गौतमस्य शिवदर्शनं पापक्षयवचनं च | Gautama’s Vision of Śiva and the Teaching on Sin and Purification
ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు వర్ణించునది: గౌతమ మహర్షి భార్యతో కలిసి చేసిన శివభక్తికి ప్రసన్నుడై పరమేశ్వరుడు గణులతో సహా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. కృపానిధి శంభువు ‘వరము కోరుకో’ అని ఆహ్వానించాడు. గౌతముడు శివుని మంగళరూప దర్శనం చేసి స్తుతించి, పాపనాశం కలిగి నిష్పాపుడనగుటకు ప్రార్థించాడు. శివుడు—నీవు స్వభావతః శుద్ధుడవు; భక్తిలో స్థిరమైన భక్తుడిని పాపిగా భావించరాదు, భక్తుని దర్శనమే ఇతరులను కూడా పవిత్రం చేస్తుంది—అని చెప్పాడు. తరువాత భక్తద్రోహులైన దురాత్ముల దుష్కర్మ ఫలితం వారికే తిరిగి వస్తుందని, తాను సజ్జనులకు ఉపకారి, దుష్టులకు దండకర్తనని వివరించాడు. దర్శనం, సత్యభక్తి, దైవన్యాయం ద్వారా శుద్ధి మార్గం ఇక్కడ ప్రతిపాదితమైంది.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं कृते तु ऋषिणा सस्त्रीकेन द्विजाश्शिवः । आविर्बभूव स शिवः प्रसन्नस्सगणस्तदा
సూతుడు అన్నాడు—ఋషి భార్యతో కలిసి ఆ విధంగా కర్మను నిర్వహించినప్పుడు, ద్విజుల ఎదుట భగవాన్ శివుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అప్పుడు ఆ శివుడు ప్రసన్నుడై తన గణాలతో కూడి అవిర్భవించాడు.
Verse 2
अथ प्रसन्नस्स शिवो वरं ब्रूहि महामुने । प्रसन्नोऽहं सुभक्त्या त इत्युवाच कृपानिधिः
అప్పుడు ప్రసన్నుడైన భగవాన్ శివుడు మహామునితో ఇలా అన్నాడు— “వరము కోరుము; నీ శుద్ధభక్తితో నేను తృప్తుడనయ్యాను।” అని కృపానిధి శంభువు పలికెను।
Verse 3
तदा तत्सुंदरं रूपं दृष्ट्वा शंभोर्महात्मनः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या स्तुतिं चक्रे मुदान्वितः
అప్పుడు మహాత్ముడైన శంభువు యొక్క అత్యంత సుందర రూపాన్ని చూచి, అతడు భక్తితో శంకరునికి నమస్కరించి, ఆనందంతో నిండీ స్తుతి చేయసాగెను।
Verse 4
स्तुत्वा बहु प्रणम्येशं बद्धाञ्जलिपुटः स्थितः । निष्पापं कुरु मां देवाब्रवीदिति स गौतमः
బహుగా స్తుతించి, మరల మరల ఈశ్వరునికి నమస్కరించి, గౌతముడు అంజలి బద్ధంగా నిలిచి దేవునితో అన్నాడు— “ప్రభూ, నన్ను పాపరహితునిగా చేయుము।”
Verse 5
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गौतमस्य महात्मनः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा शिवो वाक्यमुपाददे
సూతుడు అన్నాడు—మహాత్ముడు గౌతముని మాటలు విని, భగవాన్ శివుడు మరింత ప్రసన్నుడై ప్రత్యుత్తరం పలికాడు।
Verse 6
शिव उवाच । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि निष्पापोऽसि सदा मुने । एतैर्दुष्टैः किल त्वं च च्छलितोऽसि खिलात्मभिः
శివుడు అన్నాడు—“నీవు ధన్యుడవు, కృతకృత్యుడవు; ఓ మునీ, నీవు ఎల్లప్పుడూ నిష్పాపుడవు. కానీ ఈ దుష్టులు, వికృత స్వభావులు నిన్ను మోసం చేశారు.”
