
ఈ అధ్యాయంలో బ్రహ్మా, మహోత్సవ సందర్భంలో శివుడు గణాలను సమీకరించిన విధానాన్ని వర్ణిస్తాడు. శివుడు నందిని మరియు సమవేత గణాలను పిలిచి హిమాచలపురం వైపు సాగమని ఆజ్ఞాపించి, తనతో పాటు రావాలని ఆహ్వానిస్తాడు; కొంతమందిని వెనుక పరిపాలనా ఏర్పాట్ల కోసం నిలిపివేస్తాడు. అనంతరం శంఖకర్ణ, కేకరాక్ష, వికృత, విశాఖ, పారిజాత, సర్వాంతక, వికృతానన, కపాలాఖ్య, సందారక, కందుక, కుండక, విష్టంభ, పిప్పల, సన్నాదక వంటి గణనాయకుల పేర్లు మరియు వారి కోటి, దశకోటి, సహస్రకోటి, కోటికోటి స్థాయిలో విస్తారమైన దళసంఖ్యలు పేర్కొనబడతాయి. ఈ గణన, ఆజ్ఞలు, ప్రస్థానం ద్వారా శివుని సార్వభౌమత్వం మరియు మహోత్సవపు నాద-క్రియామయ భక్తి వాతావరణం మహిమతో ప్రతిఫలిస్తుంది.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ शम्भुः समाहूय नन्द्यादीन् सकलान्गणान् । आज्ञापयामास मुदा गन्तुं स्वेन च तत्र वै
బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు శంభువు నంది మొదలైన సమస్త గణులను పిలిచి, ఆనందంతో ‘నా వెంటనే అక్కడికి వెళ్లండి’ అని ఆజ్ఞాపించాడు।
Verse 2
शिव उवाच । अपि यूयं सह मया संगच्छध्वं गिरेः पुरम् । कियद्गणानिहास्थाप्य महोत्सवपुरस्सरम्
శివుడు పలికెను—“మీరు కూడా నా వెంట గిరిరాజునగరానికి (హిమాలయపురానికి) వస్తారా? ఇక్కడ కొంతమంది గణులను ఉంచి, ముందుగా వెళ్లి మహోత్సవ ఏర్పాట్లు చేయండి।”
Verse 3
ब्रह्मोवाच । अथ ते समनुज्ञप्ता गणेशा निर्ययुर्मुदा । स्वंस्वं बलमुपादाय तान् कथंचिद्वदाम्यहम्
బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు ఆ గణేశులు (శివగణులు) అనుమతి పొందిన వెంటనే ఆనందంతో బయలుదేరారు. తమ తమ బలాన్ని ధరించి; వారి విషయాన్ని నేను యథాశక్తి వివరిస్తాను।
Verse 4
अभ्यगाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । शिवेन सार्द्धं संगन्तुं हिमाचलपुरम्प्रति
అప్పుడు శంఖకర్ణ అనే గణేశ్వరుడు, శివగణుల ఒక కోటితో కలిసి, భగవాన్ శివునితో సహా హిమాచలపురం వైపు ప్రయాణించుటకు వచ్చెను।
Verse 5
दशकोट्या केकराक्षो गणानां समहोत्सवः । अष्टकोट्या च विकृतो गणानां गणनायकः
శివగణాలలో దశకోటి గణాలకు అధిపతైన కేకరాక్ష మహాసమావేశ-మహోత్సవానికి నిర్వాహకుడయ్యాడు; అష్టకోటి గణాలకు అధిపతైన వికృతుడు గణసేనాధిపతిగా, గణనాయకుడిగా నిలిచాడు।
Verse 6
चतुष्कोट्या विशाखश्च गणानां गणनायकः । पारिजातश्च नवभिः कोटिभिर्गणपुंगवः
