Śivarātri-vrata Udyāpana-vidhi (Completion Rite for the Śivarātri Observance)

Verse 1

ऋषय उचुः । उद्यापनविधिं ब्रूहि शिवरात्रिव्रतस्य च । यत्कृत्वा शंकरस्साक्षात्प्रसन्नो भवति धुवम्

ఋషులు పలికిరి—శివరాత్రి వ్రతమునకు సంబంధించిన ఉద్యాపన (సమాప్తి) విధానమును చెప్పుము; దానిని ఆచరించగా సాక్షాత్ శంకరుడు నిశ్చయంగా ప్రసన్నుడగును।

Verse 2

सूत उवाच । श्रूयतामृषयो भक्त्या तदुद्यापनमादरात् । यस्यानुष्ठानतः पूर्णं व्रतं भवति तद्ध्रुवम्

సూతుడు పలికెను—ఓ ఋషులారా, భక్తితోను ఆదరంతోను ఆ వ్రత ఉద్యాపనను వినుడి; దాని అనుష్ఠానముచేత వ్రతము నిశ్చయంగా సంపూర్ణమగును।

Verse 3

चतुर्दशाब्दं कर्तव्यं शिवरात्रिव्रतं शुभम् । एकभक्तं त्रयोदश्यां चतुर्दश्यामुपोषणम्

శుభమైన శివరాత్రి వ్రతాన్ని పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఆచరించాలి. త్రయోదశినాడు ఒక్కసారి భోజనం చేసి, చతుర్దశినాడు ఉపవాసం ఉండాలి.

Verse 4

शिवरात्रिदिने प्राप्ते नित्यं संपाद्य वै विधिम् । शिवालयं ततो गत्वा पूजां कृत्वा यथाविधि

శివరాత్రి పవిత్ర దినం వచ్చినప్పుడు నిత్యకర్మ విధిని సమ్యక్‌గా పూర్తి చేసి, అనంతరం శివాలయానికి వెళ్లి నియమానుసారంగా శివపూజ చేయవలెను।

Verse 5

ततश्च कारयेद्दिव्यं मण्डलं तत्र यत्नतः । गौरीतिलकनाम्ना वै प्रसिद्धं भुवनत्रये

ఆపై అక్కడ యత్నపూర్వకంగా ఒక దివ్య మండలాన్ని సిద్ధం చేయించాలి; అది ‘గౌరీ-తిలక’ అనే నామంతో త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 6

तन्मध्ये लेखयेद्दिव्यं लिंगतो भद्रमण्डलम् । अथवा सर्वतोभद्रं मण्डपान्तः प्रकल्पयेत्

దాని మధ్యలో లింగసంబంధంగా ఒక దివ్య భద్రమండలాన్ని చిత్రించాలి; లేకపోతే మండపాంతరంలోనే సర్వతోభద్ర శుభవ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయవచ్చు।

Verse 7

कुंभास्तत्र प्रकर्तव्याः प्राजापत्यविसंज्ञया । सवस्त्रास्सफलास्तत्र दक्षिणासहिताः शुभाः

అక్కడ ‘ప్రాజాపత్య’ అనే సంజ్ఞతో శుభకుంభాలను ఏర్పాటు చేయాలి; అలాగే వస్త్రాలు, ఫలాలు మరియు దక్షిణాతో కూడి పుణ్యదానంగా సమర్పించాలి।

Verse 8

मण्डलस्य च पार्श्वे वै स्थापनीयाः प्रयत्नतः । मध्ये चैकश्च संस्थाप्यः सौवर्णो वापरो घटः

మండలపు పక్కలలో పాత్రలను శ్రద్ధతో స్థాపించాలి. అలాగే మధ్యలో మరొక ఘటాన్ని స్థాపించాలి—సువర్ణమైనదైనా, లేదా ఇతర తగిన లోహపాత్రమైనా.

Verse 9

तत्रोमासहितां शंभुमूर्तिन्निर्माय हाटकीम् । पलेन वा तदर्द्धेन यथाशक्त्याथवा व्रती

అక్కడ వ్రతధారి ఉమాసహితుడైన భగవాన్ శంభుని స్వర్ణమూర్తిని నిర్మించాలి—ఒక పల బంగారంతో గానీ, దాని సగంతో గానీ, లేదా తన శక్తి మేరకు।

Verse 10

निधाय वामभागे तु शिवामूर्त्तिमतन्द्रितः । मदीयां दक्षिणे भागे कृत्वा रात्रौ प्रपूजयेत्

అలసత్వం లేకుండా ఎడమ భాగంలో శివా (పార్వతి) మూర్తిని ఉంచి, కుడి భాగంలో నా (శివుని) మూర్తిని స్థాపించి రాత్రంతా భక్తితో పూజించాలి।

Verse 11

आचार्यं वरयेत्तत्र चर्त्विग्भिस्सहितं शुचिम् । अनुज्ञातश्च तैर्भक्त्या शिवपूजां समाचरेत्

అక్కడ ఋత్వికులతో కూడిన శుచియైన ఆచార్యుని ఎన్నుకోవాలి. వారి భక్తిపూర్వక అనుమతి పొందిన తరువాత శివపూజను ఆచరించాలి।