Verse 7
त्वदीयदर्शनाल्लोका निष्पापाश्च भवंति हि । किं पुनस्त्वं सपापोऽसि मद्भक्तिनिरतस्सदा
నీ దర్శనమాత్రంతోనే ప్రజలు నిశ్చయంగా పాపరహితులవుతారు. మరి నీవు స్వయంగా పాపివి ఎలా అవుతావు? నీవు ఎల్లప్పుడూ నా భక్తిలో నిమగ్నుడవు కదా.
Verse 8
उपद्रवस्त्वयि मुने यैः कृतस्तु दुरात्मभिः । ते पापाश्च दुराचारा हत्यावंतस्त एव हि
హే మునీ, దురాత్ములు ఎవరు నీకు ఉపద్రవం కలిగించారో వారు పాపులు, దురాచారులు; నిజంగా వారే హత్యాపాతకానికి కారకులు.
Verse 9
एतेषां दर्शनादन्ये पापिष्ठाः संभवंतु च । कृतघ्नाश्च तथा जाता नैतेषां निष्कृतिः क्वचित्
ఇలాంటి వారిని చూడడమే ఇతరులను కూడా మరింత పాపిష్ఠులుగా చేయవచ్చు; వారు తామూ కృతఘ్నులుగా మారుతారు. వారికి ఎప్పటికీ ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.
Verse 10
सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तस्मै तेषां दुश्चरितं तदा । बहूवाच प्रभुर्विप्राः सत्कदोऽसत्सु दंडदः
సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి శంకరుడు అప్పుడే అతనికి వారి దుష్చరిత్రాన్ని విస్తారంగా వివరించాడు. ఓ విప్రులారా, సత్కర్ములకు ఫలదాత, దుష్టులకు దండదాత అయిన ప్రభువు దీర్ఘంగా పలికెను।
Verse 11
शर्वोक्तमिति स श्रुत्वा सुविस्मितमना ऋषिः । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या सांजलिः पुनरब्रवीत्
శర్వుడు (శివుడు) పలికిన ఆ మాటలు విని ఋషి మనస్సు మహా ఆశ్చర్యంతో నిండెను. భక్తితో శివునికి సుప్రణామం చేసి, అంజలి ఘటించి మళ్లీ పలికెను।
Verse 12
गौतम उवाच । ऋषिभिस्तैर्महेशान ह्युपकारः कृतो महान् । यद्येवं न कृतं तैस्तु दर्शनं ते कुतो भवेत्
గౌతముడు పలికెను—ఓ మహేశాన, ఆ ఋషులు మీకు మహోపకారం చేశారు. వారు అలా చేయకపోతే, మీ దివ్య దర్శనం వారికి ఎలా కలిగేది?