చతుర్కోటి గణాలతో విశాఖ గణనాయకుడు; నవకోటి గణాలతో పారిజాతుడు గణపుంగవుడుగా, గణాలలో అగ్రనాయకుడుగా ఉన్నాడు।
Verse 7
षष्टिस्सर्वान्तकः श्रीमान्तथैव विकृताननः । गणानान्दुन्दुभोष्टाभिः कोटिकोटिभिर्गणनायकः
అతడు షష్టి—సర్వాంతకుడు, శ్రీమంతుడు, అలాగే వికృతాననుడు; గణదుందుభుల ఘననాదాలతో చుట్టుముట్టబడి, కోటి కోటి గణాలతో కూడి గణనాయకుడిగా నిలిచాడు।
Verse 8
पञ्चभिश्च कपालाख्यो गणेशः कोटिभिस्तथा । षड्भिस्सन्दारको वीरो गणानां कोटिभिर्मुने
ఓ మునీ, కపాలాఖ్య గణేశుడు ఐదు కోట్లు శివగణాలతో సహా ప్రత్యక్షమయ్యెను; అలాగే వీరుడైన సందారకుడు ఆరు కోట్లు గణాలతో వచ్చెను।
Verse 9
कोटिकोटिभिरेवेह कन्दुकः कुण्डकस्तथा । विष्टम्भो गणपोऽष्टाभिर्गणानां कोटिभिस्तथा
ఇక్కడ కందుకుడు, కుండకుడూ కోటి కోట్లు గణాలతో (శివసేవలో) ఉన్నారు; అలాగే విష్టంభుడు, గణపుడూ ఎనిమిది ప్రధాన వర్గాలతో పాటు కోట్లు శివగణాలతో కూడి ఉన్నారు।
Verse 10
सहस्रकोट्या गणपः पिप्पलो मुदितो ययौ । तथा संनादको वीरो गणेशो मुनिसत्तम
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, పిప్పల అనే గణపుడు సహస్ర కోటి గణాలతో ఆనందంగా బయలుదేరెను; అలాగే సంనాదక అనే వీర గణేశుడూ వెళ్లెను।
Verse 11
आवेशनस्तथाष्टाभिः कोटिभिर्गणनायकः । महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो ययौ
అనంతరం గణనాయకుడు ఆవేశనుడు ఎనిమిది కోట్ల (గణ)తో బయలుదేరెను; మహాకేశుడూ సహస్ర కోట్ల గణాలతో గణపుడై ప్రస్థానమయ్యెను।
Verse 12
कुण्डो द्वादशकोट्या हि तथा पर्वतको मुने । अष्टाभिः कोटिभिर्वीरस्समगाच्चन्द्रतापनः
ఓ మునీ, కుండము ద్వాదశ కోట్ల (పరిమాణ)తో నిర్మించబడెను; అలాగే పర్వతకమూ అంతే. వీర చంద్రతాపనుడు ఎనిమిది కోట్ల (అనుచర)తో అక్కడికి వచ్చెను।
Verse 13
कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै । कोटीनां गणनाथो हि तथैवाग्निकनामकः
అక్కడ ‘కాల’ మరియు ‘కాలక’ అనే గణులు, అలాగే వందమంది ‘మహాకాల’ గణులు ఉన్నారు. కోటానుకోట్ల గణాలకు గణనాథుడే అధిపతి; ‘అగ్నిక’ అనే గణుడూ ఉన్నాడు.
Verse 14
कोट्यग्निमुख एवागाद् गणानां गणनायकः । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः
అనంతరం ‘కోట్యగ్నిముఖ’ వచ్చాడు—గణులలో గణనాయకుడు. అతనితో పాటు ‘ఆదిత్యమూర్ధా’, ‘కోట్యా’ మరియు ‘ఘనావహ’ కూడా వచ్చారు.
