हिमवतः सुमङ्गलोत्सव-नगररचना (Himavān’s Auspicious Festival Preparations and City Adornment)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शैलेश्वरः प्रीतो हिमवान्मुनि सत्तम । स्वपुरं रचयामास विचित्रं परमोत्सवम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా! అప్పుడు శైలేశ్వరుడైన హిమవానుడు హృదయానందంతో తన నగరంలో విచిత్రమైన, పరమ మంగళకరమైన మహోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసెను.

Verse 2

सिक्तमार्गं संस्कृतं च शोभितं परमर्द्धिभिः । द्वारि द्वारि च रम्भादि मङ्गलं द्रव्यसंयुतम्

మార్గములు నీటితో సిక్తమై, శుద్ధంగా సుసంస్కృతమై, పరమ ఐశ్వర్యాలతో శోభించెను. ప్రతి ద్వారమున రంభాద్యప్సరలతో కూడిన స్వాగత-మంగళ ద్రవ్యములు సిద్ధంగా ఉండెను.

Verse 3

प्रांगणं रचयामास रम्भास्तंभसमन्वितम् । पट्टसूत्रैस्संनिबद्धरसालपल्लवान्वितम्

ఆమె అరటి కాండస్తంభాలతో అలంకరించిన ప్రాంగణాన్ని ఏర్పాటు చేసి, వస్త్రసూత్రాలతో కట్టిన మామిడి పల్లవాలతో దానిని శోభింపజేసింది।

Verse 4

मालतीमाल्यसंयुक्तं लसत्तोरणसुप्रभम् । शोभितम्मंगलद्रव्यैश्चतुर्दिक्षु स्थितैश्शुभैः

అది మాలతీ పుష్పమాలలతో అలంకరించబడింది; మెరిసే తోరణాలు, ద్వారశోభతో ప్రకాశించింది. నాలుగు దిక్కులలో శుభ మంగళద్రవ్యాలు స్థాపించబడినందున అది పూజార్హంగా అత్యంత శోభించింది।

Verse 5

तथैव सर्वं परया मुदान्वितश्चक्रे गिरीन्द्रस्स्वसुतार्थमेव । गर्गम्पुरस्कृत्य महाप्रभावं प्रस्तावयोग्यं च सुमंगलं हि

అదేవిధంగా గిరిరాజు హిమాలయుడు పరమ ఆనందంతో తన కుమార్తె హితార్థమే సమస్త ఏర్పాట్లు చేశాడు. మహాప్రభావశాలి ఋషి గర్గుని ముందుంచి, సమర్పణకు తగిన అత్యంత శుభమైన ప్రతిపాదనను కూడా ప్రారంభించాడు।

Verse 6

आहूय विश्वकर्माणं कारयामास सादरम् । मण्डपं च सुविस्तीर्णं वेदिकादिमनोहरम्

ఆయన విశ్వకర్మను గౌరవంతో పిలిపించి, విశాలమైన మండపాన్ని నిర్మింపజేశాడు; అది వేదిక మొదలైన శుభ ఏర్పాట్లతో మనోహరంగా ఉండేది।

Verse 7

अयुतेन सुरर्षे तद्योजनानां च विस्तृतम् । अनेकलक्षणोपेतं नानाश्चर्य्यसमन्वितम्

హే దేవర్షీ, ఆ మండపం పది వేల యోజనాల వరకు విస్తరించి ఉండేది. అది అనేక లక్షణాలతో కూడి, నానావిధ ఆశ్చర్యాలతో నిండివుండేది।

Verse 8

स्थावरं जंगमं सर्वं सदृशन्तैर्मनोहरम् । सर्वतोऽद्भुतसर्वत्वं नानावस्तुचमत्कृतम्

స్థావరమూ జంగమమూ—అన్నీ—తమతమ తగిన రూపసాదృశ్యాలతో మనోహరంగా కనిపించాయి. ఎటు చూసినా అద్భుత పరిపూర్ణత వ్యాపించి, నానావిధ వస్తువుల వైచిత్ర్యంతో మనస్సు ఆశ్చర్యపోయింది.

Verse 9

जंगमं विजितन्तत्र स्थावरेण विशेषतः । जंगमेन च तत्रासीज्जितं स्थावरमेव हि

అక్కడ జంగమ జీవులు ప్రత్యేకంగా స్థావరాల చేత జయించబడ్డారు; అలాగే అదే సందర్భంలో జంగముల చేతనే స్థావరమూ నిజంగా జయించబడింది.

Verse 10

पयसा च जिता तत्र स्थलभूमिर्न चान्यथा । जलं किं हि स्थलं किं हि न विदुः केऽपि कोविदाः

అక్కడ స్థలభూమి కూడా నీటిచేతనే జయించబడింది—ఇతర విధంగా కాదు. కొందరు పండితులనిపించినవారికీ నీరు ఏది, స్థలం ఏది అనేది కూడా తెలియలేదు.

