शिवविहारवर्णनम् (Śivavihāra-varṇana) — “Description of Śiva’s Divine Pastimes/Sojourn”

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे रुद्रसंहितायां कुमारखण्डे शिवविहारवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని రుద్రసంహితలో కుమారఖండంలో ‘శివవిహారవర్ణనం’ అనే ప్రథమ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది।

Verse 2

नारद उवाच । विवाहयित्वा गिरिजां शंकरो लोकशंकरः । गत्वा स्वपर्वतं ब्रह्मन् किमकार्षिद्धि तद्वद

నారదుడు పలికెను—హే బ్రహ్మన్! లోకహితకరుడైన శంకరుడు గిరిజను వివాహమాడి తన పర్వత నివాసమునకు వెళ్లిన తరువాత ఏమి చేసెను? దయచేసి చెప్పుము.

Verse 3

कथं हि तनयो जज्ञे शिवस्य परमात्मनः । यदर्थमात्मारामोऽपि समुवाह शिवां प्रभुः

పరమాత్ముడైన శివునికి కుమారుడు ఎలా జన్మించెను? మరియు స్వయంపూర్ణుడైన ఆత్మారాముడైన ప్రభువు శివా (పార్వతి)ని ఏ ప్రయోజనార్థం వివాహమాడెను?

Verse 4

तारकस्य कथं ब्रह्मन् वधोऽभूद्देवशंकरः । एतत्सर्वमशेषेण वद कृत्वा दयां मयि

హే పూజ్య బ్రహ్మన్! దేవశంకరుని కృపా-సామర్థ్యముచేత తారకుని వధ ఎలా సంభవించెను? నాపై దయచేసి ఈ సమస్తమును పూర్తిగా వివరించుము.

Verse 5

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नारदस्य प्रजापतिः । सुप्रसन्नमनाः स्मृत्वा शंकरं प्रत्युवाच ह

సూతుడు పలికెను—నారదుని వాక్యములు విని ప్రజాపతి బ్రహ్మ మనస్సు మహా ప్రసన్నమైంది. శంకరుని స్మరించి అనంతరం ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । चरितं शृणु वक्ष्यामि शशिमौलेस्तु नारद । गुहजन्मकथां दिव्यां तारकासुरसद्वधम्

బ్రహ్మ పలికెను—ఓ నారదా, వినుము; ఇప్పుడు శశిమౌళి పరమేశ్వరుని దివ్యచరిత్రను చెప్పెదను—గుహుని జన్మకథను, అలాగే తారకాసురుని ధర్మసమ్మత వధను.

Verse 7

श्रूयतां कथयाम्यद्य कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो ध्रुवम्

వినుడి—ఈ రోజు నేను పాపనాశినీ పుణ్యకథను చెప్పుచున్నాను. దానిని విని మనుష్యుడు నిశ్చయంగా సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 8

इदमाख्यानमनघं रहस्यं परमाद्भुतम् । पापसंतापहरणं सर्वविघ्नविनाशनम्

ఈ ఆఖ్యానం నిర్మలమైనది, పరమ రహస్యమై అత్యద్భుతమైనది. ఇది పాపజనిత దుఃఖదాహాన్ని తొలగించి సమస్త విఘ్నాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 9

सर्वमंगलदं सारं सर्वश्रुतिमनोहरम् । सुखदं मोक्षबीजं च कर्ममूलनिकृंतनम्

ఇది సమస్త మంగళాలను ప్రసాదించే సారం; అన్ని శ్రుతులకు మనోహరమైనది. ఇది సుఖప్రదం, మోక్షబీజం, అలాగే కర్మమూలాన్ని ఛేదించేది.

Verse 10

कैलासमागत्य शिवां विवाह्य शोभां प्रपेदे नितरां शिवोऽपि । विचारयामास च देवकृत्यं पीडां जनस्यापि च देवकृत्ये

కైలాసానికి వచ్చి శివా (పార్వతి)ను వివాహం చేసుకొని స్వయంగా శ్రీశివుడు కూడా అత్యంత కాంతిని పొందాడు. అయినా అదే స్థితిలో దేవకార్యాన్ని ఆలోచించి, దేవకార్యంతో సంబంధించి ప్రజలకు కలిగే పీడను కూడా విచారించాడు.

