तृतीयनेत्राग्निनिवृत्तिः / Quelling the Fire of the Third Eye (Vāḍava Fire Placed in the Ocean)

Verse 1

नारद उवाच । विधे नेत्रसमुद्भूतवह्निज्वाला हरस्य सा । गता कुत्र वद त्वं तच्चरित्रं शशिमौलिनः

నారదుడు పలికెను—హే విధాతా, హరుని నేత్రం నుండి జనించిన ఆ అగ్ని జ్వాల ఎక్కడికి వెళ్లింది? శశిమౌళి ప్రభువు యొక్క ఆ పవిత్ర చరిత్రను నాకు చెప్పుము।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । यदा भस्म चकाराशु तृतीयनयनानलः । शम्भोः कामं प्रजज्वाल सर्वतो विफलस्तदा

బ్రహ్ముడు పలికెను—శంభువు తృతీయ నేత్రాగ్ని వేగంగా (కాముని) భస్మం చేసినప్పుడు, కాముడు అన్ని వైపులా దగ్ధుడై పూర్తిగా విఫలుడూ శక్తిహీనుడూ అయ్యాడు.

Verse 3

हाहाकारो महानासीत्त्रैलोक्ये सचराचरे । सर्वदेवर्षयस्तात शरणं मां ययुर्द्रुतम्

త్రిలోకమంతటా—చరాచర సమేతంగా—మహా హాహాకారం ఏర్పడింది. అప్పుడు, తాతా, దేవతలూ దేవర్షులూ అందరూ వేగంగా నా శరణు వచ్చారు.

Verse 4

सर्वे निवेदयामासुस्तद्दुखं मह्यमाकुलाः । सुप्रणम्य सुसंस्तुत्य करौ बद्ध्वा नतानना

వారందరూ దుఃఖంతో కలవరపడి ఆ శోకవార్తను నాకు నివేదించారు. సంపూర్ణంగా నమస్కరించి, యథోచితంగా స్తుతించి, చేతులు జోడించి, తల వంచి పలికారు.

Verse 5

तच्छ्रुत्वाहं शिवं स्मृत्वा तद्धेतुं सुविमृश्य च । गतस्तत्र विनीतात्मा त्रिलोकावनहेतवे

అది విని నేను పరమేశ్వరుడైన శివుని స్మరించాను; దాని కారణాన్ని సవివరంగా ఆలోచించాను. తరువాత వినయశీలమైన, నియమిత మనస్సుతో త్రిలోక రక్షణార్థం అక్కడికి వెళ్లాను.

Verse 6

संदग्धुकामः स शुचिज्वालामालातिदीपितः । स्तंभितोऽरं मया शंभुप्रसादाप्तसुतेजसा

అతడు దహించాలనే ఉద్దేశంతో, పవిత్ర జ్వాలల మాలచే అత్యంత దీప్తిమంతుడై మండిపొంగాడు. అయితే శంభువు కృపవల్ల నాకు లభించిన తేజస్సుతో నేను అతడిని వెంటనే ఆపివేశాను.

Verse 7

अथ क्रोधमयं वह्निं दग्धुकाम जगत्त्रयम् । वाडवांतकमार्षं च सौम्यज्वालामुखं मुने

అప్పుడు, ఓ మునీ, త్రిలోకాలను దహించాలనే కోపమయ అగ్ని ప్రత్యక్షమైంది—అది వాడవాగ్నిని సంహరించేది, ఋషుల అప్రతిహత జ్వాల, అయినా సౌమ్యమైన దీప్తిముఖముతో వెలిగింది।

Verse 8

तं वाडवतनुमहं समादाय शिवेच्छया । सागरं समगां लोकहिताय जगतां पतिः

శివేచ్ఛతో ఆ వాడవ-తనువు (అశ్వముఖ) రూపాన్ని స్వీకరించి, లోకహితార్థం నేను—జగత్పతి—సముద్రానికి వెళ్లితిని।

Verse 9

आगतं मां समालोक्य सागरस्सांजलिर्मुने । धृत्वा च पौरुषं रूपमागतस्संनिधिं मम

ఓ మునీ, నన్ను వచ్చినట్లు చూసి సముద్రుడు అంజలి పెట్టి నమస్కరించాడు; తరువాత మానవ రూపం ధరించి నా సన్నిధికి వచ్చాడు।

Verse 10

सुप्रणम्याथ मां सिंधुस्संस्तूय च यथा विधि । स मामुवाच सुप्रीत्या सर्वलोकपितामहम्

అప్పుడు సింధువు (సముద్రుడు) నన్ను శ్రద్ధగా ప్రణమించి, విధివిధానంగా స్తుతించాడు; అనంతరం సర్వలోక పితామహుడు ఆనందంతో నాతో పలికాడు।

Verse 11

सागर उवाच । किमर्थमागतोऽसि त्वं ब्रह्मन्नत्राखिलाधिप । तन्निदेशय सुप्रीत्या मत्वा मां च स्वसेवकम्

సాగరుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్, ఇక్కడి అఖిలాధిపా! ఏ కార్యార్థం నీవు వచ్చితివి? నన్ను నీ సేవకుడిగా భావించి సంతోషంగా నీ ఆజ్ఞను చెప్పుము।

