शिवशिवयोर्जगत्पितृमातृत्व-प्रतिपादनं तथा मेनायाः विमोहः (Śiva–Śivā as Cosmic Father and Mother; Menā’s Delusion and the Sages’ Intervention)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । जगत्पिता शिवः प्रोक्तो जगन्माता शिवा मता । तस्माद्देया त्वया कन्या शंकराय महात्मने

ఋషులు అన్నారు—శివుడు జగత్పితగా ప్రకటించబడ్డాడు, శివా జగన్మాతగా భావించబడుతుంది. కనుక నీ కుమార్తెను మహాత్ముడైన శంకరునికి వివాహంగా ఇవ్వాలి.

Verse 2

एवं कृत्वा हिमगिरे सार्थकं ते भवेज्जनुः । जगद्गुरोर्गुरुस्त्वं हि भविष्यसि न संशयः

హే హిమగిరి కన్యా, ఇలా చేయుటవలన నీ జన్మ సార్థకమగును. నిస్సందేహంగా నీవు జగద్గురువైన (శివుని) గురువుగా కూడా అవుతావు.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । एवं वचनमाकर्ण्य सप्तर्षीणां मुनीश्वर । प्रणम्य तान्करौ बद्ध्वा गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

బ్రహ్మా అన్నాడు—ఓ మునీశ్వరా, సప్తర్షుల వచనములు విని గిరిరాజు వారికి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఇలా పలికెను.

Verse 4

हिमालय उवाच । सप्तर्षयो महाभागा भवद्भिर्यदुदीरितम् । तत्प्रमाणीकृतं मे हि पुरैव गिरिशेच्छया

హిమాలయుడు పలికెను— ఓ మహాభాగ్యశాలులైన సప్తర్షులారా! మీరు పలికిన మాటలను నేను గిరీశుడు (శివుడు) యొక్క ఇచ్ఛానుసారంగా ఎంతో ముందే ప్రమాణంగా స్వీకరించితిని।

Verse 5

इदानीमेक आगत्य विप्रो वैष्णवधर्मवान् । शिवमुद्दिश्य सुप्रीत्या विपरीतं वचोऽब्रवीत्

అప్పుడే వైష్ణవధర్మమును ఆచరించే ఒక బ్రాహ్మణుడు వచ్చి, శివుని ఉద్దేశించి స్నేహంగా నటిస్తూ, కానీ విరుద్ధమైన మాటలు పలికెను।

Verse 6

तदारभ्य शिवामाता ज्ञानभ्रष्टा बभूव ह । सुताविवाहं रुद्रेण योगिना तेन नेच्छति

అప్పటినుంచి శివమాతకు వివేకం భ్రష్టమైంది; అందువల్ల ఆ యోగి రుద్రునితో తన కుమార్తె వివాహం ఆమె కోరలేదు।

Verse 7

कोपागारमगात्सा हि सुतप्ता मलिनाम्बरा । कृत्वा महाहठं विप्रा बोध्यमानापिऽनाबुधत्

ఓ బ్రాహ్మణులారా, అంతరంగ వేదనతో దగ్ధమై మలిన వస్త్రాలు ధరించి ఆమె కోపగృహానికి వెళ్లింది. మహా హఠం పట్టి, ఎంత బోధించినా ఆమె గ్రహించలేదు।

Verse 9

अहं च ज्ञानविभ्रष्टो जातोहं सत्यमीर्य्यते । दातुं सुतां महेशाय नेच्छामि भिक्षुरूपिणे । ब्रह्मोवाचैत्युक्त्वा शैलराजस्तु शिवमायाविमोहितः । तूष्णीं बभूव तत्रस्थो मुनीनां मध्यतो मुने

“నేనూ జ్ఞానవిభ్రష్టుడనయ్యాను—ఇది నిజమే. భిక్షురూపంలో ఉన్న మహేశునికి నా కుమార్తెను ఇవ్వదలచుకోను।” బ్రహ్మ అన్నారు—ఇలా చెప్పి శైలరాజు శివమాయచే మోహితుడై, ఓ మునీ, ఋషుల మధ్య నిలిచి మౌనమయ్యాడు।