Verse 11

शिवस्स भगवान् साक्षात्कैलासमगमद्यदा । सौख्यं च विविधं चक्रुर्गणास्सर्वे सुहर्षिताः

సాక్షాత్ భగవాన్ శివుడు కైలాసానికి వచ్చినప్పుడు, మహాహర్షంతో నిండిన సమస్త గణులు నానావిధమైన సౌఖ్యాన్ని, ఆనందాన్ని అనుభవించి వ్యక్తం చేశారు.

Verse 12

महोत्सवो महानासीच्छिवे कैलासमागते । देवास्स्वविषयं प्राप्ता हर्षनिर्भरमानसाः

శివుడు కైలాసానికి వచ్చినప్పుడు మహోత్సవం ఏర్పడింది; దేవతలు తమ తమ లోకాలకు చేరి, హర్షంతో నిండిన మనస్సులతో ఉన్నారు।

Verse 13

अथ शंभुर्महादेवो गृहीत्वा गिरिजां शिवाम् । जगाम निर्जनं स्थानं महादिव्यं मनोहरम्

అప్పుడు శంభు మహాదేవుడు గిరిజా-శివను (పార్వతిని) తీసుకొని, నిర్జనమైన అత్యంత దివ్యమైన మనోహర స్థలానికి వెళ్లెను।

Verse 14

शय्यां रतिकरीं कृत्वा पुष्पचन्दनचर्चिताम् । अद्भुतां तत्र परमां भोगवस्त्वन्वितां शुभाम्

అక్కడ పుష్పాలతో అలంకరించి చందనలేపనంతో మర్దించి, రతిని ప్రేరేపించే శయ్యను సిద్ధం చేసి; భోగవస్తువులతో కూడిన అద్భుతమైన, ఉత్తమమైన, శుభమైన ఏర్పాటును చేసెను।

Verse 15

स रेमे तत्र भगवाञ्शंभुगिरिजया सह । सहस्रवर्षपर्यन्तं देवमानेन मानदः

అక్కడ భగవాన్ శంభువు గిరిజతో కలిసి ఆనందించాడు; దేవమాన ప్రకారం సంపూర్ణ సహస్ర సంవత్సరాల వరకు—అతడు అందరికీ గౌరవం ప్రసాదించువాడు।

Verse 16

दुर्गांगस्पर्शमात्रेण लीलया मूर्च्छितः शिवः । मूर्च्छिता सा शिवस्पर्शाद्बुबुधे न दिवानिशम्

దుర్గాదేవి దేహస్పర్శమాత్రంతో శివుడు లీలగా మూర్ఛించినవాడివలె అయ్యెను; ఆమె కూడా శివస్పర్శవల్ల మూర్ఛించి పగలు-రాత్రి చైతన్యం పొందలేదు।

Verse 17

हरे भोगप्रवृत्ते तु लोकधर्म प्रवर्तिनि । महान् कालो व्यतीयाय तयोः क्षण इवानघ

హే నిర్దోషుడా! ఆ ఇద్దరు భోగంలో నిమగ్నులై లోకధర్మాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తుండగా, వారికి మహాకాలమూ క్షణమాత్రంలా గడిచిపోయింది.

Verse 18

अथ सर्वे सुरास्तात एकत्रीभूय चैकदा । मंत्रयांचक्रुरागत्य मेरौ शक्रपुरोगमाः

అప్పుడు, ఓ ప్రియుడా, సమస్త దేవతలు ఒక వేళ ఒకచోట కూడారు. ఇంద్రుడు ముందుండగా వారు మేరుపర్వతానికి వచ్చి పరస్పరం మంత్రణ చేయసాగారు.

Verse 19

सुरा ऊचुः । विवाहं कृतवाञ्छंभुरस्मत्कार्यार्थमीश्वरः । योगीश्वरो निर्विकारो स्वात्मारामो निरंजनः

దేవతలు అన్నారు—మా కార్యసిద్ధి కోసం ఈశ్వరుడు శంభువు వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయన యోగీశ్వరుడు, నిర్వికారుడు, స్వాత్మారాముడు, నిరంజనుడై ఉండి కూడా మా పనికోసం ఈ లోకధర్మాన్ని స్వీకరించాడు.