Verse 13
धन्यास्ते ऋषयो यैस्तु मह्यं शुभतरं कृतम् । तद्दुराचरणादेव मम स्वार्थो महानभूत्
ధన్యులు ఆ ఋషులు; వారి వల్ల నాకు అత్యంత శుభకార్యం జరిగింది. నిజంగా, ఆ దురాచరణ ద్వారానే నా మహత్తర ప్రయోజనం సిద్ధమైంది।
Verse 14
सूत उवाच । इत्येवं तद्वचश्श्रुत्वा सुप्रसन्नो महेश्वरः । गौतमं प्रत्युवाचाशु कृपादृष्ट्या विलोक्य च
సూతుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని మహేశ్వరుడు అత్యంత ప్రసన్నుడయ్యెను. కృపాభరిత దృష్టితో గౌతముని వీక్షించి వెంటనే ప్రత్యుత్తరం పలికెను।
Verse 15
शिव उवाच । ऋषि धन्योसि विप्रेंद्र ऋषे श्रेष्ठतरोऽसि वै । ज्ञात्वा मां सुप्रसन्नं हि वृणु त्वं वरमुत्तमम्
శివుడు పలికెను—ఓ ఋషీ, ఓ విప్రేంద్రా, నీవు ధన్యుడవు; నిజముగా ఋషులలో నీవే శ్రేష్ఠుడు. నన్ను పరమ ప్రసన్నుడనని తెలిసికొని ఇప్పుడు ఉత్తమ వరమును కోరుము।
Verse 16
सूत उवाच । गौतमोऽपि विचार्यैव लोके विश्रुतमित्युत । अन्यथा न भवेदेव तस्मादुक्तं समाचरेत्
సూతుడు పలికెను—గౌతముడు కూడా ఆలోచించి ఇలా అన్నాడు: “ఇది లోకములో ప్రసిద్ధమే; దీనికి భిన్నంగా కావడం అసంభవం.” కాబట్టి చెప్పిన విధముగా యథావిధి ఆచరించవలెను।
Verse 17
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमश्शिवभक्तिमान् । सांजलिर्नतशीर्षो हि शंकरं वाक्यमब्रवीत्
ఇలా నిశ్చయించుకొని శివభక్తుడైన మునిశ్రేష్ఠుడు గౌతముడు అంజలి ఘటించి, శిరస్సు వంచి, శంకరునితో ఈ వాక్యములు పలికెను।
Verse 18
गौतम उवाच । सत्यं नाथ ब्रवीषि त्वं तथापि पंचभिः कृतम् । नान्यथा भवतीत्यत्र यज्जातं जायतां तु तत्
గౌతముడు పలికెను—హే నాథా, మీరు సత్యమే పలుకుతున్నారు; అయినా ఇది ఐదుగురిచే చేయబడినది, కాబట్టి ఇక్కడ భిన్నంగా కావడం లేదు. అందువల్ల ఇక్కడ జనించినది సంపూర్ణంగా సిద్ధించుగాక।
Verse 19
यदि प्रसन्नो देवेश गंगा च दीयतां मम । कुरु लोकोपकारं हि नमस्तेऽस्तु नमोऽस्तु ते
హే దేవేశా, మీరు ప్రసన్నులైతే నాకు గంగను ప్రసాదించండి. లోకహితార్థం ఇది చేయండి. మీకు నమస్కారం—మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం।
Verse 20
सूत उवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य धृत्वा वै पादपंकजम् । नमश्चकार देवेशं गौतमो लोककाम्यया
సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి గౌతముడు ప్రభువు కమలపాదములను ఆశ్రయించి, లోకహితకాంక్షతో దేవేశుడైన శివునికి నమస్కరించాడు।
Verse 21
ततस्तु शंकरो देवः पृथिव्याश्च दिवश्च सः । सारं चैव समुद्धृत्य रक्षितं पूर्वमेव तत्
తదనంతరం దేవుడైన శంకరుడు భూమి మరియు దివ్యలోకముల సారాన్ని వెలికితీసి, లోకరక్షణార్థం దానిని ముందుగానే సంరక్షించాడు।
Verse 22
विवाहे ब्रह्मणा दत्तमवशिष्टं च किंचन । तत्तस्मै दत्तवाञ्च्छंभुर्मुनये भक्तवत्सलः
వివాహ సమయంలో బ్రహ్మ ఇచ్చిన దానాలలో ఏ కొద్దిపాటి అవశేషమైతే మిగిలిందో, భక్తవత్సలుడైన శంభువు ఆ మునికి దానిని ప్రసాదించాడు।
Verse 23
गंगाजलं तदा तत्र स्त्रीरूपमभवत्परम् । तस्याश्चैव ऋषिश्रेष्ठः स्तुतिं कृत्वा नतिं व्यधात्
అదే స్థలంలో అప్పుడు గంగాజలం పరమ అద్భుతమైన స్త్రీరూపాన్ని ధరించింది. ఆమెను చూచి ఋషిశ్రేష్ఠుడు స్తుతి చేసి భక్తితో నమస్కరించాడు.
