कुमाराद्भुतचरितवर्णनम् — Description of Kumāra’s Wondrous Deeds

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ तत्र स गांगेयो दर्शयामास सूतिकाम् । तामेव शृणु सुप्रीत्या नारद त्वं स्वभक्तिदाम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు అక్కడ గంగాపుత్రుడు ఆ సూతికను (ప్రసూతి మాతను) ప్రదర్శించాడు. ఓ నారదా, పరమ ప్రీతితో ఆమె విషయమే వినుము; ఈ వృత్తాంతం స్వస్వామి శివభక్తిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 2

द्विज एको नारदाख्य आजगाम तदैव हि । तत्राध्वरकरः श्रीमाञ्शरणार्थं गुहस्य वै

అదే సమయంలో నారదనామకుడైన ఒక ద్విజుడు అక్కడికి వచ్చెను. యజ్ఞకర్మలో నిపుణుడైన ఆ శ్రీమంత ముని గుహ (కుమారుడు) శరణు కోరుతూ వచ్చెను।

Verse 3

स विप्रः प्राप्य निकटं कार्त्तिकस्य प्रसन्नधीः । स्वाभिप्रायं समाचख्यौ सुप्रणम्य शुभैः स्तवैः

ఆ విప్రుడు ప్రసన్నమైన మనస్సుతో కార్త్తికేయుని సమీపానికి వచ్చాడు. ముందుగా శుభస్తోత్రాలతో స్తుతించి, భక్తితో నమస్కరించి, తరువాత తన అభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా నివేదించాడు.

Verse 4

विप्र उवाच । शृणु स्वामिन्वचो मेद्य कष्टं मे विनिवारय । सर्वब्रह्मांडनाथस्त्वमतस्ते शरणं गतः

విప్రుడు అన్నాడు—హే స్వామీ! ఈ రోజు నా మాట వినండి, నా కష్టాన్ని తొలగించండి. మీరు సమస్త బ్రహ్మాండాల నాథుడు; అందుకే నేను మీ శరణు వచ్చాను.

Verse 5

अजमेधाध्वरं कर्तुमारंभं कृतवानहम् । सोऽजो गतो गृहान्मे हि त्रोटयित्वा स्वबंधनम्

నేను అజమేధ యజ్ఞాన్ని చేయడానికి ఆరంభం చేశాను. కానీ ఆ మేక తన బంధనాన్ని తెంచుకొని నా ఇంటి నుండి పారిపోయింది.

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे कुमाराऽद्भुतचरि तवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము రెండవ భాగములోని రుద్రసంహితలో, నాలుగవ కుమారఖండములో ‘కుమారుని అద్భుతచరిత్ర వర్ణనం’ అనే ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 7

त्वयि नाथे सति विभो यज्ञभंगः कथं भवेत् । विचार्य्यैवाऽखिलेशान काम पूर्णं कुरुष्व मे

హే సర్వవ్యాపి ప్రభూ! మీరు నాథుడిగా ఉన్నప్పుడు యజ్ఞభంగం ఎలా జరుగుతుంది? కనుక హే అఖిలేశ్వరా, సమ్యకంగా విచారించి నా కోరికను పూర్తిగా నెరవేర్చండి.

Verse 8

त्वां विहाय शरण्यं कं यायां शिवसुत प्रभो । सर्वब्रह्मांडनाथं हि सर्वामरसुसेवितम्

హే ప్రభూ, శివసుతా—శరణదాతా! మిమ్మల్ని విడిచి నేను ఎవరి శరణు కోరగలను? ఎందుకంటే మీరు సమస్త బ్రహ్మాండాల నాథుడు, సమస్త అమరులు (దేవులు) సేవించే వాడవు.

Verse 9

दीनबंधुर्दयासिन्धुस्सुसेव्या भक्तवत्सलः । हरिब्रह्मादिदेवैश्च सुस्तुतः परमेश्वरः

ఆయన దీనబంధువు, దయాసముద్రుడు, నిత్యసేవనీయుడు, భక్తవత్సలుడు. ఆ పరమేశ్వరుడు హరి, బ్రహ్మాది దేవులచేత కూడా సుస్తుతుడై ఉన్నాడు.

Verse 10

पार्वतीनन्दनस्स्कन्दः परमेकः परंतपः । परमात्माऽत्मदस्स्वामी सतां च शरणार्थिनाम्

పార్వతీనందనుడు స్కందుడు పరమ ఏకుడు, పరంతపుడు. ఆయన పరమాత్మ, ఆత్మప్రసాదదాత, సత్పురుషులకు—ముఖ్యంగా శరణార్థులకు—స్వామి.