Verse 20

नोत्पन्नस्तनयस्तस्य न जानामोऽत्र कारणम् । विलंबः क्रियते तेन कथं देवेश्वरेण ह

ఆయనకు కుమారుడు ఇంకా జన్మించలేదు; ఇక్కడ దానికి కారణం మాకు తెలియదు. అయితే దేవేశ్వరుడు శంకరుడు ఇంత ఆలస్యం ఎందుకు చేస్తున్నాడు?

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे देवा नारदाद्देवदर्शनात् । बुबुधुस्तन्मितं भोगं तयोश्च रममाणयोः

ఇంతలో, దివ్యదర్శనం చేసిన నారదుని మాటల ద్వారా దేవతలు గ్రహించారు—ఆ దివ్య దంపతులు ఆనందిస్తూ ఉన్నా వారి భోగం పరిమితంగా, నియమితంగా ఉందని.

Verse 22

चिरं ज्ञात्वा तयोर्भोगं चिंतामापुस्सुराश्च ते । ब्रह्माणं मां पुरस्कृत्य ययुर्नारायणांतिकम्

ఆ ఇద్దరి భోగం దీర్ఘకాలం కొనసాగుతుందని తెలిసి ఆ దేవతలు చింతాక్రాంతులయ్యారు. నన్ను—బ్రహ్మను—ముందుంచి వారు నారాయణుని సన్నిధికి వెళ్లారు.

Verse 23

तं नत्वा कथितं सर्वं मया वृत्तांतमीप्सितम् । सन्तस्थिरे सर्वदेवा चित्रे पुत्तलिका यथा

ఆయనకు నమస్కరించి నేను కోరిన వృత్తాంతాన్ని సంపూర్ణంగా వివరించాను. అప్పుడు సమస్త దేవతలు చిత్రంలోని బొమ్మలవలె నిశ్చలంగా, మౌనంగా నిలిచిరి.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । सहस्रवर्ष पर्य्यन्तं देवमानेन शंकरः । रतौ रतश्च निश्चेष्टो योगी विरमते न हि

బ్రహ్ముడు పలికెను—దేవమాన ప్రకారం వెయ్యేళ్లపాటు శంకరుడు రతిలో రతుడై ఉన్నాడు; అయినా యోగిగా ఆయన నిశ్చేష్టుడై, అంతఃసమాధి నుండి ఎప్పుడూ విరమించలేదు.

Verse 25

भगवानुवाच । चिन्ता नास्ति जगद्धातस्सर्वं भद्रं भविष्यति । शरणं व्रज देवेश शंकरस्य महाप्रभोः

భగవానుడు పలికెను—హే జగద్ధాతా, చింతించకు; సమస్తం మంగళమయమగును. హే దేవేశా, మహాప్రభువు శంకరుని శరణు వేడు.

Verse 26

महेशशरणापन्ना ये जना मनसा मुदा । तेषां प्रजेशभक्तानां न कुतश्चिद्भयं क्वचित्

ఆనందభరిత మనస్సుతో మహేశ్వరుని శరణు పొందినవారికి—అటువంటి ప్రభుభక్తులకు ఏ దిశ నుండీ, ఏ కాలంలోనూ భయం తాకదు.

Verse 27

शृंगारभंगस्समये भविता नाधुना विधे । कालप्रयुक्तं कार्यं च सिद्धिं प्राप्नोति नान्यथा

హే విధాతా! శృంగారభంగం తగిన సమయంలోనే జరుగును, ఇప్పుడుకాదు. కాలానుగుణంగా చేయబడిన కార్యమే సిద్ధిని పొందును; ఇతరథా కాదు.