Verse 24
गौतम उवाच । धन्यासि कृतकृत्यासि पावितं भुवनं त्वया । मां च पावय गंगे त्वं पततं निरये ध्रुवम्
గౌతముడు అన్నాడు—నీవు ధన్యురాలివి, నీవు కృతకృత్యురాలివి; నీ వల్ల త్రిభువనం పవిత్రమైంది. ఓ గంగే, నన్ను కూడా పవిత్రం చేయుము, ఎందుకంటే నేను నిశ్చయంగా నరకంలో పడుచున్నాను.
Verse 25
सूत उवाच । शंभुश्चापि तदोवाच सर्वेषां हितकृच्छृणु । गंगे गौतममेनं त्वं पावयस्व मदाज्ञया
సూతుడు చెప్పెను—అప్పుడు శంభువు కూడా పలికెను: “సర్వహితకారిణీ, విను. ఓ గంగాదేవీ, నా ఆజ్ఞచేత ఈ గౌతముని పవిత్రం చేయుము.”
Verse 26
इति श्री शिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां । त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము నాల్గవ కోటిరుద్రసంహితలో ‘త్ర్యంబకేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణన’ అను ఇరవై ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।
Verse 27
गंगोवाच । ऋषिं तु पावयित्वाहं परिवारयुतं प्रभो । गमिष्यामि निजस्थानं वचस्सत्यं ब्रवीमि ह
గంగా పలికెను—ఓ ప్రభో! ఈ ఋషిని అతని పరివారంతో సహా పవిత్రం చేసి నేను నా స్వస్థానానికి వెళ్తాను; నేను సత్యవాక్యమే పలుకుచున్నాను।
Verse 28
सूत उवाच । इत्युक्तो गंगया तत्र महेशो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गगां वचोऽब्रवीत्
సూతుడు పలికెను—గంగా ఇలా చెప్పగా, భక్తవత్సలుడైన మహేశుడు లోకహితార్థం మళ్లీ గంగతో వచనమాడెను।
Verse 29
शिव उवाच । त्वया स्थातव्यमत्रैव व्रजेद्यावत्कलिर्युगः । वैवस्वतो मनुर्देवि ह्यष्टाविंशत्तमो भवेत्
శివుడు పలికెను—హే దేవీ! కలియుగం గడిచే వరకు నీవు ఇక్కడే నిలిచియుండవలెను. ఆపై నీవు వెళ్లవచ్చును; హే దేవీ, వైవస్వత మనువు ఇరవై ఎనిమిదవ మనువుగా అయినప్పుడు।
Verse 30
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वामिनश्शंकरस्य तत् । प्रत्युवाच पुनर्गंगा पावनी सा सरिद्वरा
సూతుడు పలికెను—తన స్వామి శంకరుని వచనములను వినిన తరువాత, పావనకారిణి నదీశ్రేష్ఠ గంగా మళ్లీ ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।
Verse 31
गंगोवाच । माहात्म्यमधिकं चेत्स्यान्मम स्वामिन्महेश्वर । सर्वेभ्यश्च तदा स्थास्ये धरायां त्रिपुरान्तकः
గంగా పలికెను—హే స్వామి మహేశ్వరా! నా మహిమ అధికమని ప్రకటించబడితే, హే త్రిపురాంతకా, సమస్తుల హితార్థం నేను భూమిపై నిలిచెదను।
Verse 32
किं चान्यच्च शृणु स्वामिन्वपुषा सुन्दरेण ह । तिष्ठ त्वं मत्समीपे वै सगणसांबिकः प्रभो
ఇంకా వినుము, హే స్వామీ! నీ సుందర రూపమును ధరించి, హే ప్రభో, గణులతో కూడి అంబికతో సహ నా సమీపమందే నిలిచియుండుము।
Verse 33
सूत उवाच । एवं तस्या वचः श्रुत्वा शंकरो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गंगां वचोब्रवीत्
సూతుడు పలికెను—ఆమె వచనములు వినిన భక్తవత్సల శంకరుడు లోకహితార్థమై గంగతో మళ్లీ పలికెను।
Verse 34
शिव उवाच । धन्यासि श्रूयतां गंगे ह्यहं भिन्नस्त्वया न हि । तथापि स्थीयते ह्यत्र स्थीयतां च त्वयापि हि
శివుడు పలికెను—హే గంగే, నీవు ధన్యురాలివి, వినుము; నేను నీతో నిజంగా భిన్నుడను కాను. అయినా ఈ పవిత్ర అవతరణార్థం నేను ఇక్కడ స్థిరంగా నిలుస్తాను; నీవు కూడా ఇక్కడే స్థిరంగా ఉండుము.