Verse 10

सर्वे सप्तर्षयस्ते हि शिवमायां प्रशस्य वै । प्रेषयामासुरथ तां मेनकां प्रत्यरुन्धतीम्

ఆ ఏడుగురు ఋషులు శివమాయ మహిమను స్తుతించారు; తరువాత సందేశంతో మేనకను అరుంధతీ వద్దకు పంపారు।

Verse 11

अथ पत्युस्समादाय निदेशं ज्ञानदा हि सा । जगामारुन्धती तूर्णं यत्र मेना च पार्वती

అనంతరం జ్ఞానదాయిని అరుంధతి భర్త ఆదేశాన్ని స్వీకరించి, మేనా మరియు పార్వతి ఉన్న చోటుకు త్వరగా వెళ్లింది।

Verse 12

गत्वा ददर्श मेनां तां शयानां शोकमूर्च्छिताम् । उवाच मधुरं साध्वी सावधाना हितं वचः

అక్కడికి వెళ్లి ఆమె మేనాను శోకమూర్ఛతో పడుకొని ఉన్నట్లు చూసింది. అప్పుడు ఆ సాధ్వి జాగ్రత్తగా, మధురంగా, హితకరమైన మాటలు పలికింది।

Verse 13

अरुन्धत्युवाच । उत्तिष्ठ मेनके साध्वि त्वद्गृहेऽहमरुन्धती । आगता मुनयश्चापि सप्तायाताः कृपालवः

అరుంధతి పలికింది—హే సాధ్వి మేనకా, లేచెమ్ము; నేను అరుంధతి నీ ఇంటికి వచ్చితిని. కృపాళువులైన ఏడు మునులు కూడా ఇక్కడికి వచ్చారు।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । अरुन्धतीस्वरं श्रुत्वा शीघ्रमुत्थाय मेनका । उवाच शिरसा नत्वा तां पद्मामिव तेजसा

బ్రహ్ముడు పలికెను— అరుంధతీ స్వరం విని మేనక వెంటనే లేచింది. శిరస్సు వంచి, పద్మసమ తేజస్సుతో ప్రకాశించే ఆ దేవిని వినయంగా సంభోదించింది.

Verse 15

मेनोवाच । अहोद्य किमिदं पुण्यमस्माकं पुण्यजन्मनाम् । वधूर्जगद्विधेः पत्नी वसिष्ठस्यागतेह वै

మేనా పలికెను— అహో! ఈ రోజు పుణ్యజన్ములమైన మాకు ఇది ఎంత మహా పుణ్యం! జగద్విధాత యొక్క భార్య అయిన ఆ వధువు వశిష్ఠునితో కలిసి నిజంగా ఇక్కడికి వచ్చింది.

Verse 16

किमर्थमागता देवि तन्मे ब्रूहि विशेषतः । अहं दासीसमा ते हि ससुता करुणां कुरु

హే దేవీ, మీరు ఏ ప్రయోజనంతో వచ్చారు? దానిని నాకు విశేషంగా స్పష్టంగా చెప్పండి. నేను నా కుమారునితో కూడ మీ దాసిలా ఉన్నాను; మాపై కరుణ చూపండి.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनकां साध्वी बोधयित्वा च तां बहु । तथागता च सुप्रीत्या सास्ते यत्रर्षयोऽपि ते

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా చెప్పి సాధ్వీ పార్వతి మేనకను విస్తారంగా బోధించింది. అనంతరం మహా ఆనందంతో, ఆ ఋషులు కూడా ఉన్న చోటికి ఆమె వెళ్లింది.

Verse 18

अथ शैलेश्वरं ते च बोधयामासुरादरात् । स्मृत्वा शिवपदद्वन्द्वं सर्वे वाक्यविशारदाः

అనంతరం వారు అందరూ భక్తి-ఆదరాలతో శైలేశ్వరుని జాగృతం చేశారు. శివుని పవిత్ర పదద్వయాన్ని స్మరించి, వాక్చాతుర్యమున్న వారందరూ ఆయనను సంభోదించారు.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । शैलेन्द्र श्रूयतां वाक्यमस्माकं शुभकारणम् । शिवाय पार्वतीं देहि संहर्त्तुः श्वशुरो भव

ఋషులు పలికిరి—హే శైలేంద్రా, మా మంగళకరమైన మాట వినండి. పార్వతిని శివునికి ఇవ్వండి; సంహర్తకు శ్వశురుడవండి.

