शिवलिङ्गमाहात्म्यवर्णनम् (Narration of the Greatness of the Śiva-liṅga)

Verse 1

सूत उवाच । गंगातीरे सुप्रसिद्धा काशी खलु विमुक्तिदा । सा हि लिंगमयी ज्ञेया शिववासस्थली स्मृता

సూతుడు పలికెను—గంగాతీరమున కాశీ అత్యంత ప్రసిద్ధి, నిజంగా ముక్తిదాయిని. ఆమె లింగమయిగా తెలుసుకోవలెను; శివుని నివాసస్థలముగా స్మరించబడుతుంది.

Verse 2

लिंगं तत्रैव मुख्यं च सम्प्रोक्तमविमुक्तकम् । कृत्तिवासेश्वरः साक्षात्तत्तुल्यो वृद्धबालकः

అక్కడే ప్రధాన లింగము ‘అవిముక్తక’మని ప్రకటించబడింది. ‘కృత్తివాసేశ్వరుడు’ సాక్షాత్ (శివస్వరూపుడు) మరియు దానికి సమానుడు; ఆయనను వృద్ధుడిగాను, బాలకసదృశుడిగాను చెప్పుతారు.

Verse 3

तिलभाण्डेश्वरश्चैव दशाश्वमेध एव च । गंगा सागरसंयोगे संगमेश इति स्मृतः

ఆయన తిలభాండేశ్వరుడుగాను, దశాశ్వమేధుడుగాను ప్రసిద్ధుడు. గంగా సముద్రంతో కలిసే సంగమస్థలంలో ఆయన ‘సంగమేశ’—సంగమాధిపతి—అని స్మరించబడతాడు.

Verse 4

भूतेश्वरो यः संप्रोक्तो भक्तसर्वार्थदः सदा । नारीश्वर इति ख्यातः कौशिक्याः स समीपगः

‘భూతేశ్వరుడు’ అని చెప్పబడిన ఆ ప్రభువు—భక్తులకు సదా సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదించువాడు—‘నారీశ్వరుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు; కౌశికీ దేవి సమీపంలో నివసించుచున్నాడు।

Verse 5

वर्तते गण्डकीतीरे बटुकेश्वर एव सः । पूरेश्वर इति ख्यातः फल्गुतीरे सुखप्रदः

ఆయన గండకీ నది తీరంలో ‘బటుకేశ్వర’ రూపంగా విరాజిల్లుచున్నాడు; ఫల్గు తీరంలో ‘పూరేశ్వర’ అని ప్రసిద్ధుడై క్షేమసుఖాలను ప్రసాదించుచున్నాడు।

Verse 6

सिद्धनाथेश्वरश्चैव दर्शनात्सिद्धिदो नृणाम् । दूरेश्वर इति ख्यातः पत्तने चोत्तरे तथा

‘సిద్ధనాథేశ్వరుడు’ కూడా—ఆయన దర్శనమాత్రంతోనే జనులకు సిద్ధి ప్రసాదించువాడు—‘దూరేశ్వరుడు’ అని కూడా ప్రసిద్ధుడు; అలాగే ఉత్తరంలోని పట్టణ నగరంలోనూ (ఆరాధ్యుడు)।

Verse 7

शृंगेश्वरश्च नाम्ना वै वैद्यनाथस्तथैव च । जप्येश्वरस्तथा ख्यातो यो दधी चिरणस्थले

ఆయనే శృంగేశ్వర అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు; అలాగే వైద్యనాథుడని కూడా పిలువబడును. దధీ-చిరణ-స్థలంలో నివసించే ఆ ప్రభువు జప్యేశ్వరుడని కూడా ఖ్యాతి పొందెను.

Verse 8

गोपेश्वरः समाख्यातः रंगेश्वर इति स्मृतः । वामेश्वरश्च नागेशः काजेशो विमलेश्वरः

ఆయన గోపేశ్వరుడని ప్రసిద్ధుడు, రంగేశ్వరుడని స్మరింపబడును. వామేశ్వరుడు, నాగేశుడు; అలాగే కాజేశుడు, విమలేశ్వరుడుగా కూడా ఆరాధింపబడును.

Verse 9

व्यासेश्वरश्च विख्यातः सुकेशश्च तथैव हि । भाण्डेश्वराश्च विख्यातो हुंकारेशस्तथैव च

వ్యాసేశ్వరుడు విఖ్యాతుడు; అలాగే సుకేశుడును. భాండేశ్వరుడును ప్రసిద్ధుడు; అలాగే హుంకారేశుడును కూడా.

Verse 10

सुरोचनश्च विख्यातो भूतेश्वर इति स्वयम् । संगमेशस्तथा प्रोक्तो महापातकनाशनः

ఆయన సురోచనుడని విఖ్యాతుడు; స్వయంగా భూతేశ్వరుడు—సర్వభూతాధిపతి. ఆయన సంగమేశుడని కూడా ప్రకటింపబడెను; పవిత్ర సంగమాధిపతి, మహాపాతకనాశకుడు.