Verse 35
सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा स्वामिनः परमेशितुः । प्रसन्नमानसा भूत्वा गंगा च प्रत्यपूजयत्
సూతుడు పలికెను—పరమేశ్వర స్వామి ఈ వచనాన్ని విని గంగా ప్రసన్నమనస్సుతో ఆయనను ప్రత్యుపకారంగా పూజించింది.
Verse 36
एतस्मिन्नंतरे देवा ऋषयश्च पुरातनाः । सुतार्थान्यप्यनेकानि क्षेत्राणि विविधानि च
అంతలో దేవతలూ ప్రాచీన ఋషులూ శుభకార్యార్థం, ఆధ్యాత్మిక లక్ష్యార్థం అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు మరియు వివిధ తీర్థస్థానాలకు బయలుదేరిరి।
Verse 37
आगत्य गौतमं सर्वे गंगां च गिरिशं तथा । जयजयेति भाषंतः पूजयामासुरादरात्
అప్పుడు వారందరూ గౌతముని సమీపమునకు వచ్చి, గంగానదిని మరియు గిరీశుడైన శివుని కూడా చేరిరి. “జయ జయ” అని పలుకుతూ భక్త్యాదరాలతో పూజించిరి।
Verse 38
ततस्ते निर्जरा सर्वे तेषां चक्रुः स्तुतिं मुदा । करान् बद्ध्वा नतस्कंधा हरिब्रह्मादयस्तदा
అనంతరం ఆ సమస్త అమర దేవతలు ఆనందంతో స్తుతి చేసిరి. ఆ వేళ హరి (విష్ణువు), బ్రహ్మ మొదలైనవారు కరములు జోడించి, భుజములు వంచి వినయంతో ఆయనను స్తుతించిరి.
Verse 39
गंगा प्रसन्ना तेभ्यश्च गिरिशश्चोचतुस्तदा । वरं ब्रूत सुरश्रेष्ठा दद्वो वः प्रियकाम्यया
అప్పుడు వారిపై ప్రసన్నమైన గంగా మరియు గిరీశుడు (శ్రీశివుడు) పలికారు— “హే దేవశ్రేష్ఠులారా, వరం కోరండి; మీకు ప్రియమైన కోరిక నెరవేర్చుటకు మేము వరం ప్రసాదిస్తాము।”
Verse 40
देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना त्वं सरिद्वरे । स्थातव्यमत्र कृपया नः प्रियार्थं तथा नृणाम्
దేవులు పలికారు— “హే దేవేశ్వరా, మీరు ప్రసన్నులైతే, హే నదులలో శ్రేష్ఠమైన గంగాదేవీ, నీవు కూడా ప్రసన్నమైతే, దయచేసి మా ప్రియార్థం మరియు మానవుల హితార్థం ఇక్కడే నివసించండి।”
Verse 41
गंगोवाच । यूयं सर्वप्रियार्थं च तिष्ठथात्र न किं पुनः । गौतमं क्षालयित्वाहं गमिष्यामि यथागतम्
గంగా పలికింది— “మీరు అందరి ప్రియార్థం కోసం ఇక్కడే ఉండండి; ఇక సందేహం ఎందుకు? గౌతముని శుద్ధి చేసి నేను వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్తాను।”
Verse 42
भवत्सु मे विशेषोत्र ज्ञेयश्चैव कथं सुराः । तत्प्रमाणं कृतं चेत्स्यात्तदा तिष्ठाम्यसंशयम्
“హే దేవులారా, ఇక్కడ మీ మధ్య నా విశేషత్వం ఎలా తెలిసేది? దానికి తగిన ప్రమాణం స్థాపించబడితే, నేను నిస్సందేహంగా ఇక్కడే ఉంటాను।”
Verse 43
सर्वे ऊचुः । सिंहराशौ यदा स्याद्वै गुरुस्सर्वसुहृत्तमः । तदा वयं च सर्वे त्वागमिष्यामो न संशयः
అందరూ అన్నారు—సింహరాశిలో గురువు, సమస్తులకు పరమ హితైషి, ఉన్నప్పుడు మేమందరం నిశ్చయంగా నీ వద్దకు వస్తాము; సందేహమే లేదు.