Verse 11

दीनानाथ महेश शंकरसुत त्रैलोक्यनाथ प्रभो मायाधीश समागतोऽस्मि शरणं मां पाहि विप्रप्रिय । त्वं सर्वप्रभुप्रियः खिलविदब्रह्मादिदेवैस्तुतस्त्वं मायाकृतिरात्मभक्तसुखदो रक्षापरो मायिकः

హే దీనానాథా! హే మహేశా, శంకరసుతా, త్రైలోక్యనాథ ప్రభో, మాయాధీశా! నేను శరణు వచ్చితిని; హే విప్రప్రియ, నన్ను రక్షించుము. నీవు సమస్త ప్రభువులకు ప్రియుడవు; బ్రహ్మాది సర్వవిద్ దేవులచే స్తుతింపబడినవు. మాయాధిపతిగా ప్రకాశించినా, నీ భక్తులకు సుఖదాతవు, ఆశ్చర్య రక్షకుడవు।

Verse 12

भक्तप्राणगुणाकरस्त्रिगुणतो भिन्नोसि शंभुप्रियः शंभुः शंभुसुतः प्रसन्नसुखदस्सच्चित्स्वरूपो महान् । सर्वज्ञस्त्रिपुरघ्नशंकरसुतः सत्प्रेमवश्यस्सदा षड्वक्त्रः प्रियसाधुरानतप्रियस्सर्वेश्वर श्शंकरः । साधुद्रोहकरघ्न शंकरगुरो ब्रह्मांडनाथो प्रभुः सर्वेषाममरादिसेवितपदो मां पाहि सेवाप्रिय

హే శంభుప్రియ! భక్తుల ప్రాణస్వరూపా, గుణసముద్రా! నీవు త్రిగుణాతీతుడవైయుండి కూడా శంభు—శివసుతుడై—ప్రసన్నులకు సుఖమిచ్చువాడవు; నీవు మహత్తర సచ్చిత్స్వరూపుడవు. సర్వజ్ఞుడు, త్రిపురఘ్నుడు, శంకరసుతుడు, సత్ప్రేమవశుడై సదా; షడ్వక్త్రుడు; సాధువులకు ప్రియుడు, నమస్కరించువారికి ప్రియుడు; సర్వేశ్వరుడు—హే శంకరా! సాధుద్రోహులను సంహరించువాడా, శంకరపరంపరాగురువా, బ్రహ్మాండనాథ ప్రభువా, అమరాదిదేవులు సేవించు పాదపద్మములవాడా—హే సేవాప్రియ, నన్ను రక్షించుము।

Verse 13

वैरिभयंकर शंकर जनशरणस्य वन्दे तव पदपद्मं सुखकरणस्य । विज्ञप्तिं मम कर्णे स्कन्द निधेहि निजभक्तिं जनचेतसि सदा विधेहि

హే శంకరా! శత్రువులకు భయంకరుడా, జనశరణుడా! సుఖకరమైన నీ పాదపద్మములకు నేను వందనం చేస్తాను. హే స్కందా, నా విజ్ఞప్తిని నీ చెవిలో నిలుపుము; ప్రజల హృదయాలలో సదా నీ స్వభక్తిని స్థాపించుము।

Verse 14

करोति किं तस्य बली विपक्षो दक्षोऽपि पक्षोभयापार्श्वगुप्तः । किन्तक्षकोप्यामिषभक्षको वा त्वं रक्षको यस्य सदक्षमानः

నీవు రక్షించువానిని బలవంతుడైన శత్రువు ఏమి చేయగలడు—అతడు దక్షుడై రెండు పక్కల నుండీ కాపాడబడినవాడైనా? తక్షకుడైనా, ఏ మాంసభక్షక సర్పమైనా ఏమి చేయగలదు, నీవే సదా సమర్థుని రక్షకుడై ఉన్నప్పుడు?

Verse 15

विबुधगुरुरपि त्वां स्तोतुमीशो न हि स्यात्कथय कथमहं स्यां मंदबुद्धिर्वरार्च्यः । शुचिरशुचिरनार्यो यादृशस्तादृशो वा पदकमल परागं स्कन्द ते प्रार्थयामि

దేవగురువుకూడా నిన్ను సంపూర్ణంగా స్తుతించలేడు; చెప్పు—మందబుద్ధినైన నేను పరమేశ్వరారాధనకు ఎలా యోగ్యుడను? నేను శుద్ధుడనో అశుద్ధుడనో, సంస్కృతుడనో అసంస్కృతుడనో—ఏవాడినైనా—హే స్కందా, నీ కమలపాదాల పరాగమే నేను ప్రార్థిస్తున్నాను।