Verse 20

अयाचितारं सर्वेशं प्रार्थयामास यत्नतः । तारकस्य विनाशाय ब्रह्मासम्बंधकर्म्मणि

అతడు యత్నపూర్వకంగా సర్వేశ్వరుని ప్రార్థించాడు—ఎవరి యాచనకూ అవసరం లేని ప్రభువును—బ్రహ్ముని సంబంధిత కార్యంలో తారకుని వినాశార్థం.

Verse 21

नोत्सुको दारसंयोगे शंकरो योगिनां वरः । विधेः प्रार्थनया देवस्तव कन्यां ग्रहीष्यति

యోగులలో శ్రేష్ఠుడైన శంకరుడు దాంపత్యసంబంధానికి ఉత్సుకుడు కాడు. అయినా విధాత (బ్రహ్మ) ప్రార్థనచేత ఆ దేవుడు నీ కన్యను స్వీకరించును.

Verse 22

दुहितुस्ते तपस्तप्तं प्रतिज्ञानं चकार सा । हेतुद्वयेन योगीन्द्रो विवाहं च करिष्यति

నీ కుమార్తె ఘోర తపస్సు చేసింది, అలాగే దృఢ ప్రతిజ్ఞ కూడా చేసింది. ఈ రెండు కారణాలవల్ల యోగీంద్రుడు (శివుడు) నిశ్చయంగా వివాహం చేయును.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा प्रहस्य स हिमालयः । उवाच किञ्चिद्भीतस्तु परं विनयपूर्वकम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఋషుల వచనములు విని హిమాలయుడు నవ్వెను; కాని కొంత భయంతో పరమ వినయపూర్వకంగా కొంత మాట చెప్పెను.

Verse 24

हिमालय उवाच । शिवस्य राजसामग्रीं न हि पश्यामि काञ्चन । कञ्चिदाश्रयमैश्वर्यं कं वा स्वजनबान्धवम्

హిమాలయుడు పలికెను—శివునిలో రాజసామగ్రి ఏదియు నాకు కనబడదు; లోకైశ్వర్యానికి ఆశ్రయమైన ఆసనం లేదు, స్వజనబంధువుల వలయమూ లేదు.

Verse 25

नेच्छाम्यति विनिर्लिप्तयोगिने स्वां सुतामहम् । यूयं वेदविधातुश्च पुत्रा वदत निश्चितम्

ఆ పరమ నిర్లిప్త యోగికి నా కుమార్తెను ఇవ్వాలని నాకు అసలు ఇష్టం లేదు. ఓ నా కుమారులారా, మీరు వేదవిధిని నియమించువారే; నిశ్చయంగా చెప్పండి—ఏమి చేయవలెను?

Verse 26

वरायाननुरूपाय पिता कन्यां ददाति चेत् । कामान्मोहाद्भयाल्लोभात्स नष्टो नरकं यजेत्

కామం, మోహం, భయం లేదా లోభం వల్ల తగని వరునికి తండ్రి తన కుమార్తెను ఇచ్చినచో, అతడు ధర్మభ్రష్టుడై నరకగతిని పొందును.

Verse 27

न हि दास्याम्यहं कन्यामिच्छया शूलपाणये । यद्विधानं भवेद्योग्यमृषयस्त द्विधीयताम्

నేను కేవలం నా ఇష్టప్రకారమే శూలపాణి (శివ)కు నా కుమార్తెను ఇవ్వను. ఓ ఋషులారా! శాస్త్రోక్తంగా యోగ్యమైన విధానం ఏదో దానిని నిర్ణయించి నిర్వహించండి.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमागस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच वसिष्ठस्तं तेषां वाक्यविशारद

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా! హిమాలయుని మాటలను ఇలా విని, వారిలో వాక్చాతుర్యమున్న వసిష్ఠుడు అతనికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.