Verse 44
एकादश च वर्षाणि लोकानां पातकं त्विह । क्षालितं यद्भवेदेवं मलिनास्स्मः सरिद्वरे
ఇక్కడి ప్రజల పదకొండు సంవత్సరాలుగా కూడిన పాపం ఈ విధంగా కడుగబడుతుంది. అయినా, ఓ నదిశ్రేష్ఠా, మేము ఇంకా మలినులమే.
Verse 45
तस्यैव क्षालनाय त्वायास्यामस्सर्वथा प्रिये । त्वत्सकाशं महादेवि प्रोच्यते सत्यमादरात्
ప్రియే, దానిని శుద్ధి చేయుటకై మేము నిశ్చయంగా నీ వద్దకు వస్తాము. ఓ మహాదేవీ, నీ సన్నిధిలో భక్తిపూర్వకంగా సత్యమే పలుకబడుతోంది.
Verse 46
अनुग्रहाय लोकानामस्माकं प्रियकाम्यया । स्थातव्यं शंकरेणापि त्वया चैव सरिद्वरे
లోకాలకు అనుగ్రహం కలిగించుటకును, మా ప్రియకామన నెరవేర్చుటకును, ఓ శ్రేష్ఠ నదీదేవీ, నీవు ఇక్కడే నిలిచియుండవలెను; నీతో పాటు శంకరుడును ఇక్కడే నివసించవలెను.
Verse 47
यावत्सिंहे गुरुश्चैव स्थास्यामस्तावदेव हि । त्वयि स्नानं त्रिकालं च शंकरस्य च दर्शनम्
ఓ పూజ్య గురువర్యా, మేము సింహతీర్థంలో ఎంతకాలం నిలిచియుంటామో అంతకాలం ఇక్కడ నీలో త్రికాల స్నానం జరుగును; అలాగే శంకరుని పావన దర్శనమూ కలుగును.