Verse 28

शम्भोस्सम्भोगमिष्टं को भेदं कर्तुमिहेश्वरः । पूर्णे वर्षसहस्रे च स्वेच्छया हि विरंस्यति

శంభువుకు ఇష్టమైన దానిలో ఇక్కడ భేదం చేయగలవాడు ఎవడు? సంపూర్ణ వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత కూడా అతడు తన స్వేచ్ఛతోనే దానిని విడిచి విరక్తుడగును.

Verse 29

स्त्रीपुंसो रतिविच्छेदमुपायेन करोति यः । तस्य स्त्रीपुत्रयोर्भेदो भवेज्जन्मनि जन्मनि

యెవడు ఉపాయచతురతతో స్త్రీ-పురుషుల ప్రేమసంయోగాన్ని విడదీయునో, అతనికి జన్మ జన్మకు భార్యా-పుత్రుల నుండి వియోగం కలుగును.

Verse 30

भ्रष्टज्ञानो नष्टकीर्त्तिरलक्ष्मीको भवेदिह । प्रयात्यंते कालसूत्र वर्षलक्षं स पातकी

ఆ పాపి ఇక్కడ జ్ఞానభ్రష్టుడై, కీర్తి నశించి, దురదృష్టగ్రస్తుడగును. మరణానంతరం అతడు కాలసూత్ర నరకానికి తీసికొనిపోబడి లక్ష సంవత్సరాలు అక్కడ ఉండును.

Verse 31

रंभायुक्तं शक्रमिमं चकार विरतं रतौ । महामुनीन्द्रो दुर्वासास्तत्स्त्रीभेदो बभूव ह

మహామునీంద్రుడు దుర్వాసుడు రంభాతో కూడిన ఈ ఇంద్రుణ్ని రతిసుఖంలోనుండి విరమింపజేశెను; అందువల్ల ఆ దంపతులకు నిజంగా వియోగం కలిగెను.

Verse 32

पुनरन्यां स संप्राप्य विषेव्य शुभपाणिकाम् । दिव्यं वर्षसहस्रं च विजहौ विरहज्वरम्

మళ్లీ అతడు మరో శుభకన్యను పొందుకొని ఆమె సహవాసాన్ని అనుభవించి, విరహజ్వరాన్ని విడిచి వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు జీవించాడు।

Verse 33

घृताच्या सह संश्लिष्टं कामं वारितवान् गुरुः । षण्मासाभ्यंतरे चन्द्रस्तस्य पत्नीं जहार ह

ఘృతాచీతో సన్నిహితంగా కలిసినప్పుడు అతనిలో కామం ఉద్భవించగా, గురువు ఆ వాంఛను నియంత్రించాడు; అయినా ఆరు నెలలలోనే చంద్రుడు అతని భార్యను అపహరించాడు।

Verse 34

पुनश्शिवं समाराध्य कृत्वा तारामयं रणम् । तारां सगर्भां संप्राप्य विजहौ विरहज्वरम्

ఆపై అతడు మళ్లీ పరమేశ్వరుడు శివుని ఆరాధించి, తార కోసం యుద్ధం చేసి, గర్భవతైన తారను పొందగానే విరహజ్వరాన్ని విడిచాడు।

Verse 35

मोहिनीसहितं चन्द्रं चकार विरतं रतौ । महर्षिर्गौतमस्तस्य स्त्रीविच्छेदो बभूव ह

మోహినితో కూడి (ప్రభువు) చంద్రుణ్ని రతిసుఖభోగం నుండి విరమింపజేశాడు; ఆ చంద్రునికి భార్యావియోగం సంభవించింది—అని మహర్షి గౌతముడు చెప్పెను।

Verse 36

हरिश्चन्द्रो हालिकं च वृषल्यासह संयुतम् । चारयामास निश्चेष्टं निर्जनं तत्फलं शृणु

రాజు హరిశ్చంద్రుడు హాలికుని కూడా—అతనితో కూడిన వృషల్యాతో సహా—శక్తిహీనుడిగా చేసి నిర్జన ప్రదేశానికి తరిమివేశాడు; ఇప్పుడు ఆ కార్యఫలాన్ని విను।

Verse 37

भ्रष्टः स्त्रीपुत्रराज्येभ्यो विश्वामित्रेण ताडितः । ततश्शिवं समाराध्य मुक्तो भूतो हि कश्मलात्