Verse 29

वसिष्ठ उवाच । शृणु शैलेश मद्वाक्यं सर्वथा ते हितावहम् । धर्माविरुद्धं सत्यश्च परत्रेह मुदावहम्

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే శైలేశా! నా వాక్యాన్ని వినుము; అది సర్వథా నీ హితకరం. అది ధర్మవిరుద్ధం కాదు, సత్యం; ఇహలోకములోను పరలోకములోను ఆనందదాయకం.

Verse 30

वचनं त्रिविधं शैल लौकिके वैदिकेऽपि च । सर्वं जानाति शास्त्रज्ञो निर्मलज्ञानचक्षुषा

హే శైల! వచనం మూడు విధములు—లౌకిక వ్యవహారములోనూ, వైదిక పరిధిలోనూ. శాస్త్రజ్ఞుడు నిర్మల జ్ఞానచక్షువుతో అన్నిటినీ గ్రహిస్తాడు.

Verse 31

असत्यमहितं पश्चात्सांप्रतं श्रुतिसुन्दरम् । सुबुद्धिर्वक्ति शत्रुर्हि हितं नैव कदाचन

అసత్యమూ హానికరమూ అయినదాన్ని కూడా తరువాత ‘ఇప్పుడైతే వినసొంపుగా’ చెప్పవచ్చు; కానీ శత్రువు—బుద్ధిమంతుడైనా—ఎప్పుడూ నీ హితాన్ని చెప్పడు.

Verse 32

आदावप्रीतिजनकं परिणामे सुखावहम् । दयालुर्धमशीलो हि बोधयत्येव बांधवः

నిజమైన బంధువు—దయాళువూ ధర్మనిష్ఠుడూ—మొదట అసహ్యంగా అనిపించే మాటలు చెప్పినా, చివరికి అవే శ్రేయస్సు సుఖాన్ని ఇస్తాయి; అందుకే అతడు తప్పక బోధించి మేల్కొలుపుతాడు.

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे गिरिसांत्वनोनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ రుద్రసంహితయందలి తృతీయ పార్వతీఖండములో ‘గిరిసాంత్వనా’ నామ ముప్పైమూడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 34

एवञ्च त्रिविधं शैल नीतिशास्त्रोदितं वचः । कथ्यतां त्रिषु मध्ये किं ब्रुवे वाक्यं त्वदीप्सितम्

ఓ శైలమా! నీతిశాస్త్రములో చెప్పబడిన ఈ వచనం త్రివిధమైంది. చెప్పుము—ఈ మూడింటిలో నీకు ఏ మార్గం ఇష్టం? నీ అభిలాష ప్రకారం నేను ఏ మాట పలుకుదును?

Verse 35

ब्राह्मसम्पद्विहीनश्च शंकरस्त्रिदशेश्वरः । तत्त्वज्ञानसमुद्रेषु सन्निमग्नैकमानसः

బ్రాహ్మణసంపదలూ లోక వైభవమూ లేనప్పటికీ, త్రిదశేశ్వరుడైన శంకరుడు ఏకచిత్తమై తత్త్వజ్ఞాన సముద్రంలో పూర్తిగా లీనుడై ఉండెను.

Verse 36

ज्ञानानन्दस्येश्वरस्य ब्राह्मवस्तुषु का स्पृहा । गृही ददाति स्वसुतां राज्यसम्पत्तिशालिने

శుద్ధ జ్ఞానానందస్వరూపుడైన ఈశ్వరునికి లోకసంపదలపై ఏ ఆశ ఉండగలదు? అయినా గృహస్థుడు రాజ్యసంపత్తి కలిగిన వరునికి తన కుమార్తెను ఇస్తాడు।

Verse 37

कन्यकां दुःखिने दत्त्वा कन्याघाती भवेत्पिता । को वेद शंकरो दुःखी कुबेरो यस्य किंकरः

దుఃఖితుడైన దరిద్రునికి కన్యను ఇచ్చిన తండ్రి కన్యాహంతకుడైనట్లే అవుతాడు. కుబేరుడే సేవకుడైన శంకరుడు ‘దుఃఖి’ అని ఎవరు చెప్పగలరు?