Verse 15
सन्नाहश्शतकोट्या हि कुमुदो गणपस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या गणाधिपः
సన్నాహుడు శత కోట్లు బలంతో ఉన్నాడు; అలాగే కుముదుడు గణపుడు. అమోఘుడు, కోకిలుడు కూడా—ప్రతి ఒక్కరూ శత కోట్లు గణాలకు అధిపతులు।
Verse 16
सुमन्त्रः कोटिकोट्या च गणानां गणानायकः । काकपादोदरः कोटिषष्ट्या सन्तानकस्तथा
సుమంత్రుడు కోటి కోట్లు గణాలకు నాయకుడు; అలాగే కాకపాదోదరుడు ‘సంతానక’ అనే ప్రవర్తకుడు, అరవై కోట్లు గణాలతో ఉన్నాడు।
Verse 17
महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च कोकिलः । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च
మహాబలుడు తొమ్మిది కోట్లు గణాలతో ఉన్నాడు; మధుపింగ, కోకిల కూడా (పేరు పొందారు). నీలుడు తొంభై కోట్లు గణాలతో; అలాగే పూర్ణభద్రుడూ ఉన్నాడు।
Verse 18
सप्तकोट्या चतुर्वक्त्रः करणो विंशकोटिभिः । ययौ नवतिकोट्या तु गणेशानो हि रोमकः
ఏడు కోట్లతో చతుర్ముఖ బ్రహ్మ వెళ్లెను; ఇరవై కోట్లతో కరణుడు వెళ్లెను; తొంభై కోట్లతో రోమకనామ గణేశుడు కూడా ప్రస్థానమయ్యెను।
Verse 19
यज्वाशश्शतमन्युश्च मेघमन्युश्च नारद । तावत्कोट्या ययुस्सर्वे गणेशा हि पृथक्पृथक्
ఓ నారదా, యజ్వాశ, శతమన్యు, మేఘమన్యు—మరియు ఇతర సమస్త గణేశులు—అంతే కోట్ల సంఖ్యతో, ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ స్థానం, కార్యం కోసం వేరువేరుగా వెళ్లిరి।
Verse 20
काष्ठाङ्गुष्ठश्चतुष्षष्ट्या कोटीनां गणनायकः । विरूपाक्षस्सुकेशश्च वृषाभश्च सनातनः
అరవై నాలుగు కోట్ల గణాలకు నాయకుడైన కాష్ఠాంగుష్ఠుడు; విరూపాక్షుడు మరియు సుకేశుడు; మరియు సనాతనుడైన వృషభుడు—వీరు శివుని గణాలలో ముఖ్యులు.
Verse 21
तालकेतुः षडास्यश्च चञ्च्वास्यश्च सनातनः । सम्वर्तकस्तथा चैत्रो लकुलीशस्स्वयम्प्रभुः
తాలకేతువు, షడాస్యుడు, చంచ్వాస్యుడు, సనాతనుడు, సంవర్తకుడు, చైత్రుడు మరియు స్వయంప్రభువైన లకులీశుడు—వీరంతా శివగణాలు.
Verse 22
लोकान्तकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने । देवो भृंगिरिटिश्श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा
ఓ మునీ, ఆయన లోకాంతకుడు, దీప్తాత్ముడు మరియు దైత్యులను సంహరించే దైత్యాంతకుడు. ఆయన శ్రీమంతుడైన భృంగిరిటి దేవుడు, దేవాదిదేవుడైన శివునికి అత్యంత ప్రియమైనవాడు.
Verse 23
अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सहस्रशः । ययुश्शिवविवाहार्थं शिवेन सहसोत्सवाः
అశని, భానుకులు కూడ చౌసష్టి వేలమంది ఇతరులతో కలిసి, శివవివాహార్థం మహాదేవునితో మహోత్సవానందంతో బయలుదేరిరి।
Verse 24
भूतकोटिसहस्रेण प्रमथाः कोटिभिस्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या रोमजानान्त्रिकोटिभिः
వేల కోట్ల భూతులతో కూడ మూడు కోట్ల ప్రమథులు ఉన్నారు; అలాగే ప్రభువు రోమములనుండి జనించిన ఉగ్రగణాల చౌసష్టి కోట్లతో, అనేకానేక సమూహాలతో వీరభద్రుడు పరివృతుడై ఉన్నాడు।
Verse 25
कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृताः । तत्र जग्मुश्च नन्द्याद्या गणपाश्शंकरोत्सवे
కోటికోటి సహస్రాలైన గణసమూహాలు, శతములు మరియు విశములతో చుట్టుముట్టబడి, నంది మొదలైన శివగణులు శంకర మహోత్సవానికి అక్కడికి వెళ్లిరి।
Verse 26
क्षेत्रपालो भैरवश्च कोटिकोटिगणैर्युतः । उद्वाहश्शंकरस्येत्याययौ प्रीत्या महोत्सवे
క్షేత్రపాల భైరవుడు కూడా కోటికోటి గణులతో కూడి, “ఇది శంకరుని వివాహం” అని ప్రకటిస్తూ, ప్రీతితో ఆ మహోత్సవానికి వచ్చెను।
Verse 27
एते चान्ये च गणपा असङ्ख्याता महाबलाः । तत्र जग्मुर्महाप्रीत्या सोत्साहाश्शंकरोत्सवे
ఇవీ మరియు ఇతర అనేక అసంఖ్యాక మహాబల గణులు, మహా ప్రీతితో ఉత్సాహంతో శంకరోత్సవానికి అక్కడికి వెళ్లిరి।
Verse 28
सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः
వారందరూ సహస్రబాహువులు, జటాముకుటధారులు. చంద్రరేఖావతంసధారులు; అందరూ నీలకంఠులు, త్రిలోచనులు.
