हिमाचलविवाहवर्णनम् — Description of Himācala’s (context for) Marriage / The Himālaya-Marriage Narrative (Chapter Opening)

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे हिमाचलविवाहवर्णनं नाम प्रथमोध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివ మహాపురాణంలోని ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, తృతీయ విభాగమైన పార్వతీఖండంలో ‘హిమాచల వివాహ వర్ణనం’ అనే ప్రథమ అధ్యాయం ప్రారంభమగుచున్నది.

Verse 2

कथं कृत्वा तपोऽत्युग्रम्पतिमाप शिवं च सा । एतन्मे पृच्छते सम्यक्कथय त्वं विशेषतः

ఆమె ఏ విధంగా అత్యంత ఉగ్ర తపస్సు చేసి శివుని భర్తగా పొందింది? నేను ఇది స్పష్టంగా అడుగుతున్నాను—నీవు విశేషంగా వివరించి చెప్పుము.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं मुनिशार्दूल शिवाचरितमुत्तमम् । पावनं परमं दिव्यं सर्वपापहरं शुभम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునిశార్దూలా, శివుని ఉత్తమ చరిత్రను వినుము; అది పరమ పవిత్రం, దివ్యం, శుభం, సర్వపాపహరం.

Verse 4

यदा दाक्षायणी देवी हरेण सहिता मुदा । हिमाचले सुचिक्रीडे लीलया परमेश्वरी

దాక్షాయణీ దేవి హర్షంతో హరుడు (శివుడు)తో కలిసి ఉన్నప్పుడు, పరమేశ్వరి హిమాచలంలో పవిత్రమైన మంగళ లీలతో విహరించెను.

Verse 5

मत्सुतेयमिति ज्ञात्वा सिषेवे मातृवर्चसा । हिमाचलप्रिया मेना सर्वर्द्धिभिरनिर्भरा

“ఇది నా స్వంత కుమార్తె” అని తెలిసికొని, హిమాచలప్రియ మేనా మాతృతేజస్సుతో ఆమెను సేవించి పోషించింది; సమస్త ఐశ్వర్యాలతో పరిపూర్ణమై సంతుష్టగా నిలిచింది।

Verse 6

यदा दाक्षायणी रुष्टा नादृता स्वतनुं जहौ । पित्रा दक्षेण तद्यज्ञे संगता परमेश्वरी

దాక్షాయణి (సతి) తగిన గౌరవం లభించక కోపించి తన దేహాన్ని విడిచినప్పుడు, తండ్రి దక్షుడు నిర్వహించిన ఆ యజ్ఞసభలోనే పరమేశ్వరి దేవి సన్నిధానమై ఉన్నది।

Verse 7

तदैव मेनका तां सा हिमाचलप्रिया मुने । शिवलोकस्थितां देवीमारिराधयिषुस्तदा

ఓ మునీ, అదే సమయంలో హిమాచలప్రియ మేనకా శివలోకంలో నివసించే ఆ దేవిని అనుగ్రహం పొందుటకై భక్తితో ఆరాధించసాగింది।

Verse 8

तस्यामहं सुता स्यामित्यवधार्य सती हृदा । त्यक्तदेहा मनो दध्रे भवितुं हिमवत्सुता

“నేను ఆమె కుమార్తెగా అవతరిస్తాను” అని హృదయంలో నిశ్చయించుకొని, దేహాన్ని విడిచిన సతి హిమవంతుని కుమార్తెగా జన్మించుటకు మనస్సు నిలిపింది।

Verse 9

समयं प्राप्य सा देवी सर्वदेवस्तुता पुनः । सती त्यक्ततनुः प्रीत्या मेनकातनयाभवत्

నియత కాలం వచ్చినప్పుడు, సమస్త దేవతలచే మళ్లీ స్తుతింపబడిన ఆ దేవి—పూర్వదేహాన్ని విడిచిన సతి—ఆనందంతో మేనకా కుమార్తెగా జన్మించింది।

Verse 10

नाम्ना सा पार्वती देवी तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । नारदस्योपदेशाद्वै पतिम्प्राप शिवं पुनः

పార్వతీ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన దేవి అత్యంత దుస్సహమైన తపస్సు చేసింది; నారదుని ఉపదేశంతో ఆమె మళ్లీ భర్తగా శ్రీశివుని పొందింది।

Verse 11

नारद उवाच । ब्रह्मन्विधे महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । मेनकायास्समुत्पतिं विवाहं चरितं तथा

నారదుడు అన్నాడు— ఓ బ్రహ్మా, ఓ విధాతా, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా! మేనకా యొక్క ఉద్భవం, ఆమె వివాహం మరియు ఆమె చరిత్రను నాకు చెప్పుము।