Verse 38

भ्रूभङ्गलीलया सृष्टिं स्रष्टुं हर्त्तुं क्षमो हि सः । निर्गुणः परमात्मा च परेशः प्रकृतेः परः

భ్రూభంగ లీలామాత్రంతోనే ఆయన సృష్టిని సృష్టించగలడు, లయంచేయగలడు. ఆయన నిర్గుణ పరమాత్మ, పరమేశ్వరుడు, ప్రకృతికి అతీతుడు।

Verse 39

यस्य च त्रिविधा मूर्त्तिर्विधा तुस्सृष्टिकर्मणि । सृष्टिस्थित्यन्तजननी ब्रह्मविष्णुहराभिधा

సృష్టికార్యానికి ఆయన రూపం త్రివిధంగా స్థాపితమై ఉంది; సృష్టి, స్థితి, లయాలకు జనని అయిన ఆమె బ్రహ్మ, విష్ణు, హర అనే నామాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 40

ब्रह्मा च ब्रह्मलोकस्थो विष्णुः क्षीरोदवासकृत् । हरः कैलासनिलयः सर्वाः शिवविभूतयः

బ్రహ్ముడు బ్రహ్మలోకంలో ఉంటాడు, విష్ణువు క్షీరసాగరంలో నివసిస్తాడు, హరుడు కైలాసంలో నివసిస్తాడు—అయితే ఇవన్నీ నిజంగా శివుని విభూతులే।

Verse 41

धत्ते च त्रिविधा मूर्ती प्रकृतिः शिवसम्भवा । अंशेन लीलया सृष्टौ कलया बहुधा अपि

శివుని నుండి ఉద్భవించిన ప్రకృతి త్రివిధ మూర్తిని ధరిస్తుంది; సృష్టిలో ఆమె అంసరూపంగా లీలగా, అలాగే కళల ద్వారా అనేక విధాలుగా వ్యక్తమవుతుంది।

Verse 42

मुखोद्भवा स्वयं वाणी वागधिष्ठातृदेवता । वक्षःस्थलोद्भवा लक्ष्मीस्सर्वसम्पत्स्वरूपिणी

ఆయన ముఖమునుండి స్వయంగా వాణీ—వాక్కుకు అధిష్ఠాత్రి దేవత—ఉద్భవించింది; ఆయన వక్షస్థలమునుండి లక్ష్మీ ప్రాదుర్భవించింది, ఆమె సర్వసంపదల స్వరూపిణి।

Verse 43

शिवा तेजस्सु देवानामाविर्भावं चकार सा । निहत्य दानवान्सर्वान्देवेभ्यश्च श्रियं ददौ

శివా (పార్వతి) దేవతల తేజస్సులోనే ప్రకాశించే శక్తిగా అవతరించింది; మరియు సమస్త దానవులను సంహరించి దేవులకు శ్రీమంతతను, దివ్య భాగ్యాన్ని ప్రసాదించింది।

Verse 44

प्राप कल्पान्तरे जन्म जठरे दक्ष योषितः । नाम्ना सती हरं प्राप दक्षस्तस्मै ददौ च ताम्

మరొక కల్పాంతరంలో ఆమె దక్షుని భార్య గర్భంలో జన్మించింది. ఆమెకు ‘సతీ’ అనే నామం; ఆమె భగవాన్ హరుడు (శివుడు)ను పొందింది, దక్షుడు ఆమెను వివాహార్థం ఆయనకు సమర్పించాడు.

Verse 45

देहं तत्याज योगेन श्रुत्वा सा भर्तृनिन्दनम् । साद्य त्वत्तस्तु मेनायां जज्ञे जठरतश्शिवा

తన భర్తను నిందించిన మాటలు విని ఆమె యోగశక్తితో దేహాన్ని త్యజించింది; ఆపై నిజంగా నీ నుండే ఆమె వెంటనే మేనాదేవి గర్భంలో ‘శివా’గా పునర్జన్మించింది।

Verse 46

शिवा शिवस्य पत्नीयं शैल जन्मनिजन्मनि । कल्पेकल्पे बुद्धिरूपा ज्ञानिनां जननी परा

ఆమె శివా—శివుని పవిత్ర భార్య; జన్మ జన్మలలో శైలరాజుని కుమార్తెగా అవతరిస్తుంది. ప్రతి కల్పంలో ఆమె బుద్ధిరూపిణి, జ్ఞానుల పరమ జనని, మోక్షజ్ఞాన మార్గదర్శిని.

