Previous Verse

Shloka 57

Śiva-Śakti Tattva, Varṇa-Rahasya, and Mahāvākya-Bhāvanā

Interpretive Discipline

इत्युक्त्वा षण्मुखस्तस्मै क्षौरस्नानविधिक्रमम् । वक्तुमारभत प्रीत्या यतीनां कृपया शुभम्

ityuktvā ṣaṇmukhastasmai kṣaurasnānavidhikramam | vaktumārabhata prītyā yatīnāṃ kṛpayā śubham

ఇలా చెప్పి, షణ్ముఖుడు (కార్త్తికేయుడు) యతులపై కరుణచేత, ఆనందంతో అతనికి క్షౌరము మరియు స్నానము యొక్క శుభ విధి-క్రమాన్ని వివరించడం ప్రారంభించాడు.

itithus
iti:
Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
uktvāhaving said
uktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√vac (वच्, धातु; क्त्वा)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having said)
ṣaṇmukhaḥṢaṇmukha (six-faced one)
ṣaṇmukhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṣaṭ (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (षण्मुखः = यस्य षण्मुखानि सः)
tasmaito him
tasmai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (dative), एकवचन; सर्वनाम
kṣaura-snāna-vidhi-kramaṃthe procedure of the shaving-bath rite
kṣaura-snāna-vidhi-kramaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣaura (प्रातिपदिक) + snāna (प्रातिपदिक) + vidhi (प्रातिपदिक) + krama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (क्षौरस्नानस्य विधेः क्रमः)
vaktumto speak
vaktum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√vac (वच्, धातु; तुमुन्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), प्रयोजनार्थे (in order to speak)
ārabhatabegan
ārabhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√rabh (रभ्, धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
prītyāwith love
prītyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootprīti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; भावे करणम् (with affection)
yatīnāmof ascetics
yatīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
kṛpayāwith compassion
kṛpayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
śubhamauspicious
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपदस्य विशेषण (qualifying the thing to be spoken/rite)

Suta Goswami (narrating the Kailasa discourse; within the story, Ṣaṇmukha/Kārttikeya is the instructor)

Tattva Level: pashu

Significance: Connects renunciant discipline (yati-ācāra) with auspicious bodily purification—supporting steadiness in yoga and worship.

K
Kartikeya

FAQs

It frames bodily purification (shaving and ritual bathing) as an auspicious aid to the yati’s sādhana—supporting clarity, restraint, and readiness for Shaiva worship and inner purification.

By emphasizing prescribed purity before rites, it aligns with Saguna Shiva worship where outer discipline (snāna, śauca) prepares the devotee for reverent Linga-upāsanā and mantra-japa.

A structured kṣaura (tonsure/shaving) followed by snāna according to vidhi—used as preparatory śauca before mantra practice and Shaiva observances.