Verse 11

क्वचित्सिंहाः कृत्रिमाश्च क्वचित्सारसपंक्तयः । क्वचिच्छिखण्डिनस्तत्र कृत्रिमाश्च मनोहराः

కొన్ని చోట్ల కృత్రిమ సింహాలు, కొన్ని చోట్ల సారస పంక్తులు; మరికొన్ని చోట్ల శిఖండాలతో మనోహరమైన కృత్రిమ నెమళ్లు కనిపించాయి.

Verse 12

क्वचित्स्त्रियः कृत्रिमाश्च नृत्यन्त्यः पुरुषैस्सह । मोहयन्त्यो जनान्सर्वान्पश्यन्त्यः कृत्रिमास्तथा

కొన్ని చోట్ల కృత్రిమ స్త్రీలు పురుషులతో కలిసి నర్తించాయి; అందరినీ మోహింపజేసి భ్రమింపజేస్తూ, ఆ మాయామయులు అలాగే నటనతో ఇటూ అటూ చూస్తూ ఉండేవారు.

Verse 13

तथा तेनैव विधिना द्वारपाला मनोहराः । हस्तैर्धनूंषि चोद्धृत्य स्थावरा जंगमोपमाः

అదే విధానముతో మనోహరమైన ద్వారపాలకులు నియమించబడ్డారు; వారు చేతుల్లో ధనుస్సులను ఎత్తుకొని, స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ చలించే జీవుల వలె కనిపించారు।

Verse 14

द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः कृत्रिमा रचिताद्भुता । सर्वलक्षणसंयुक्ता गताः साक्षत्पयोर्णवात

ద్వారమున మహాలక్ష్మీ నిలిచియుండెను—కృత్రిమంగా నిర్మితమైన అద్భుతరూపమై—సర్వ శుభలక్షణములతో యుక్తగా, సాక్షాత్ క్షీరసాగరమునుండి వచ్చినదానివలె ప్రకాశించెను।

Verse 15

गजाश्चालङ्कृता ह्यासन्कृत्रिमा अकृतोपमाः । तथाश्वाः न सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

గజములు సువిశేషంగా అలంకరింపబడినవి—కృత్రిమంగా నిర్మితమై, ఉపమలేనివి. అలాగే అశ్వములు సాజుసామానులతో కూడినవి; గజములకు మహావతులు మరియు గజనియంత్రణలో నిపుణులైనవారు కూడ ఉండిరి।

Verse 16

रथा रथिभिराकृष्टा महाश्चर्यसमन्विताः । वाहनानि तथान्यानि पत्तयः कृत्रिमास्तथा

రథములు—సారథులచే లాగబడుచు మహాశ్చర్యములతో నిండినవి—అక్కడ దర్శనమిచ్చెను; అలాగే ఇతర వాహనములు కూడా, మరియు పాదసైన్యములు కూడా, వాటిలో అనేకం కృత్రిమంగా నిర్మితమైనవే।

Verse 17

एवं विमोहनार्थन्तु कृतं वै विश्वकर्मणा । देवानां च मुनीनां च तेन प्रीतात्मना मुने

ఓ మునీ, ఈ విధంగా మోహింపజేయుటకే విశ్వకర్మ—హృదయమున ప్రీతితో—ఇదంతా నిర్మించెను; దేవతలును మునులును ఆ అద్భుతముచే భ్రమింపవలెనని।

Verse 19

तस्योपरि महादिव्यम्पुष्पकं रत्नभूषितम् । राजितं पल्लवैश्शुभ्रश्चामरैश्च सुशोभितम्

దాని పైన పరమదివ్యమైన పుష్పఛత్రం రత్నాలతో అలంకరింపబడి విరాజిల్లెను; అది কোমలమైన శుభ్ర పల్లవాలతో మెరిసి, ప్రకాశవంతమైన తెల్ల చామరాలతో సుసోభితమై యుండెను।

Verse 20

वामपार्श्वे गजौ द्वौ च शुद्धकाश्मीरसन्निभौ । चतुर्दन्तो षष्टिवर्षौ भेदमानौ महाप्रभौ

ఎడమ పార్శ్వంలో రెండు గజాలు ఉండెను, అవి శుద్ధ కాశ్మీరీ కుంకుమవర్ణంలా కన్పించెను; అవి చతుర్దంతాలు, అరవై సంవత్సరాల వయస్సు, మదోన్మత్తాలు, మహాబలవంతాలు, తేజోవంతాలు।