Verse 29
रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
వారందరూ రుద్రాక్షాభరణాలు ధరించి, పవిత్ర భస్మాన్ని ధరిస్తూ ఉన్నారు. హారాలు, కుండలాలు, కేయూరాలు, ముకుటాదులతో అలంకృతులయ్యారు.
Verse 30
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसंकाशा अणिमादिगुणैर्युताः । सूर्य्यकोटिप्रतीकाशास्तत्र रेजुर्गणेश्वराः
అక్కడ శివగణాధిపతులు ప్రకాశించారు—బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుల వలె తేజస్సుతో; అణిమాది సిద్ధిగుణాలతో యుక్తులై; కోటి సూర్యుల సమాన కాంతితో దగ్ధమై మెరిశారు.
Verse 31
पृथिवीचारिणः केचित् केचित्पातालचारिणः । केचिद्व्योमचराः केचित्सप्तस्वर्गचरा मुने
ఓ మునీ, కొందరు భూమిపై సంచరించేవారు, కొందరు పాతాళంలో; కొందరు ఆకాశంలో విహరించేవారు, మరికొందరు సప్తస్వర్గాలలో సంచరించేవారు.
Verse 32
किम्बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । आययुस्स्वगणाश्शम्भोः प्रीत्या वै शङ्करोत्सवे
ఓ దేవర్షీ, ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? సమస్త లోకాల నివాసులు—శంభువు స్వగణాలు సైతం—శంకరోత్సవానికి ప్రేమతో ఆనందంతో వచ్చారు.
Verse 33
इत्थं देवैर्गणैश्चान्यैस्सहितश्शङ्करः प्रभुः । ययौ हिमगिरिपुरं विवाहार्थं निजस्य वै
ఇలా దేవతలతోను ఇతర గణములతోను కూడిన ప్రభువు శంకరుడు తన వివాహార్థం హిమగిరి నగరానికి బయలుదేరెను.
Verse 34
यदाजगाम सर्वेशो विवाहार्थे सुरादिभिः । तदा तत्र ह्यभूद्वृत्तं तच्छृणु त्वं मुनीश्वर
సర్వేశ్వరుడు శివుడు దేవతాదులతో కలిసి వివాహార్థం అక్కడికి వచ్చినప్పుడు, అక్కడ జరిగిన వృత్తాంతాన్ని వినుము, ఓ మునీశ్వరా.
Verse 35
रुद्रस्य भगिनी भूत्वा चण्डी सूत्सवसंयुता । तत्राजगाम सुप्रीत्या परेषां सुंभयावहा
రుద్రుని సోదరిగా చండీ శుభోత్సవాలతో సమన్వితమై, మహా ప్రీతితో అక్కడికి వచ్చింది; శత్రు బలగాలకు భయాన్ని కలిగించింది.
Verse 36
प्रेतासनसमारूढा सर्पाभरणभूषिता । पूर्णं कलशमादाय हैमं मूर्ध्नि महाप्रभम्
ప్రేతాసనంపై అధిరోహించి, సర్పాభరణాలతో అలంకృతమైన ఆమె నిండిన కలశాన్ని తీసుకొని, ఆ మహాప్రభమైన స్వర్ణ పాత్రను తన శిరస్సుపై ఉంచింది.
Verse 37
स्वपरीवारसंयुक्ता दीप्तास्या दीप्तलोचना । कुतूहलम्प्रकुर्वन्ती जातहर्षा महाबला
తన పరివారంతో కూడి, ప్రకాశించే ముఖముతో, దీప్త నేత్రాలతో ఉన్న ఆ మహాబల దేవి కుతూహలాన్ని కలిగిస్తూ హర్షంతో నిండిపోయింది.
Verse 38
तत्र भूतगणा दिव्या विरूपः कोटिशो मुने । विराजन्ते स्म बहुशस्तथा नानाविधास्तदा
హే మునీ, అక్కడ దివ్య భూతగణాలు కోట్ల సంఖ్యలో, విచిత్రమైన అనేక రూపాలతో, ఆ సమయంలో మహాసమూహాలుగా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాయి.
Verse 39
तैस्समेताग्रतश्चण्डी जगाम विकृतानना । कुतूहलान्विता प्रीता प्रीत्युपद्रव कारिणी
వారితో కలిసి ముందుగా వికృతమైన ఉగ్రముఖంతో చండీ బయలుదేరింది. కుతూహలంతో నిండిన ఆమె ఆనందించి, క్రీడానందంలో కొంత కలకలం కలిగించింది.