స్త్రీ, పుత్ర, రాజ్యముల నుండి వంచింపబడి విశ్వామిత్రునిచే శిక్షింపబడిన అతడు, తరువాత భక్తితో శివుని సమారాధించాడు; అప్పుడు అతడు ఘోర పాపమోహ కల్మషం నుండి విముక్తుడయ్యాడు।

Verse 38

अजामिलं द्विजश्रेष्ठं वृषल्या सह संयुतम् । न भिया वारयामासुस्सुरास्तां चापि केचन

అజామిలుడు అనే ద్విజశ్రేష్ఠుడు వృషలీతో కలిసి పోయాడు; అయితే భయంతో దేవతలలో ఎవ్వరూ అతనిని ఏ విధంగానూ ఆపడానికి సాహసించలేదు।

Verse 39

सर्वं निषेकसाध्यं च निषेको बलवान् विधे । निषेकफलदो वै स निषेकः केन वार्य्यते

‘హే విధాతా! సమస్తమూ నిషేకం (దీక్ష/అభిషేకం) వలన సిద్ధమవుతుంది; నిషేకం మహాబలవంతమైనది. అది నిషేకఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది—అటువంటి నిషేకాన్ని ఎవరు అడ్డగించగలరు?’

Verse 40

दिव्यं वर्षसहस्रं च शंभोः संभोगकर्म तत् । पूर्णे वर्षसहस्रे च गत्वा तत्र सुरेश्वराः

శంభువు యొక్క ఆ దివ్య సంయోగకర్మ ఒక సహస్ర దివ్య సంవత్సరములు కొనసాగెను. సహస్ర సంవత్సరములు పూర్తికాగానే దేవాధిపతులు అక్కడికి వెళ్లి ప్రభువును సమీపించిరి.

Verse 41

येन वीर्यं पतेद्भूमौ तत् करिष्यथ निश्चितम् । तत्र वीर्य्ये च भविता स्कन्दनामा प्रभोस्सुतः

ఏ ఉపాయముచేతనైనా దివ్య వీర్యము భూమిపై పడునట్లు—నిశ్చయంగా అలా చేయుడి. ఆ వీర్యమునుండి ప్రభువు కుమారుడు జన్మించి ‘స్కంద’ అనే నామమును పొందును.

Verse 42

अधुना स्वगृहं गच्छ विधे सुरगणैस्सह । करोतु शंभुस्संभोगं पार्वत्या सह निर्जने

ఇప్పుడు, ఓ విధి (బ్రహ్మా), దేవగణాలతో కలిసి నీ స్వగృహానికి వెళ్ళుము; శంభువు నిర్జనంలో పార్వతితో కలిసి దాంపత్యసంభోగాన్ని అనుభవించుగాక।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा कमलाकान्तः शीघ्रं स्वन्तः पुरं ययौ । स्वालयं प्रययुर्देवा मया सह मुनीश्वर

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి కమలాకాంతుడు (లక్ష్మీపతి విష్ణువు) త్వరగా తన అంతఃపుర-ధామమునకు వెళ్లెను. ఓ మునీశ్వరా, దేవతలందరూ నాతో కలిసి తమ తమ నివాసాలకు తిరిగిరి.

Verse 44

शक्तिशक्तिमतोश्चाऽथ विहारेणाऽति च क्षितिः । भाराक्रांता चकंपे सा सशेषाऽपि सकच्छपा

అప్పుడు శక్తి మరియు శక్తిమంతుడైన ప్రభువు విహరించుచుండగా భూమి అత్యంతంగా కంపించెను. వారి అపార దివ్యభారముచే నలిగిన ఆమె, శేషుడు మరియు కూర్ముడి ఆధారమున్నప్పటికీ వణికెను.

Verse 45

कच्छपस्य हि भारेण सर्वाधारस्समीरणः । स्तंभितोऽथ त्रिलोकाश्च बभूवुर्भयविह्वलाः

కూర్ముని భారముచే నలిగిన సర్వాధార ప్రాణవాయువు (సమీరణుడు) స్థంభించెను. అప్పుడు త్రిలోకములు భయవిహ్వలమై కంపించెను.