Verse 21

तथैवार्कनिभौ तेन कृतौ चाश्वौ महाप्रभौ । चामरालंकृतौ दिव्यौ दिव्यालङ्कारभूषितौ

అదేవిధంగా అతడు రెండు అశ్వాలను సృష్టించెను; అవి సూర్యసమాన కాంతితో మహాప్రభగా వెలిగెను; అవి దివ్యమైనవి, చామరాలతో అలంకరింపబడి, దివ్యాభరణాలతో భూషితమై యుండెను।

Verse 22

दंशिता वररत्नाढ्या लोकपालास्तथैव च । सर्वे देवा यथार्थं वै कृता वै विश्वकर्मणा

శ్రేష్ఠ రత్నాలతో అలంకృతులై సమృద్ధిగా ఉన్న లోకపాలకులు కూడా, నిజంగా సమస్త దేవతలూ—విశ్వకర్మ యథోచిత పరిపూర్ణతతో వారిని నిర్మించాడు.

Verse 23

तथा हि ऋषयस्सर्वे भृग्वाद्याश्च तपोधनाः । अन्ये ह्युपसुरास्तद्वत्सिद्धाश्चान्येऽपि वै कृताः

అదేవిధంగా భృగువు మొదలైన తపోధనులైన సమస్త ఋషులూ అలాగే ఉన్నారు; అలాగే ఇతర ఉపసురులు, ఇతర సిద్ధులూ కూడా అట్లే నిర్మింపబడ్డారు.

Verse 24

विष्णुश्च पार्षदैस्सर्वैर्गरुडाख्यैस्समन्वितः । कृत्रिमो निर्मितस्तद्वत्परमाश्चर्यरूपवान्

అదేవిధంగా విష్ణువు యొక్క ఒక కృత్రిమ రూపం నిర్మించబడింది; గరుడులని పిలువబడే అతని సమస్త పరిషదులతో అది సమన్వితమై ఉండేది. అది పరమ ఆశ్చర్యకర రూపంతో కనిపించింది।

Verse 25

तथैवाहं सुतैवेदैस्सिद्धैश्च परिवारितः । कृत्रिमो निर्मितस्तद्वत्पठन्सूक्तानि नारद

అదేవిధంగా, ఓ సూతా, నేనూ వేదములు మరియు సిద్ధగణములతో పరివృతుడనై ఉన్నాను. నన్ను కృత్రిమరూపంగా నిర్మించారు; ఓ నారదా, నేనూ అలాగే పవిత్ర సూక్తములను పఠించితిని।

Verse 26

ऐरावतगजारूढश्शक्रस्स्वदलसंयुतः । कृत्रिमो निर्मितस्तद्वत्परिपूर्णेन्दुसंनिभः

ఐరావత గజంపై ఆరూఢుడై, తన దళంతో కూడిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా అక్కడ కృత్రిమ రూపంగా నిర్మింపబడెను—సర్వాంగసంపూర్ణుడై, పూర్ణచంద్రునివలె ప్రకాశించెను।

Verse 27

किं बहूक्तेन देवर्षे सर्वो वै विश्वकर्मणा । हिमागप्रेरितेनाशु क्लृप्तस्सुरसमाजकः

ఓ దేవర్షీ, ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? హిమాలయుని ప్రేరణతో విశ్వకర్ముడు తక్షణమే అన్నిటినీ సన్నద్ధం చేశాడు—సర్వ దేవసమాజాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు।

Verse 28

एवंभूतः कृतस्तेन मण्डपो दिव्यरूपवान् । अनेकाश्चर्यसम्भूतो महान्देवविमोहनः

ఇలా అతనిచే ఆ మంటపము నిర్మింపబడెను—దివ్యరూపముతో, అనేక ఆశ్చర్యములతో ఉద్భవించినది, మహావైభవముగలది, దేవులను సైతం మోహింపజేయునంత మనోహరము।

Verse 29

अथाज्ञप्तो गिरीशेन विश्वकर्मा महामतिः । निवासार्थं सुरादीनां तत्तल्लोकाम् हि यत्नतः

అప్పుడు గిరీశుడు (శివుడు) ఆజ్ఞాపించగా, మహామతి విశ్వకర్మ దేవాదుల నివాసార్థం వారి వారి లోకాలను శ్రద్ధతో సిద్ధం చేయసాగెను.

Verse 30

तत्रैव च महामञ्चाः सुप्रभाः परमाद्भुताः । रचितास्सुखदा दिव्या स्तेषां वै विश्वकर्मणा

అక్కడే విశ్వకర్మ వారి కోసం అత్యద్భుతమైన, ప్రకాశవంతమైన, దివ్యమైన, సుఖదాయకమైన మహామంచాలను (శయ్యా-ఆసనాలను) నిర్మించాడు.