Verse 12

धन्या हि मेनका देवी यस्यां जाता सुता सती । अतो मान्या च धन्या च सर्वेषां सा पतिव्रता

ధన్యురాలు దేవి మేనకా; ఆమెయందు సతీ అనే కుమార్తె జన్మించింది. అందుచేత ఆమె అందరికీ పూజ్యురాలు, ధన్యురాలు; ఎందుకంటే ఆమె పతివ్రత.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं नारद मुने पार्वतीमातुरुद्भवम् । विवाहं चरितं चैव पावनं भक्तिवर्द्धनम्

బ్రహ్ముడు అన్నాడు— ఓ నారద మునీ, వినుము: పార్వతీమాత యొక్క ఉద్భవం, ఆమె వివాహం మరియు ఆమె చరిత్ర—ఇవి పవిత్రమైనవి, భక్తిని వృద్ధి చేయునవి।

Verse 14

अस्त्युत्तरस्यां दिशि वै गिरीशो हिमवान्महान् । पर्वतो हि मुनिश्रेष्ठ महातेजास्समृद्धिभाक्

ఉత్తర దిశలో నిశ్చయంగా మహా గిరిరాజు హిమవాన్ ఉన్నాడు. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఆ పర్వతం మహాతేజస్సుతో సమృద్ధిని ధరించినది.

Verse 15

द्वैरूप्यं तस्य विख्यातं जंगमस्थिरभेदतः । वर्णयामि समासेन तस्य सूक्ष्मस्वरूपकम्

ఆ పరమేశ్వరుని ద్విరూపం ప్రసిద్ధం—జంగమం మరియు స్థిరం అనే భేదంతో. ఇప్పుడు నేను సంక్షేపంగా ఆయన సూక్ష్మ స్వరూపాన్ని వర్ణిస్తాను.

Verse 16

पूर्वापरौ तोयनिधी सुविगाह्य स्थितो हि यः । नानारत्नाकरो रम्यो मानदण्ड इव क्षितेः

తూర్పు, పడమర సముద్రాలలో లోతుగా మునిగి స్థిరంగా నిలిచినవాడు; నానారత్నాల నిధి, రమణీయుడు—భూమిపై నిలిపిన కొలమాన దండంలా ఉన్నవాడు.

Verse 17

नानावृक्षसमाकीर्णो नानाशृंगसुचित्रितः । सिंहव्याघ्रादिपशुभिस्सेवितस्सुखिभिस्सदा

అది అనేక రకాల వృక్షాలతో నిండిపోయి, వివిధ శిఖరాలతో సుందరంగా అలంకరించబడింది. సింహం, పులి మొదలైన జంతువులు కూడా అక్కడ ఎల్లప్పుడూ శాంతిగా, సుఖంగా సంచరించేవి.

Verse 18

तुषारनिधिरत्युग्रो नानाश्चर्यविचित्रितः । देवर्षिसिद्धमुनिभिस्संश्रितः शिवसंप्रियः

అది హిమముల మహా భాండాగారం, అత్యంత భయంకరమైన మహిమతో, అనేక ఆశ్చర్యాలతో విచిత్రంగా అలంకృతం. దేవర్షులు, సిద్ధులు, మునులు ఆశ్రయించే అది, శ్రీశివునికి అత్యంత ప్రియమైనది.

Verse 19

तपस्थानोऽतिपूतात्मा पावनश्च महात्मनाम् । तपस्सिद्धिप्रदोत्यंतं नानाधात्वाकरः शुभः

ఆ తపస్థానం పరమపవిత్ర స్వభావమై, మహాత్ములకూ పావనకారకము. అది తపస్సుకు పరమసిద్ధిని ప్రసాదించును; శుభమై, నానాధాతువుల గనిలా నానావిధ సిద్ధులను ఇస్తుంది।

Verse 20

स एव दिव्यरूपो हि रम्यः सर्वाङ्गसुन्दरः । विष्ण्वंशोऽविकृतः शैलराजराजस्सताम्प्रियः

అతడు నిజముగా దివ్యరూపుడు, మనోహరుడు, సర్వాంగసుందరుడు. విష్ణువంశంలో జన్మించినవాడు, అవికృతుడు; శైలరాజులలో రాజు, సత్పురుషులకు ప్రియుడు.

Verse 21

कुलस्थित्यै च स गिरिर्धर्म्मवर्द्धनहेतवे । स्वविवाहं कर्त्तुमैच्छत्पितृदेवहितेच्छया

ఆ పర్వతరాజు (హిమాలయుడు) తన వంశస్థితి నిలుపుటకును, ధర్మవృద్ధి కలుగుటకును, పితృదేవుల హితాన్ని కోరుతూ వివాహాన్ని ఏర్పాటు చేయదలచెను.