Verse 46

अथ सर्वे मया देवा हरेश्च शरणं ययुः । सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं दीनमानसाः

అప్పుడు దేవతలందరూ నాతో కలిసి హరుని (శివుని) శరణు పొందుటకు వెళ్లిరి. దుఃఖముచే దీనమైన మనస్సులతో జరిగిన సమస్త వృత్తాంతమును ఆయనకు నివేదించిరి.

Verse 47

देवा ऊचुः । देवदेव रमानाथ सर्वाऽवनकर प्रभोः । रक्ष नः शरणापन्नान् भयव्याकुलमानसान्

దేవతలు పలికిరి—హే దేవదేవ, హే రమానాథ, సర్వజీవరక్షక ప్రభూ! మేము శరణాగతులం; భయంతో కలవరపడిన మా మనస్సులను రక్షించుము।

Verse 48

स्तंभितस्त्रिजगत्प्राणो न जाने केन हेतुना । व्याकुलं मुनिभिर्लेखैस्त्रैलोक्यं सचराचरम्

త్రిలోకాల ప్రాణమే నిలిచిపోయినట్లు అనిపించింది—ఏ కారణమో నాకు తెలియదు. మునుల ప్రకటనలు, లిఖిత ఆజ్ఞల వల్ల చరాచరాలతో కూడిన సమస్త త్రైలోక్యం కలవరపడింది।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सकला देवा मया सह मुनीश्वर । दीनास्तस्थुः पुरो विष्णोर्मौनीभूतास्सु दुःखिताः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరా! ఇలా చెప్పి, నాతో కూడ సమస్త దేవతలు విష్ణువు సమక్షంలో దీనులై నిలిచిరి; మౌనమై, మహా శోకంతో కుంగిపోయిరి।

Verse 50

तदाकर्ण्य समादाय सुरान्नः सकलान् हरिः । जगाम पर्वतं शीघ्रं कैलासं शिववल्लभम्

అది విని హరి (విష్ణువు) మా సహా సమస్త దేవతలను సమీకరించి, శివునికి ప్రియమైన కైలాస పర్వతానికి వేగంగా బయలుదేరెను।

Verse 51

तत्र गत्वा हरिर्देवैर्मया च सुरवल्लभः । ययौ शिववरस्थानं शंकरं द्रष्टुकाम्यया

అక్కడికి చేరిన తరువాత, దేవులకు ప్రియుడైన హరి (విష్ణువు) దేవగణాలతోను నాతోను కలిసి, శంకరుని దర్శించాలనే కోరికతో శివుని ఉత్తమ నివాసస్థానానికి సాగెను।

Verse 52

तत्र दृष्ट्वा शिवं विष्णुर्नसुरैर्विस्मितोऽभवत् । तत्र स्थिताञ् शिवगणान् पप्रच्छ विनयान्वितः

అక్కడ శివుని దర్శించి విష్ణువు అసురులవలె కాక, ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు. తరువాత అక్కడ నిలిచిన శివగణులను వినయంతో ప్రశ్నించాడు.

Verse 53

विष्णुरुवाच । हे शंकराः शिवः कुत्र गतस्सर्वप्रभुर्गणाः । निवेदयत नः प्रीत्या दुःखितान्वै कृपालवः

విష్ణువు పలికెను—హే శంకరగణులారా! సర్వప్రభువు శివుడు ఎక్కడికి వెళ్లెను? ఆయన గణములు ఎక్కడ? దయాళువులారా, మేము దుఃఖితులము; ప్రేమతో మాకు తెలియజేయండి।

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सामरस्य हरेर्गुणाः । प्रोचुः प्रीत्या गणास्ते हि शंकरस्य रमापतिम्

బ్రహ్మ పలికెను—ఆ సమరసుడైన హరి మాటలు విని, శంకరభక్తులై హరి గుణములను స్తుతించే ఆ గణములు ప్రేమతో రమాపతి (విష్ణువు)తో పలికిరి।