Verse 12

अथाहं सागरवचश्श्रुत्वा प्रीतिपुरस्सरम् । प्रावोचं शंकरं स्मृत्वा लौकिकं हितमावहन्

అప్పుడు నేను స్నేహపూర్వకంగా పలికిన సముద్ర వచనాలను విని శంకరుని స్మరించి, లోకహితాన్ని కలిగించే ఉపదేశంతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పాను।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाधीमन्सर्वलोकहितावह । वच्म्यहं प्रीतितस्सिंधो शिवेच्छाप्रेरितो हृदा

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ తాతా, ఓ మహాధీమాన్, విను. సమస్త లోకాల హితాన్ని కలిగించే మాటను నేను చెబుతాను. ఓ ప్రీతిసింధూ, శివేచ్ఛ ప్రేరణతో హృదయానందంతో పలుకుతున్నాను।

Verse 14

अयं क्रोधो महेशस्य वाडवात्मा महाप्रभुः । दग्ध्वा कामं द्रुतं सर्वं दग्धुकामोऽभवत्ततः

మహేశ్వరుని ఈ క్రోధము వాడవాగ్ని స్వరూపమైన మహాప్రభువు. కాముని త్వరగా దహించి, ఆపై సమస్తమును దహించాలనే తపనతో నిలిచెను।

Verse 15

प्रार्थितोऽहं सुरैश्शीघ्रं पीडितैश्शंकरेच्छया । तत्रागत्य द्रुतं तं वै तात स्तंभितवाञ्शुचिम्

శంకరుని ఇచ్ఛచేత బాధపడిన దేవతలు త్వరగా నన్ను ప్రార్థించారు. అక్కడికి వెళ్లి, ఓ తాతా, నేను ఆ ప్రకాశవంతుని వెంటనే స్థంభింపజేశాను।

Verse 16

वाडवं रूपमाधत्त तमादायाग तोत्र ह । निर्दिशामि जलाधार त्वामहं करुणाकरः

వాడవ రూపాన్ని ధరించి దానిని తీసుకొని వెంటనే ఇక్కడికి రా. ఓ జలాధారా, నేను కరుణాకరుడను; నిన్ను (ఈ స్థానానికి) నియమిస్తున్నాను।

Verse 17

अयं क्रोधी महेशस्य वाडवं रूपमाश्रितः । ज्वालामुखस्त्वया धार्य्यो यावदाभूतसंप्लवम्

ఈ ఉగ్ర క్రోధి మహేశ్వరుని వాడవ-రూపాన్ని ఆశ్రయించాడు; ఇది జ్వాలాముఖ శక్తి. ఓ నదీపతీ, సర్వభూత ప్రళయకాలం వరకు నీవు దీనిని ధరించి నియంత్రించవలెను.

Verse 18

यदात्राहं समागम्य वत्स्यामि सरितां पते । तदा त्वया परित्याज्यः क्रोधोऽयं शांकरोऽद्भुतः

ఓ సరితాంపతీ! నేను ఇక్కడికి వచ్చి నీ సమీపంలో మళ్లీ నివసించినప్పుడు, నీవు ఈ అద్భుతమైన శాంకర-జన్య క్రోధాన్ని విడిచిపెట్టవలెను.

Verse 19

भोजनं तोयमेतस्य तव नित्यं भविष्यति । यत्नादेवावधार्य्योऽयं यथा नोपैति चांतरम्

దీనికి ఆహారం మరియు జలం నీ ద్వారా నిత్యం లభ్యమవుతాయి. కాబట్టి యత్నపూర్వకంగా దీనిని సంరక్షించు, ఎలాంటి అంతరాయం కలగకుండా ఉండునట్లు.

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे वडवानलचरितं नाम विंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితా తృతీయ పార్వతీఖండంలో “వడవానలచరితం” అనే ఇరవయ్యవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 21

ततः प्रविष्टो जलधौ स वाडवतनुः शुचिः । वार्योघान्सुदहंस्तस्य ज्वालामालाभिदीपितः

అప్పుడు ఆ శుద్ధుడు వాడవాగ్ని రూపం ధరించి సముద్రంలో ప్రవేశించాడు; జ్వాలామాలలతో దీప్తుడై సముద్రపు ఉగ్ర జలప్రవాహాలను ఘోరంగా దహించాడు।

Verse 22

ततस्संतुष्टचेतस्कस्स्वं धामाहं गतो मुने । अंतर्धानमगात्सिंधुर्दिव्यरूपः प्रणम्य माम्

తదుపరి, ఓ మునీ, నా మనస్సు పూర్తిగా సంతుష్టమై నేను నా స్వధామానికి వెళ్లాను. సముద్రం కూడా దివ్యరూపం ధరించి నన్ను నమస్కరించి అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 23

स्वास्थ्यं प्राप जगत्सर्वं निर्मुक्तं तद्भवाद्भयात् । देवा बभूवुः सुखिनो मुनयश्च महामुने

ఓ మహామునీ, సమస్త జగత్తు ఆరోగ్యాన్ని పొందింది; ఆ విపత్తు వల్ల కలిగిన భయమునుండి విముక్తమైంది. దేవతలు ఆనందించారు, మునులు కూడా సుఖించారు।