Verse 47

जायते स्म सदा सिद्धा सिद्धिदा सिद्धिरूपिणी । सत्या अस्थि चिताभस्म भक्त्या धत्ते हरस्स्वयम्

ఆమె ఎల్లప్పుడూ సిద్ధా రూపంలో జన్మిస్తుంది—సిద్ధిదాత్రి, సిద్ధిరూపిణి. నిజమే: భక్తివశంగా స్వయంగా హరుడు (శివుడు) చితాభస్మమును, అస్తిభస్మమును ధరిస్తాడు.

Verse 48

अतस्त्वं स्वेच्छया कन्यां देहि भद्रां हराय च । अथवा सा स्वयं कान्तस्थाने यास्यत्यदास्यसि

కాబట్టి నీ స్వేచ్ఛతో ఆ శుభకన్యను హరునికి (శివునికి) ఇవ్వుము. లేకపోతే ఆమె తానే తన ప్రియుని స్థలానికి వెళ్లిపోతుంది; అప్పుడు నీవే ఇవ్వవలసి వస్తుంది.

Verse 49

कृत्वा प्रतिज्ञां देवेशो दृष्ट्वा क्लेशमसंख्यकम् । दुहितुस्ते तपःस्थानमाजगाम द्विजात्मकः

ప్రతిజ్ఞ చేసి దేవేశుడు, కుమార్తె అనేక కష్టాలను చూచి, ఆమె తపస్థానానికి వచ్చెను—ద్విజ (బ్రాహ్మణ) రూపం ధరించి.

Verse 50

तामाश्वास्य वरं दत्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । तत्प्रार्थनावशाच्छम्भुर्ययाचे त्वां शिवां गिरे

ఆమెను ఓదార్చి వరమిచ్చి ఆయన తన స్వమందిరానికి వెళ్లాడు. తరువాత ఆమె ప్రార్థనకు లోబడి శంభువు నిన్ను—ఓ గిరిజా, శివా—వేడుకున్నాడు.

Verse 51

अंगीकृतं युवाभ्यां तच्छिवभक्तिरतात्मना । विपरीतमतिर्जाता वद कस्माद्गिरीश्वर

ఓ గిరీశ్వరా! శివభక్తిలో లీనమైన హృదయంతో నీవు దానిని అంగీకరించితివి; మరి విరుద్ధమైన భావం ఎందుకు కలిగింది? కారణం చెప్పుము.

Verse 52

तद्गत्वा प्रभुणा देव प्रार्थितेन त्वदन्तिकम् । प्रस्थापिता वयं शीघ्रं ह्यृषयस्साप्यरुन्धती

ఓ దేవా! అక్కడికి వెళ్లి ప్రభువు వినయపూర్వకంగా ప్రార్థించగా, మమ్మల్ని వెంటనే నీ సమీపానికి పంపెను—మేము ఋషులు, అరుంధతితో కూడి.

Verse 53

शिक्षयामो वयं त्वा हि दत्त्वा रुद्राय पार्वतीम् । एवंकृते महानन्दो भविष्यति गिरे तव

మేము నీకు ఉపదేశించుచున్నాము—పార్వతిని రుద్రునికి సమర్పించుము. అలా చేసినచో, ఓ గిరీ, నీకు మహానందం కలుగును.

Verse 54

शिवां शिवाय शैलेन्द्र स्वेच्छया चेन्न दास्यसि । भविता तद्विवाहोऽत्र भवितव्यबलेन हि

ఓ శైలేంద్రా! నీవు స్వేచ్ఛతో శివా (పార్వతి)ని శివునికి ఇవ్వకపోయినను, ఇక్కడ వారి వివాహం తప్పక జరుగును—విధి యొక్క అప్రతిహత బలముచేత.