Verse 55

शिवगणा ऊचुः । हरे शृणु शिवप्रीत्या यथार्थं ब्रूमहे वयम् । ब्रह्मणा निर्जरैस्सार्द्धं वृत्तान्तमखिलं च यत्

శివగణులు పలికిరి—హే హరి! శివప్రీతితో వినుము; మేము యథార్థమే చెప్పుదుము. బ్రహ్మతోను దేవులతోను కలసి జరిగిన సమస్త వృత్తాంతమును పూర్తిగా వివరిస్తాము।

Verse 56

सर्वेश्वरो महादेवो जगाम गिरिजालयम् । संस्थाप्य नोऽत्र सुप्रीत्या रानालीलाविशारदः

సర్వేశ్వరుడైన మహాదేవుడు గిరిజా నివాసమునకు వెళ్లెను. మమ్మల్ని ఇక్కడ మహాప్రీతితో స్థాపించి, దివ్యలీలలో నిపుణుడైన ఆయన ప్రస్థానమయ్యెను।

Verse 57

तद्गुहाभ्यन्तरे शंभुः किं करोति महेश्वरः । न जानीमो रमानाथ व्यतीयुर्बहवस्समाः

ఆ గుహలోపల శంభువు—మహేశ్వరుడు—ఏమి చేస్తున్నాడు? ఓ రమానాథా, మాకు తెలియదు; ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.

Verse 58

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति वचनं तेषां स विष्णुस्सामरो मया । विस्मितोऽति मुनिश्रेष्ठ शिवद्वारं जगाम ह

బ్రహ్మ అన్నాడు—వారి మాటలు విని, ఆ విష్ణువు దేవతలతో పాటు నాతో కూడ అత్యంత ఆశ్చర్యపడి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, శివుని ద్వారానికి వెళ్లాడు.

Verse 59

तत्र गत्वा मया देवैस्स हरिर्देववल्लभः । आर्तवाण्या मुने प्रोचे तारस्वरतया तदा

అక్కడ దేవతలతో కలిసి వెళ్లిన దేవప్రియుడైన హరి, ఓ మునీ, ఆ సమయంలో ఆర్తవాణితో, ఎత్తైన తణుకు స్వరంతో నాతో పలికెను।

Verse 60

शंभुमस्तौन्महाप्रीत्या सामरो हि मया हरिः । तत्र स्थितो मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकप्रभुं हरम्

ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నేను హరి (విష్ణువు) సామగానాలతో మహాప్రీతితో శంభువును స్తుతించాను. అక్కడ నిలిచి, సమస్త లోకాల ప్రభువైన హరుని కీర్తించాను।

Verse 61

विष्णुरुवाच । किं करोषि महादेवाऽभ्यन्तरे परमेश्वर । तारकार्तान्सुरान्सर्वान्पाहि नः शरणागतान्

విష్ణువు పలికెను—ఓ మహాదేవా, ఓ పరమేశ్వరా, నీవు అంతరంలో అంతర్హితమై ఏమి చేస్తున్నావు? తారకునిచే బాధపడుతున్న సమస్త దేవతలను కాపాడు; శరణాగతులమైన మమ్మల్ని రక్షించు।

Verse 62

इत्यादि संस्तुवञ् शंभुं बहुधा सोमरैर्मया । रुरोदाति हरिस्तत्र तारकार्तैर्मुनीश्वर

ఓ మునీశ్వరా! ఈ విధంగా నేను రచించిన దివ్య సోమ-స్తుతులతో శంభువును అనేక రీతులుగా స్తుతించుచుండగా, అక్కడ హరి (విష్ణువు) తారకుని పీడతో దుఃఖించి విలపించాడు।

Verse 63

दुःखकोलाहलस्तत्र बभूव त्रिदिवौकसाम् । मिश्रितश्शिव संस्तुत्याऽसुरार्त्तानां मुनीश्वर

ఓ మునీశ్వరా! అక్కడ త్రిదివవాసులలో దుఃఖకలకలం ఏర్పడింది; అది శివస్తుతితో కలిసిపోయింది, ఎందుకంటే వారు బాధిత అసురుల దుస్థితిని చూశారు।