Verse 12

ततश्च तप्तकातीरे कुमारेश्वर एव च । सिद्धेश्वरश्च विख्यातः सेनेशश्च तथा स्मृतः । रामेश्वर इति प्रोक्तः कुंभेशश्च परो मतः । नन्दीश्वरश्च पुंजेशः पूर्णायां पूर्णकस्तथा

అనంతరం తప్తకా నది తీరమున కుమారేశ్వరుడు ఉన్నాడు. అక్కడ సిద్ధేశ్వరుడు విఖ్యాతుడు; సేనేశుడని కూడా స్మరింపబడును. ఆయన రామేశ్వరుడని చెప్పబడెను; కుంభేశుడు పరముడని భావింపబడును. అలాగే నందీశ్వరుడు, పుంజేశుడు; పూర్ణా స్థలమున పూర్ణకుడును ఉన్నాడు.

Verse 13

ब्रह्मेश्वरः प्रयोगे च ब्रह्मणा स्थापितः पुरा । दशाश्वमेधतीर्थे हि चतुर्वर्गफलप्रदः

ప్రయాగమున బ్రహ్ముడు పూర్వము బ్రహ్మేశ్వర లింగమును స్థాపించెను. దశాశ్వమేధ తీర్థమున అది ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షముల ఫలమును ప్రసాదించును.

Verse 14

तथा सोमेश्वरस्तत्र सर्ब्वापद्विनिवारकः । भारद्वाजेश्वरश्चैव ब्रह्मवर्चःप्रवर्द्धकः

అక్కడే సోమేశ్వరుడు ఉన్నాడు; ఆయన సమస్త ఆపదలను నివారించును. అలాగే భారద్వాజేశ్వరుడును ఉన్నాడు; ఆయన బ్రహ్మవర్చస్సు—తపస్సు, జ్ఞానముల జన్యమైన దివ్య తేజస్సు—వృద్ధి చేయును.

Verse 15

शूलटंकेश्वरः साक्षात्कामनाप्रद ईरितः । माधवेशश्च तत्रैव भक्तरक्षाविधायकः

శూలటంకేశ్వరుడు సాక్షాత్తుగా కోరికలను ప్రసాదించువాడని ప్రకటించబడెను. అక్కడే మాధవేశుడు భక్తరక్షణను నిర్వహించువాడు.

Verse 16

नागेशाख्यः प्रसिद्धो हि साकेतनगरे द्विजा । सूर्य्यवंशोद्भवानां च विशेषेण सुखप्रदः

హే ద్విజులారా, సాకేత నగరంలో ప్రభువు ‘నాగేశ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు. సూర్యవంశజులకు ఆయన విశేషంగా సుఖాన్ని ప్రసాదించువాడు.

Verse 17

पुरुषोत्तमपुर्यां तु भुवनेशस्तु सिद्धिदः । लोकेशश्च महालिंगः सर्वानन्दप्रदायकः

పురుషోత్తమపురిలో భువనేశుడు సిద్ధులను ప్రసాదించువాడు; లోకేశ రూపంలో అదే మహాలింగం సమస్త లోకాలకు ఆనందాన్ని ప్రసాదించును.

Verse 18

कामेश्वरः शंभुलिंगो गंगेशः परशुद्धिकृत् । शक्रेश्वरः शुक्रसिद्धो लोकानां हितकाम्यया

ఆయన కామేశ్వరుడు, శంభు-లింగమూ; గంగేశుడు—పరమ శుద్ధిని ప్రసాదించువాడు. ఆయన శక్రేశ్వరుడూ, శుక్రసిద్ధుడూ—లోకహితాభిలాషతో ఈ రూపములలో ప్రకాశించెను.

Verse 19

तथा वटेश्वरः ख्यातः सर्वकामफलप्रदः । सिन्धुतीरे कपालेशो वक्त्रेशः सर्वपापहा

అదేవిధంగా ఆయన వటేశ్వరుడని ఖ్యాతి—సర్వకామఫలప్రదుడు. సింధు నది తీరమున కపాలేశుడు; వక్త్రేశుడు సర్వపాపహరుడు.

Verse 20

भीमेश्वर इति प्रोक्तः सूर्येश्वर इति स्मृतः

ఆయన భీమేశ్వరుడని ప్రోక్తుడు; సూర్యేశ్వరుడని కూడా స్మరింపబడును.