Verse 40
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे यात्रावर्णनं नाम चत्वारिशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో తృతీయ పార్వతీఖండంలో ‘యాత్రావర్ణనం’ అనే నలభైవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.
Verse 41
तदा डमरुनिर्घोषैर्व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीझंकारशब्देन शंखानां निनदेन च
అప్పుడు డమరువు మ్రోగింపులతో, భేరీ ఝంకార ధ్వనితో, శంఖాల నినాదంతో మూడు లోకాలు నిండిపోయాయి.
Verse 42
तथा दुन्दुभिनिर्घोषैश्शब्दः कोलाहलोऽभवत् । कुर्वञ्जगन्मंगलं च नाशयेन्मंगलेतरत्
అలాగే దుందుభుల ఘననాదాలతో మహా కోలాహలధ్వని ఉద్భవించింది— అది జగత్తుకు మంగళం కలిగించి, అమంగళాన్ని నశింపజేసింది.
Verse 43
गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवास्समुत्सुकाः । अन्वयुस्सर्वसिद्धाश्च लोकपालादिका मुने
హే మునీ, శివుని గణాల వెనుక నిలిచి సమస్త దేవతలు ఉత్సుకతతో ముందుకు సాగిరి. సర్వసిద్ధులు, లోకపాలాదులు కూడా అనుసరించిరి.
Verse 44
मध्ये व्रजन् रमेशोऽथ गरुडासनमाश्रितः । शुशुभे ध्रियमाणेन क्षत्रेण महता मुने
హే మునీ, అప్పుడు రమేశుడు మధ్యలో సాగుతూ గరుడాసనాన్ని ఆశ్రయించాడు. మహారాజసమైన తేజస్సు, రక్షణశక్తితో మోసబడుతూ అతడు ప్రకాశించాడు.
Verse 45
चामरैर्वीज्यमानोऽसौ स्वगणैः परिवारितः । पार्षदैर्विलसद्भिश्च स्वभूषाविधिभूषितः
అతడు చామరాలతో వీజింపబడుచు, తన గణములచే పరివృతుడై యుండెను. ప్రకాశించే పార్షదులు సేవించగా, తన నియతాభరణాలు మరియు దివ్య రాజలాంఛనాలతో శోభించెను.
Verse 46
तथाऽहमप्यशोभम्वै व्रजन्मार्गे विराजितः । वेदैर्मूर्तिधरैश्शास्त्रैः पुराणैरागमैस्तथा
అదేవిధంగా నేనూ మార్గమున సాగుచు నిశ్చయంగా శోభించి ప్రకాశించితిని—మూర్తిధర వేదములు, ప్రమాణ శాస్త్రములు, పురాణములు మరియు ఆగమములచే స్తుతింపబడి పరివృతుడనై యుండితిని.
Verse 47
सनकादिमहासिद्धैस्सप्रजापतिभिस्सुतैः । परिवारैस्संयुतो हि शिवसेवनतत्परः
సనకాది మహాసిద్ధులు, ప్రజాపతులు మరియు వారి కుమారులతో కూడి, తమ తమ పరివారాలతో సహా అతడు శివసేవలోనే పూర్తిగా నిమగ్నుడై ఉన్నాడు.