Verse 55

वरं ददौ शिवायै स तपन्त्यै तात शंकरः । नहीश्वरप्रतिज्ञातं विपरीताय कल्पते

ఓ తాతా! తపస్సు చేస్తున్న శివా (పార్వతి)కి శంకరుడు వరం ప్రసాదించాడు. ఈశ్వరుని ప్రతిజ్ఞ ఎప్పుడూ విరుద్ధంగా మారదు.

Verse 56

अहो प्रतिज्ञा दुर्लंघ्या साधूनामीशवर्तिनाम् । सर्वेषां जगतां मध्ये किमीशस्य पुनर्गिरे

అహో! ఈశ్వరాధీనులైన సాధువుల ప్రతిజ్ఞ దాటడం దుర్లంఘ్యం. సమస్త లోకాలలో ఈశ్వరుని మళ్లీ విరుద్ధంగా పలికించగల శక్తి ఎవరికుంది?

Verse 57

एको महेन्द्रश्शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया । पार्वती लीलया मेरोश्शृङ्गभङ्गं चकार च

ఒక్కడే మహేంద్రుడు లీలగా పర్వతాల ‘పక్షాలను’ కత్తిరించాడు; అలాగే పార్వతి కూడా తన లీలతో మేరువు శిఖరాన్ని విరిచింది.

Verse 58

एकार्थे नहि शैलेश नाश्यास्सर्वा हि सम्पदः । एकं त्यजेत्कुलस्यार्थे श्रुतिरेषा सनातनी

హే శైలేశా! ఒక లక్ష్యంలో స్థిరత లేకపోతే సమస్త సంపద నశిస్తుంది. కులహితార్థం ఒకదాన్ని త్యజించాలి—ఇది శ్రుతి యొక్క సనాతన బోధ.

Verse 59

दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर । ब्राह्मणाद्भयमापन्नो ररक्ष निजसम्पदम्

హే నృపేశ్వరా! అనరణ్య రాజు తన కుమార్తెను ఒక విప్రునికి ఇచ్చి, ఆ బ్రాహ్మణుని తేజస్సుకు భయపడి, తన సంపదను కాపాడుకున్నాడు.

Verse 60

तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः । ब्रह्मशापाद्विभीताश्च गुरवो ज्ञातिसत्तमाः

అప్పుడు నీతిశాస్త్రంలో నిపుణులైన వారు అతనికి త్వరగా బోధించారు. బ్రహ్మశాపానికి భయపడిన గురువులు, శ్రేష్ఠ బంధువులు కూడా వేగంగా ఉపదేశించారు।

Verse 61

शैलराज त्वमप्येव सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वान्बंधुवर्गान्वशं कुरु सुरानपि

ఓ శైలరాజా! నీవు కూడా నీ కుమార్తెను శివునికి ఇచ్చి, నీ బంధువులందరినీ రక్షించు; దేవతలనైనా నీ అనుకూలంగా వశపరచుకో।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वसिष्ठस्य वचनं स प्रह स्य च । पप्रच्छ नृपवार्त्ताश्च हृदयेन विदूयता

బ్రహ్ముడు పలికెను—వసిష్ఠుని వచనాలు విని అతడు చిరునవ్వు నవ్వాడు; అయినా లోపల మండే హృదయంతో రాజుని స్థితిగతులు, వార్తలను మరల అడిగాడు।

Verse 63

हिमालय उवाच । कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्ननरण्यो नृपश्चसः । सुतां दत्त्वा स च कथं ररक्षाखिलसम्पदः

హిమాలయుడు పలికెను— ఓ బ్రహ్మన్! ఆ అనరణ్య రాజు ఏ వంశంలో జన్మించాడు? కుమార్తెను దానం చేసి, తన సమస్త సంపదను అతడు ఎలా కాపాడుకున్నాడు?

Verse 64

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तु शैलवाक्यं प्रसन्नधीः । प्रोवाच गिरये तस्मै नृपवार्त्ता सुखावहाम्

బ్రహ్ముడు పలికెను— పర్వత వాక్యాన్ని విని ప్రసన్నమనస్సుతో వసిష్ఠుడు ఆ గిరిరాజునకు రాజుని గురించిన సుఖావహమైన వార్తను చెప్పెను।