Verse 22

तस्मिन्नवसरे देवाः स्वार्थमाचिन्त्य कृत्स्नशः । ऊचुः पितॄन्समागत्य दिव्यान्प्रीत्या मुनीश्वर

హే మునీశ్వరా! ఆ సమయంలో దేవతలు తమ కార్యసిద్ధిని సమగ్రంగా ఆలోచించి, దివ్య పితృదేవులను సమీపించి ప్రేమభక్తులతో వారిని ఉద్దేశించి పలికిరి।

Verse 23

देवा ऊचुः । सर्वे शृणुत नो वाक्यं पितरः प्रीतमानसाः । कर्त्तव्यं तत्तथैवाशु देवकार्य्येप्सवो यदि

దేవతలు పలికిరి—హే పితృదేవులారా! ప్రీతిచిత్తంతో మా మాట వినండి. దేవకార్యసిద్ధి నిజంగా కోరితే, అదే విధంగా వెంటనే చేయండి।

Verse 24

मेना नाम सुता या वो ज्येष्ठा मङ्गलरूपिणी । ताम्विवाह्य च सुप्रीत्या हिमाख्येन महीभृता

మీ జ్యేష్ఠ కుమార్తె ‘మేనా’ అనే పేరుగల మంగళరూపిణి; ఆమెను ‘హిమవాన్’ అనే పర్వతరాజు మహాప్రీతితో వివాహం చేసుకొనెను।

Verse 25

एवं सर्वमहालाभः सर्वेषां च भविष्यति । युष्माकममराणां च दुःखहानिः पदे पदे

ఇలా అందరికీ మహత్తరమైన మంగళకర లాభం కలుగును; మరియు మీ అమర దేవతలకు కూడా అడుగడుగునా దుఃఖనాశం జరుగును।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यापरवचः पितरस्ते विमृश्य च । स्मृत्वा शापं सुतानां च प्रोचुरोमिति तद्वचः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ తదుపరి వాక్యాలను విని మీ పితరులు ఆలోచించారు; మరియు కుమారుల శాపాన్ని స్మరించి వారు ఆ మాటను పలికారు—“ఓం” అని।

Verse 27

ददुर्मेनां सुविधिना हिमागाय निजात्मजाम् । समुत्सवो महानासीत्तद्विवाहे सुमङ्गले

అప్పుడు మేనా విధివిధానంగా తన కుమార్తెను హిమాలయునికి అర్పించింది. ఆ సుమంగళ వివాహంలో మహా ఉత్సవం జరిగింది.

Verse 28

हर्य्यादयाऽपि ते देवा मुनयश्चापरोखिलाः । आजग्मुस्तत्र संस्मृत्य वामदेवं भवं धिया

అప్పుడు హరి మొదలైన దేవతలూ, ఇతర సమస్త మునులూ అక్కడికి వచ్చారు; మరియు ఏకాగ్ర ధ్యానంతో వామదేవస్వరూపుడైన శుభ భవుడిని (శివుని) స్మరించారు.

Verse 29

उत्सवं कारयामासुर्दत्त्वा दानान्यनेकशः । सुप्रशस्य पितॄन्दिव्यान्प्रशशंसुर्हिमाचलम्

వారు మహోత్సవాన్ని నిర్వహించి అనేక విధాల దానాలను సమృద్ధిగా ఇచ్చారు. దివ్య పితృదేవతలను యథావిధిగా స్తుతించి పవిత్ర గిరిరాజు హిమాచలుని ప్రశంసించారు।

Verse 30

महामोदान्विता देवास्ते सर्वे समुनीश्वराः । संजग्मुः स्वस्वधामानि संस्मरन्तः शिवाशिवौ

మహానందంతో నిండిన ఆ దేవతలందరూ, మునీశ్వరులతో కూడి, శివ-శివలను స్మరిస్తూ తమ తమ ధామాలకు వెళ్లిరి.

Verse 31

कौतुकं बहु सम्प्राप्य सुविवाह्य प्रियां च ताम् । आजगाम स्वभवनं मुदमाप गिरीश्वरः

అనేక ఉత్సవములు, మంగళానందమును పొందిన తరువాత, తన ప్రియ కుమార్తెను విధివిధానంగా వివాహం చేయించి, గిరీశ్వరుడు (హిమాలయుడు) తన గృహానికి వచ్చి హర్షించెను.

Verse 32

ब्रह्मोवाच मेनया हि हिमागस्य सुविवाहो मुनीश्वर । प्रोक्तो मे सुखदः प्रीत्या किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि

బ్రహ్మ పలికెను—హే మునీశ్వరా, మేనా-హిమాలయుల శుభవివాహాన్ని నేను ప్రేమతో, సుఖదంగా వివరించితిని. ఇక మరేమి వినదలచితివి?