Verse 48
स्वसैन्यमध्यगश्शक्र ऐरावतगज स्थितः । नामाविभूषितोऽत्यन्तं व्रजन् रेजे सुरेश्वरः
తన సైన్యమధ్యంలో నిలిచి, ఐరావత గజంపై ఆసీనుడైన దేవాధిపతి ఇంద్రుడు, నామ-చిహ్నాలతో అత్యంతంగా అలంకృతుడై ముందుకు సాగుతూ మహా తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు।
Verse 49
तदा तु व्रजमानास्ते ऋषयो बहवश्च ते । विरेजुरतिसोत्कण्ठश्शिवस्योद्वाहनम्प्रति
అప్పుడు ఆ అనేక ఋషులు ప్రయాణమవుతూ అత్యంత ఉత్సుకతతో ప్రకాశించారు; శ్రీశివుని మంగళకర వివాహాన్ని దర్శించాలనే తపనతో వారి హృదయాలు నిండిపోయాయి।
Verse 50
शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः । भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः
శాకినీలు, యాతుధానులు, వేతాళాలు, బ్రహ్మరాక్షసులు, అలాగే భూత-ప్రేత-పిశాచులు మరియు ఇతర ప్రమథాదిగణాలు—ఇవి అన్నీ (శివుని పరివారంలోని ఉగ్ర సహచరసత్త్వాలు) ఇక్కడ పేర్కొనబడ్డాయి।
Verse 51
तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चेत्यादयो वराः । गन्धर्वाः किन्नरा जग्मुर्वाद्यानाध्माय हर्षिताः
తుంబురు, నారద, హాహా, హూహూ మొదలైన శ్రేష్ఠులు—గంధర్వులు, కిన్నరులు—హర్షంతో వాద్యాలను ఊదుతూ, వాయిస్తూ ముందుకు సాగారు।
Verse 52
जगतो मातरस्सर्वा देवकन्याश्च सर्वशः । गायत्री चैव सावित्री लक्ष्मीरन्यास्सुरस्त्रियः
జగత్తు యొక్క సమస్త మాతృదేవతలు, అన్ని విధాల దేవకన్యలు—గాయత్రీ, సావిత్రీ, లక్ష్మీ మరియు ఇతర దివ్య సురస్త్రీలు—అక్కడ సమవేశమయ్యారు।
Verse 53
एताश्चान्याश्च देवानां पत्नयो भवमातरः । उद्वाहश्शंकरस्येति जग्मुस्सर्वा मुदान्विताः
వీరు మరియు ఇతర దేవపత్నులు—లోకంలో భవమాతలుగా పూజింపబడేవారు—“ఇది శంకరుని వివాహం” అని చెప్పుకుంటూ, అందరూ ఆనందంతో బయలుదేరారు।
Verse 54
शुद्धस्फटिकसंकाशो वृषभस्सर्वसुन्दरः । यो धर्म उच्यते वेदैश्शास्त्रैस्सिद्धमहर्षिभिः
ఆయన శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశిస్తాడు; వృషభుడు అన్ని విధాలా పరమసుందరుడు. వేదశాస్త్రాలు, సిద్ధ మహర్షులు చెప్పిన ధర్మమే ఇతడు సాక్షాత్ ధర్మస్వరూపుడు.
Verse 55
तमारूढो महादेवो वृषभं धर्मवत्सलः । शुशुभेतीव देवर्षिसेवितस्सकलैर्व्रजन्
ధర్మవత్సలుడైన మహాదేవుడు ఆ వృషభంపై అధిరోహించి ముందుకు సాగాడు. దేవర్షుల సేవతో, అందరి సహవాసంతో ప్రయాణిస్తూ ఆయన మహిమతో మరింత ప్రకాశించినట్లు కనిపించాడు.
Verse 56
एभिस्समेतैस्सफलैमहर्षिभिर्बभौ महेशो बहुशोत्यलंकृतः । हिमालयाह्वस्य धरस्य संव्रजन् पाणिग्रहार्थं सदनं शिवायाः
శుభఫల-నైవేద్యాలు మోసుకొచ్చిన ఆ మహర్షులతో కలిసి మహేశ్వరుడు అనేక అలంకారాలతో విరాజిల్లాడు. హిమాలయనామక పర్వతాధిపతి గృహానికి, శివాదేవి పాణిగ్రహణ సంస్కారం కోసం ఆయన ప్రయాణించాడు.
Verse 57
इत्युक्तं शम्भुचरितं गमनम्परमोत्सवम् । हिमालयपुरोद्भूतं सद्वृत्तं शृणु नारद
ఇట్లు శంభువు చరిత్రము—ఆయన గమనము, పరమోత్సవముగా—వర్ణింపబడెను. ఇప్పుడు, ఓ నారదా, హిమాలయపురమునుండి ఉద్భవించిన ఈ సద్వృత్తము, శుభకథను వినుము.
Śiva convenes and commands his gaṇas (led by Nandin and other gaṇeśvaras) to accompany him toward Himālaya for a major auspicious festival (mahotsava), with an organized division of forces.
The gaṇa-muster symbolizes Śiva’s all-pervading governance: innumerable hosts reflect the infinite modalities of divine power operating under a single consciousness-principle (Śiva), while the festival setting sacralizes movement, sound, and order as forms of devotion.
The chapter highlights Śiva’s manifestation as Lord of hosts (Gaṇeśvara/gaṇādhipati in functional sense) through named commanders and their troop-units, underscoring hierarchy, protection, and cosmic participation in the impending auspicious rite.