Verse 21

नन्देश्वरश्च विज्ञेयो ज्ञानदो लोकपूजितः । नाकेश्वरो महापुण्यस्तथा रामेश्वरः स्मृतः

నందేశ్వరుడు జ్ఞానదాత, లోకములచే పూజింపబడువాడని తెలుసుకొనుము. నాకేశ్వరుడు మహాపుణ్యమయుడని ప్రకటించబడెను; రామేశ్వరుడును అలాగే స్మరింపబడును।

Verse 22

विमलेश्वरनामा वै कंटकेश्वर एव च । पूर्णसागरसंयोगे धर्तुकेशस्तथैव च

ఆయన నిజముగా ‘విమలేశ్వర’ నామముతోను, ‘కంటకేశ్వర’ రూపముతోను ప్రసిద్ధుడు. అలాగే పూర్ణసాగర సంగమస్థలమున ‘ధర్తుకేశ’గా కూడా పూజింపబడును।

Verse 23

चन्द्रेश्वरश्च विज्ञेयश्चन्द्रकान्तिफलप्रदः । सर्वकाम प्रदश्चैव सिद्धेश्वर इति स्मृतः

ఆయన ‘చంద్రేశ్వరుడు’ అని తెలిసికొనవలెను—చంద్రసమ కాంతి ఫలమును, అనుగ్రహమును ప్రసాదించువాడు; సమస్త ధర్మసమ్మత కోరికలనూ దయచేయునందున ‘సిద్ధేశ్వరుడు’ అని స్మరింపబడును।

Verse 24

बिल्वेश्वरश्च विख्यातश्चान्धकेशस्तथैव च । यत्र वा ह्यन्धको दैत्यः शंकरेण हतः पुरा

‘బిల్వేశ్వరుడు’ ప్రసిద్ధుడు, అలాగే ‘అంధకేశుడు’ కూడా; ఆ స్థలములోనే పూర్వకాలమున శంకరుడు అంధక దైత్యుని సంహరించెను।

Verse 25

अयं स्वरूपमंशेन धृत्वा शंभुः पुनः स्थितः । शरणेश्वरविख्यातो लोकानां सुखदः सदा

తన స్వరూపములోని ఒక అంసమును ధరించి శంభువు మళ్లీ అక్కడ స్థితుడయ్యెను; ‘శరణేశ్వరుడు’ అని ప్రసిద్ధుడై, లోకములకు సదా సుఖమంగళములు ప్రసాదించును।

Verse 26

कर्दमेशः परः प्रोक्त कोटीशश्चार्बुदाचले । अचलेशश्च विख्यातो लोकानां सुखदः सदा

కర్దమేశుడు పరముడని ప్రకటించబడెను; కోటీశుడు అర్బుదాచలమున విరాజిల్లుచున్నాడు. అచలేశుడును ప్రసిద్ధుడు—సదా లోకములకు సుఖక్షేమములు ప్రసాదించువాడు.

Verse 27

नागेश्वरस्तु कौशिक्यास्तीरे तिष्ठति नित्यशः । अनन्तेश्वरसंज्ञश्च कल्याणशुभभाजनः

నాగేశ్వరుడు కౌశికీ నది తీరమున నిత్యము నివసించుచున్నాడు. ఆయన అనంతేశ్వరుడని కూడా పిలువబడును—కల్యాణశుభముల ఆశ్రయమూ ప్రసాదకుడూ.

Verse 28

योगेश्वरश्च विख्यातो वैद्यनाथेश्वरस्तथा । कोटीश्वरश्च विज्ञेयः सप्तेश्वर इति स्मृतः

ఆయన ‘యోగేశ్వరుడు’గా ప్రసిద్ధుడు; అలాగే ‘వైద్యనాథేశ్వరుడు’ కూడా. ఆయనను ‘కోటీశ్వరుడు’గా తెలుసుకోవాలి; ‘సప్తేశ్వరుడు’ అనే నామంతోనూ స్మరించబడతాడు।

Verse 29

भद्रेश्वरश्च विख्यातो भद्रनामा हरः स्वयम् । चण्डीश्वरस्तथा प्रोक्तः संगमेश्वर एव च

ఆయన ‘భద్రేశ్వరుడు’గా ప్రసిద్ధుడు; స్వయంగా హరుని నామమే ‘భద్ర’ము. ఆయనను ‘చండీశ్వరుడు’ అని కూడా, ‘సంగమేశ్వరుడు’ అని కూడా ప్రకటించారు।

Verse 30

पूर्वस्यां दिशि जातानि शिवलिंगानि यानि च । सामान्यान्यपि चान्यानि तानीह कथितानि ते

తూర్పు దిశలో ప్రकटించిన శివలింగములు ఏవైతే ఉన్నాయో, అలాగే ఇతర సాధారణంగా ప్రసిద్ధమైన లింగములును—అవి అన్నీ ఇక్కడ నీకు వివరించబడ్డాయి।

Verse 31

दक्षिणस्यां दिशि तथा शिवलिंगानि यानि च । संजातानि मुनिश्रेष्ठ तानि ते कथयाम्यहम्

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! దక్షిణ దిశలో ప్రकटించిన శివలింగములు ఏవైతే ఉన్నాయో, వాటి విషయమును ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్పుచున్నాను।