాహంలో ఏ విధమైన విఘ్నభయం ఏమాత్రమూ లేదు.
Verse 43
अवश्यमेव शैलेशस्तुभ्यं दास्यति कन्यकाम् । त्वामानयितुमायाता इमे शैला न संशयः
నిశ్చయంగా పర్వతాధిపతి నీకు తన కన్యను ఇస్తాడు. నిన్ను తీసుకువెళ్లడానికి ఈ పర్వతాధిపతులు వచ్చారు—సందేహమే లేదు.
Verse 44
किन्तु ह्यमरमोहार्थं माया विरचिताद्भुता । कुतूहलार्थं सर्वज्ञ न कश्चिद्विघ्नसम्भवः
కానీ ఈ అద్భుతమైన మాయ అమరులను మోహింపజేయుటకే నిర్మితమైంది. ఓ సర్వజ్ఞా, ఇది కేవలం కుతూహల-లీలార్థమే; నిజానికి నీకు ఏ విఘ్నమూ కలుగదు।
Verse 45
विचित्रम्मण्डपं गेहेऽकार्षीत्तस्य तदाज्ञया । विश्वकर्मा महामायी नानाश्चर्यमयं विभो
ఓ విభో! అతని ఆజ్ఞ ప్రకారం మహామాయాశక్తి గల విశ్వకర్మ ఇంటి లోపల నానా ఆశ్చర్యాలతో నిండిన విచిత్రమైన, వైభవమైన మండపాన్ని నిర్మించాడు।
Verse 46
सर्वदेवसमाजश्च कृतस्तत्र विमोहनः । तन्दृष्ट्वा विस्मयं प्राप्तोहं तन्मायाविमोहितः
అక్కడ సమస్త దేవతల యొక్క మోహింపజేసే సమూహం సృష్టించబడింది. దానిని చూసి నేను ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాను, ఎందుకంటే ఆ మాయచేతనే నేను మోహితుడనయ్యాను।
Verse 47
ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा तद्वचस्तात लोकाचारकरः प्रभुः । हर्षादीन्प्रहसञ्छम्भुरुवाच सकलान्सुरान्
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ తాత! ఆ మాటలు విని లోకాచారాన్ని స్థాపించే ప్రభువు శంభువు ఆనందంతో చిరునవ్వు చిందిస్తూ సమస్త దేవతలతో ఇలా పలికెను।
Verse 48
ईश्वर उवाच । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमाचलः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హిమాచల పర్వతుడు నిజంగా తన కన్యను నాకు ఇస్తే, నా మాయకు ఏమి అవసరం? ఓ విష్ణో, యథార్థముగా ఉన్నదే చెప్పుము।
Verse 49
हे ब्रह्मञ्छक्र मुनयस्तुरा ब्रूत यथार्थतः । मायया मम किं कार्यं कन्यां दास्यति चेद्गिरिः
హే బ్రహ్మా, హే శక్ర (ఇంద్ర), మునులారా—త్వరగా యథార్థ సత్యం చెప్పండి. నాకు మాయా యుక్తుల అవసరం ఏముంది? గిరిరాజుడు (హిమాలయుడు) సమ్మతిస్తే, తన కన్య (పార్వతి)ని వివాహానికి ఇస్తాడు।
Verse 50
केनाप्युपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पण्डितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थिभिर्विष्णुपुरोगमैश्च
న్యాయవిద్యలో నిపుణులైన పండితులు—ఏదో ఒక సరైన ఉపాయంతో కోరిన ఫలం సాధ్యమవుతుందని అంటారు. కాబట్టి కార్యసిద్ధి కోరువారందరూ వెంటనే ముందుకు సాగండి—విష్ణువు స్వయంగా ముందుండగా।
Verse 51
ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानोऽसौ देवैश्शम्भुरभूत्तदा । कृतः स्मरेणैव वशी वशं वा प्राकृतो नरः
బ్రహ్మ అన్నాడు—ఆ సమయంలో దేవులతో ఇలా సంభాషిస్తున్న శంభువును కామదేవుడు ఒక్కడే వశీకృతుడిలా చేశాడు; సాధారణ లోకిక మనిషి పరవశుడయ్యే విధంగా।
Verse 52
अथ शम्भ्वाज्ञया सर्वे विष्ण्वाद्या निर्जरास्तदा । ऋषयश्च महात्मानो ययुर्मोहभ्रमापहम्
అప్పుడు శంభువు ఆజ్ఞతో విష్ణువు మొదలైన సమస్త అమర దేవతలు, మహాత్ములైన ఋషులతో కలిసి, మోహభ్రమాలను తొలగించే ఆ స్థలమునకు బయలుదేరిరి।
Verse 53
पुरस्कृत्य मुने त्वां च पर्वतांस्तान्सविस्मयाः । हिमाद्रेश्च तदा जग्मुर्मन्दिरम्परमाद्भुतम्
ఓ మునీ! నిన్ను ముందుగా గౌరవించి, ఆ పర్వతాలను ఆశ్చర్యంతో తిలకిస్తూ, వారు అప్పుడు హిమాద్రి యొక్క పరమాద్భుత మందిరమునకు వెళ్లిరి।
Verse 54
अथ विष्ण्वादिसंयुक्तो मुदितैस्स्वबलैर्युतः । आजगामोपहैमागपुरं प्रमुदितो हरः
అప్పుడు హరుడు (భగవాన్ శివుడు) విష్ణువు మొదలైన దేవులతో కలిసి, తన ఆనందిత పరివారబలంతో కూడి, హర్షంతో ఉపహైమాగ అనే నగరానికి వచ్చెను।
Frequently Asked Questions
Nārada is sent as an initial envoy to Himālaya’s abode in the lead-up to the Śiva–Pārvatī marriage narrative, where he witnesses extraordinary preparations and seeks confirmation of the divine entourage’s arrival.
The ‘kṛtrima’ yet divinely crafted pavilion symbolizes the transformation of worldly space into ritual-cosmic space: architecture becomes theology, preparing a locus where Śiva–Śakti union can be ritually and cosmically enacted.
Śiva appears as Mahādeva vṛṣārūḍha (bull-mounted) with gaṇas, while Viśvakarman’s craftsmanship manifests divine order through form; the assembly of gods/sages indicates a pan-cosmic participation in the event.