Verse 31

तथाप्तसप्तलोकं वै विरेचे क्षणतोऽद्भुतम् । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः

అప్పుడు స్వయంభూ బ్రహ్మ క్షణమాత్రంలోనే ఆశ్చర్యకరంగా సమస్త సప్తలోకాలను సృష్టించాడు; పరమ తేజస్సుతో యుక్తమై, దేహధారుల నివాసార్థముగా నిలిచెను।

Verse 32

तथैव विष्णोस्त्वपरं वैकुण्ठाख्यं महोज्ज्वलम् । विरेचे क्षणतो दिव्यं नानाश्चर्यसमन्वितम्

అదేవిధంగా విష్ణువుకు వైకుంఠమనే మరొక పరమ ఉజ్జ్వల లోకం ప్రదర్శితమైంది; అది క్షణమాత్రంలోనే దివ్యంగా ప్రకాశించి, నానావిధ ఆశ్చర్యాలతో నిండింది।

Verse 33

अमरेशगृहन्दिव्यं तथैवाद्भुतमुत्तमम् । विरेचे विश्वकर्मासौ सर्वैश्वर्यसमन्वितम्

విశ్వకర్మ అమరేశుని దివ్య గృహాన్ని నిర్మించాడు; అది ఆశ్చర్యకరమై, ఉత్తమమై, సమస్త ఐశ్వర్యసంపదలతో సమన్వితమై ఉండెను।

Verse 34

गृहाणि लोकपालानां विरेचे सुन्दराणि च । तद्वत्स प्रीतितो दिव्यान्यद्भुतानि महान्ति च

స్నేహవశాత్, ఓ వత్సా, ఆయన లోకపాలుల సుందర గృహములను నిర్మించెను; అలాగే ప్రీతితో అనేక మహత్తర, అద్భుత, దివ్య నివాసములు మరియు విశేషములను సృష్టించెను।

Verse 35

अन्येषाममराणां च सर्वेषां क्रमशस्तथा । सदनानि विचित्राणि रचितानि च तेन वै

అదేవిధంగా ఇతర సమస్త అమర దేవతలకూ క్రమంగా వారి విచిత్రమైన నివాసస్థానాలను అతడే నిశ్చయంగా నిర్మించాడు।

Verse 36

विश्वकर्मा महाबुद्धिः प्राप्तशम्भुमहावरः । विरेचे क्षणतः सर्वं शिवतुष्ट्यर्थमेव च

మహాబుద్ధిమంతుడైన విశ్వకర్మ శంభువునుండి పరమ వరం పొందినవాడై, శివుని తృప్తి కోసమే క్షణమాత్రంలో సమస్తాన్ని నిర్మించాడు।

Verse 37

तथैव चित्रं परमं महोज्ज्वलं महाप्रभन्देववरैस्सुपूजितम् । गिरीशचिह्नं शिवलोकसंस्थितं सुशोभितं शम्भुगृहं चकार

అదేవిధంగా అతడు పరమ విచిత్రమైన, అత్యంత ప్రకాశవంతమైన, మహాప్రభతో కూడిన—దేవశ్రేష్ఠులచే సుపూజితమైన—గిరీశుని చిహ్నం ధరించిన, శివలోకంలో స్థితమైన, సుసజ్జితమైన శంభు గృహాన్ని నిర్మించాడు।

Verse 38

एवम्भूता कृता तेन रचना विश्वकर्मणा । विचित्रा शिवतुष्ट्यर्थं पराश्चर्या महोज्ज्वला

ఇలా విశ్వకర్మ చేత అటువంటి నిర్మాణం చేయబడింది—అత్యంత విచిత్రమైనది, శివ తృప్తి కోసమే సృష్టించబడినది, పరమ ఆశ్చర్యకరమైనది, మహా ప్రకాశవంతమైనది।

Verse 39

एवं कृत्वाखिलं चेदं व्यवहारं च लौकिकम् । पर्य्यैक्षिष्ट मुदा शम्भ्वागमनं स हिमाचलः

ఇలా సమస్త ఏర్పాట్లు మరియు లోకవ్యవహారాలను పూర్తిచేసి, హిమాచలుడు ఆనందంతో శంభువు—భగవాన్ శివుని—ఆగమనాన్ని ఎదురుచూచెను।

Verse 40

इति प्रोक्तमशेषेण वृत्तान्तम्प्रमुदावहम् । हिमालयस्य देवर्षे किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि

హే దేవర్షీ! హిమాలయుని గురించి ఆనందదాయకమైన ఈ వృత్తాంతాన్ని నేను సంపూర్ణంగా చెప్పితిని. ఇక నీవు మరేమి వినదలచితివి?