Verse 48
कृत्वा स्वपापं निखिलं विमोक्ष्यामो न संशयः । स्वदेशांश्च गमिष्यामो भवच्छासनतो वयम्
మీ ఆజ్ఞను శిరసావహించి ఈ విధంగా చేసినచో, మా సమస్త పాపములనుండి నిస్సందేహంగా విముక్తులమగుదుము; మరియు మీ ఆదేశముచే మా స్వదేశములకు వెళ్లుదుము।
Verse 49
सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितस्तैस्तु गौतमेन महर्षिणा । स्थितोऽसौ शंकरः प्रीत्या स्थिता सा च सरिद्वरा
సూతుడు పలికెను—ఈ విధంగా వారిచేత, మహర్షి గౌతమునిచేత ప్రార్థింపబడిన శంకరుడు హృదయానందంతో అక్కడనే నిలిచెను; ఆ శ్రేష్ఠ నదియు అక్కడనే నిలిచెను।
Verse 50
सा गंगा गौतमी नाम्ना लिंगं त्र्यंबकमीरितम् । ख्याता ख्यातं बभूवाथ महापातकनाशनम्
ఆ గంగా “గౌతమీ” అనే నామముతో ప్రసిద్ధి పొందెను; లింగము “త్ర్యంబకము” అని ప్రకటింపబడెను. ఈ విధంగా రెండూ మహాపాతకనాశకములుగా ఖ్యాతి పొందినవి।
Verse 51
तद्दिनं हि समारभ्य सिंहस्थे च बृहस्पतौ । आयांति सर्वतीर्थानि क्षेत्राणि देवतानि च
ఆ దినం నుంచే, సింహరాశిలో బృహస్పతి స్థితిచెందినప్పుడు, సమస్త తీర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు మరియు దేవతలూ అక్కడికి వచ్చెదరు అని చెప్పబడింది।
Verse 52
सरांसि पुष्करादीनि गंगाद्यास्सरितस्तथा । वासुदेवादयो देवाः संति वै गोतमीतटे
గౌతమీ (గోదావరి) తీరంలో పుష్కరాది పవిత్ర సరస్సులు, గంగాద్య పవిత్ర నదులు, అలాగే వాసుదేవాది దేవతలూ నిశ్చయంగా నివసిస్తారు।
Verse 53
यावत्तत्र स्थितानीह तावत्तेषां फलं न हि । स्वप्रदेशे समायातास्तर्ह्येतेषां फलं भवेत्
వారు అక్కడే ఉన్నంతవరకు వారి ఫలం ఇక్కడ ప్రकटమవదు. కానీ స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు వారి కర్మఫలం వారికి నిజంగా కలుగుతుంది॥
Verse 54
ज्योतिर्लिंगमिदं प्रोक्तं त्र्यंबकं नाम विश्रुतम् । स्थितं तटे हि गौतम्या महापातकनाशनम्
ఈ జ్యోతిర్లింగము ‘త్ర్యంబక’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమని ప్రకటించబడింది. ఇది గౌతమీ నది తీరమున నిలిచి మహాపాతకములను నశింపజేయును॥
Verse 55
यः पश्येद्भक्तितो ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकनामकम् । पूजयेत्प्रणमेत्स्तुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
భక్తితో ‘త్ర్యంబక’ నామక జ్యోతిర్లింగమును దర్శించి, ఆపై పూజించి, నమస్కరించి, స్తుతించినవాడు—సర్వపాపముల నుండి విముక్తుడగును॥
Verse 56
ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकं हि पूजितं गौतमेन ह । सर्वकामप्रदं चात्र परत्र परमुक्तिदम्
గౌతముడు త్ర్యంబకేశ్వరుని జ్యోతిర్లింగాన్ని విధివిధానంగా పూజించాడు. ఇది ఇహలోకంలో సమస్త కోరికలను నెరవేర్చుతుంది, పరలోకంలో పరమ మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
Verse 57
इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । किमन्यदिच्छथ श्रोतुं तद् ब्रूयां वो न संशयः
ఓ మునీశ్వరులారా! మీరు అడిగినదంతా నేను పూర్తిగా వివరించాను. ఇంకేమి వినాలని కోరుకుంటున్నారు? చెప్పండి—సందేహం లేకుండా నేను చెప్పుదును.
Frequently Asked Questions
Śiva directly manifests before Gautama, invites a boon, and argues that a devotee devoted to Śiva is inherently purified; wrongdoing lies with those who harass or deceive the devotee, who incur severe demerit.
Darśana functions as a purificatory conduit: proximity to Śiva (and, by extension, to steadfast devotees) transmits śuddhi, reframing purity as relational and grace-mediated rather than merely juridical or external.
Śiva is foregrounded as prasanna-kṛpānidhi (the gracious, pleased lord) and as satkada/asatsu-daṇḍada (benefactor of the good and punisher of the wicked), integrating compassion with moral governance.