Verse 12

रात्रौ जागरणं कुर्यात्पूजां यामोद्भवां चरन् । रात्रिमाक्रमयेत्सर्वां गीतनृत्यादिना व्रती

రాత్రి వ్రతధారి జాగరణ చేయాలి; రాత్రి ప్రతి యామంలో ఉద్భవించే పూజను ఆచరించాలి. గీతం, నృత్యం వంటి భక్తిక్రియలతో సమస్త రాత్రిని గడపాలి।

Verse 13

एवं सम्पूज्य विधिवत्संतोष्य प्रातरेव च । पुनः पूजां ततः कृत्वा होमं कुर्याद्यथाविधि

ఈ విధంగా విధివిధానంగా పూజ చేసి, ప్రాతఃకాలంలో సంతుష్టచిత్తుడై, మరల పూజను ఆచరించి; అనంతరం నియమానుసారం హోమం చేయవలెను।

Verse 14

यथाशक्ति विधानं च प्राजापत्यं समाचरेत् । ब्राह्मणान्भोजयेत्प्रीत्या दद्याद्दानानि भक्तितः

తన శక్తి మేరకు ప్రాజాపత్య వ్రతవిధానాన్ని సక్రమంగా ఆచరించాలి. ప్రీతితో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, భక్తితో దానాలు ఇవ్వాలి।

Verse 15

ऋत्विजश्च सपत्नीकान्वस्त्रालङ्कारभूषणैः । अलङ्कृत्य विधानेन दद्याद्दानं पृथक्पृथक्

విధానానుసారం ఋత్వికులను వారి భార్యలతో సహా వస్త్రాలు, అలంకారాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించి, తరువాత ప్రతి ఒక్కరికీ విడివిడిగా దానం ఇవ్వాలి।

Verse 16

गां सवत्सां विधानेन यथोपस्करसंयुताम् । उक्त्वाचार्याय वै दद्याच्छिवो मे प्रीयतामिति

విధానానుసారం అవసరమైన ఉపకరణాలతో కూడిన దూడతో సహిత గోవును ఆచార్యునికి సమర్పించి—“శివుడు నాపై ప్రసన్నుడగుగాక” అని పలకాలి।

Verse 17

तत्तस्सकुम्भां तन्मूर्तिं सवस्त्रां वृषभे स्थिताम् । सर्वालंकारसहितामाचार्याय निवेदयेत्

అనంతరం ఆ మూర్తిని కలశంతో సహా, వస్త్రాలతో ఆవరించి, వృషభంపై స్థాపించి, సమస్త అలంకారాలతో కూడినదిగా చేసి ఆచార్యునికి నివేదించాలి।

Verse 18

ततः संप्रार्थयेद्देवं महेशानं महाप्रभुम् । कृतांजलिर्नतस्कन्धस्सुप्रीत्या गद्गदाक्षरः

ఆపై అంజలి ముద్రతో, భుజాలు వంచి, పరమ భక్తితో గొంతు గద్గదమై మహాప్రభువు మహేశాన దేవుని హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించాలి।

Verse 19

देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । व्रतेनानेन देवेश कृपां कुरु ममोपरि

హే దేవదేవ మహాదేవా, శరణాగతవత్సలా! హే దేవేశా, ఈ వ్రతముచేత నాపై కృపను ప్రసాదించుము.

Verse 20

मया भक्त्यनुसारेण व्रतमेतत्कृतं शिवा । न्यूनं सम्पूर्णतां यातु प्रसादात्तव शङ्कर

హే శివా, నా భక్తిసామర్థ్యానుసారంగా ఈ వ్రతాన్ని చేశాను. హే శంకరా, నీ ప్రసాదంతో ఇందులోని లోపమంతా సంపూర్ణతను పొందుగాక.

Verse 21

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृतं तदस्तु कृपया सफलं तव शङ्कर

హే శంకరా, అజ్ఞానంతో గానీ జ్ఞానంతో గానీ నేను చేసిన జపం, పూజ మొదలైనవి నీ కృపచేత ఫలప్రదమై సఫలమగుగాక.

Verse 22

एवं पुष्पांजलिं दत्त्वा शिवाय परमात्मने । नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रार्थनां पुनरेव च

ఈ విధంగా పరమాత్ముడైన శివునికి పుష్పాంజలిని సమర్పించి, తరువాత నమస్కరించి, మళ్లీ ప్రార్థన చేయవలెను.

Verse 23

एवं व्रतं कृतं येन न्यूनं तस्य न विद्यते । मनोभीष्टां ततः सिद्धिं लभते नात्र संशयः

ఈ విధంగా వ్రతం చేసినవానికి దానిలో ఏ లోపమూ ఉండదు. అనంతరం అతడు మనసు కోరిన సిద్ధిని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 39

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटित्त्वसंहितायां शिवरात्रिव्रतोद्यापनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము చతుర్థ భాగమైన కోటిరుద్రసంహితలో “శివరాత్రి వ్రతోద్యాపనము” అను ముప్పై తొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।