Verse 16

हे सर्वेश्वर भक्तवत्सल कृपासिन्धो त्वदीयोऽस्म्यहं भृत्यस्स्वस्य न सेवकस्य गणपस्याऽऽ गश्शतं सत्प्रभो । भक्तिं क्वापि कृतां मनागपि विभो जानासि भृत्यार्तिहा । त्वत्तो नास्त्यपरोऽविता न भगवन् मत्तो नरः पामरः

హే సర్వేశ్వరా, భక్తవత్సలా, కృపాసింధో! నేను నీ వాడినే—నీ ఆశ్రిత భృతుడను; జీతానికి పనిచేసే సేవకుడను కాదు. హే సత్ప్రభో, నీ గణపతికే వంద అపరాధాలు జరిగినా; అయినా హే విభో, భృతుల దుఃఖహరా, ఎక్కడైనా చేసిన స్వల్ప భక్తినీ నీవు తెలుసుకొంటావు. నీకన్నా వేరే రక్షకుడు లేడు, హే భగవన్; నాకన్నా అధముడు ఎవడూ లేడు।

Verse 17

कल्याणकर्त्ता कलिकल्मषघ्नः कुबेरबन्धुः करुणार्द्रचित्तः । त्रिषट्कनेत्रो रसवक्त्रशोभी यज्ञं प्रपूर्णं कुरु मे गुह त्वम्

హే గుహా (కుమార)! నీవు కల్యాణకర్తవు, కలియుగ కల్మషనాశకుడవు, కుబేరుని మిత్రుడవు. కరుణతో నీ హృదయం ద్రవిస్తుంది; నీ నేత్రాలు అనేకం, దివ్యరసంతో శోభించే నీ ముఖం ప్రకాశిస్తుంది. దయచేసి నా యజ్ఞాన్ని సంపూర్ణం చేయుము।

Verse 18

रक्षकस्त्वं त्रिलोकस्य शरणागतवत्सलः । यज्ञकर्त्ता यज्ञभर्त्ता हरसे विघ्नकारिणाम्

మీరు త్రిలోక రక్షకులు, శరణాగతులపై వాత్సల్యముగలవారు. మీరు యజ్ఞకర్త, యజ్ఞభర్త; విఘ్నకారులను మీరు సంహరిస్తారు.

Verse 19

विघ्नवारण साधूनां सर्ग कारण सर्वतः । पूर्णं कुरु ममेशान सुतयज्ञ नमोस्तु ते

హే ఈశానా! మీరు సాధువుల విఘ్నాలను తొలగించేవారు, సమస్తంగా సృష్టికి కారణభూతులు. నా సుతయజ్ఞాన్ని సంపూర్ణం చేయండి; మీకు నమస్కారం.

Verse 20

सर्वत्राता स्कन्द हि त्वं सर्वज्ञाता त्वमेव हि । सर्वेश्वरस्त्वमीशानो निवेशसकलाऽवनः

హే స్కందా! మీరు సర్వత్ర రక్షకులు, మీరు మాత్రమే సర్వజ్ఞులు. మీరు సర్వేశ్వరుడైన ఈశానుడు—సర్వజీవుల ఆశ్రయధామం, సమస్త లోకానికి పరిరక్షకుడు.

Verse 21

संगीतज्ञस्त्वमेवासि वेदविज्ञः परः प्रभुः । सर्वस्थाता विधाता त्वं देवदेवस्सतां गतिः

మీరు మాత్రమే సంగీతజ్ఞులు; మీరు వేదాల పరమవిజ్ఞుడు, పరాత్పర ప్రభువు. మీరు సర్వత్ర స్థిత ఆధారం, విధాత; మీరు దేవదేవుడు, సత్పురుషుల పరమగతి.

Verse 22

भवानीनन्दनश्शंभुतनयो वयुनः स्वराट् । ध्याता ध्येयः पितॄणां हि पिता योनिः सदात्मनाम्

ఆయన భవానీ నందనుడు, శంభు తనయుడు—స్వయంప్రభువు, పరమ జ్ఞాని. ఆయనే ధ్యాత, ఆయనే ధ్యేయం; పితృదేవతలకూ తండ్రి, సదాత్ముల ఆదియోని ఆయనే.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य देवसम्राट् शिवात्मजः । स्वगणं वीरबाह्वाख्यं प्रेषयामास तत्कृते

బ్రహ్ముడు పలికెను—అతని మాటలు విని దేవసమ్రాట్ అయిన శివాత్మజుడు, ఆ కార్యార్థం తన గణుడైన ‘వీరబాహు’ను పంపెను.

Verse 24

तदाज्ञया वीरबाहुस्तदन्वेषणहेतवे । प्रणम्य स्वामिनं भक्त्या महावीरो द्रुतं ययौ

ఆ ఆజ్ఞతో వీరబాహు అన్వేషణార్థం, తన స్వామిని భక్తితో నమస్కరించి, ఆ మహావీరుడు వేగంగా బయలుదేరెను।

Verse 25

अन्वेषणं चकारासौ सर्वब्रह्माण्डगोलके । न प्राप तमजं कुत्र शुश्राव तदुपद्रवम्

అతడు సమస్త బ్రహ్మాండగోళమంతటా అన్వేషణ చేసెను; కాని ఎక్కడా ఆ అజుడు (అజన్ముడు) కనబడలేదు—ఆయన కలిగించిన కల్లోల వార్తనే వినెను।

Verse 26

जगामाऽथ स वैकुंठं तत्राऽजं प्रददर्श तम् । उपद्रवं प्रकुर्वन्तं गलयूपं महाबलम्

అనంతరం అతడు వైకుంఠానికి వెళ్లి అక్కడ ఆ అజ ప్రభువు (బ్రహ్మ)ను దర్శించెను; అలాగే మహాబలవంతుడైన గలయూపుడు ఉపద్రవం కలిగించుటను చూచెను।

Verse 27

धृत्वा तं शृंगयो वीरो धर्षयित्वा तिवेगतः । आनिनाय स्वामिपुरो विकुर्वंतं रवं बहु

వీరుడు అతనిని కొమ్ములచే పట్టుకొని బలంగా అదుపులోకి తెచ్చి, అత్యంత వేగంతో తన స్వామి సమక్షానికి తీసుకొచ్చాడు; బందీ అయినవాడు మళ్లీ మళ్లీ గట్టిగా అరుస్తూ గర్జిస్తూ ఉన్నాడు.

Verse 28

दृष्ट्वा तं कार्तिकस्सोऽरमारुरोह स तं प्रभुः । धृतब्रह्माण्डगरिमा महासूतिकरो गुहः

అతనిని చూచిన వెంటనే ప్రభువు కార్తికేయుడు ఆ దివ్య వాహనాన్ని తక్షణమే అధిరోహించాడు. బ్రహ్మాండభారాన్ని మోసినట్లైన గరిమ కల మహాసేనాపతి గుహ, దివ్యశక్తి వైభవాన్ని ప్రకటిస్తూ అధిరోహించాడు.

Verse 29

मुहूर्तमात्रतस्सोऽजो ब्रह्मांडं सकलं मुने । बभ्राम श्रम एवाशु पुनस्तत्स्थानमागतः

ఓ మునీ, ఆ అజుడు (బ్రహ్మ) కేవలం ఒక ముహూర్తమాత్రం సమస్త బ్రహ్మాండమంతా సంచరించాడు; కానీ త్వరలోనే శ్రమించి మళ్లీ తన పూర్వస్థానానికే చేరాడు।

Verse 30

तत उत्तीर्य स स्वामी समुवास स्वमासनम् । सोऽजः स्थितस्तु तत्रैव स नारद उवाच तम्

ఆపై ఆ స్వామి ఒడ్డుకు చేరి తన స్వాసనంపై ఆసీనుడయ్యాడు. ఆ అజుడు (బ్రహ్మ) అక్కడే నిలిచి ఉండగా, నారదుడు అతనితో ఇలా పలికాడు।

Verse 31

नारद उवाच । नमस्ते देव देवेश देहि मेऽजं कृपानिधे । कुर्यामध्वरमानन्दात्सखायं कुरु मामहो

నారదుడు అన్నాడు—ఓ దేవదేవేశ్వరా, నీకు నమస్కారం. ఓ కృపానిధీ, నాకు ఒక అజ (దివ్య) పుత్రుని ప్రసాదించు. ఆనందంతో నేను యజ్ఞం చేయదలచుకున్నాను; కాబట్టి ఓ ప్రభూ, నన్ను నీ సఖుడిగా, మిత్రుడిగా చేయుము।

Verse 32

कार्त्तिक उवाच । वधयोग्यो न विप्राऽजः स्वगृहं गच्छ नारद । पूर्णोऽस्तु तेऽध्वरस्सर्वः प्रसादादेव मे कृतः

కార్త్తికేయుడు పలికెను—ఈ ద్విజజాత మేక వధకు యోగ్యం కాదు. ఓ నారదా, నీ గృహానికి వెళ్ళుము. నా ప్రసాదముచే నీ యజ్ఞమంతయు సంపూర్ణమగుగాక—అది నా అనుగ్రహముచేతనే సిద్ధమైంది.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य द्विजस्स्वामी वचनं प्रीतमानसः । जगाम स्वालयं दत्त्वा तस्मा आशिषमुत्तमाम्

బ్రహ్మ పలికెను—ద్విజుల స్వామి వాక్యములు విని అతడు హృదయపూర్వకంగా ఆనందించాడు. అనంతరం అతనికి ఉత్తమ ఆశీర్వాదమిచ్చి తన ధామానికి వెళ్లెను.