
Sukta 10.98
Devāpi Ārṣṭiṣeṇa (with Ārṣṭiṣeṇa/Devāpi figures prominent in the hymn’s narrative)
Bṛhaspati as the invoked power; allied forms named: Mitra, Varuṇa, Pūṣan, Ādityas, Vasus, Maruts; rain-force Parjanya is the boon/action requested
Triṣṭubh (probable for RV 10.98; verse length and cadence typical)
ఈ సూక్తం వర్షావాహనానికి అంకితమైనది; పవిత్ర కథనరూపంలో సాగుతుంది. రాజు శంతనూకు పురోహితుడిగా దేవాపి, బృహస్పతి ప్రసాదించిన శక్తిమంతమైన వాక్కును పొందుతూ, పర్జన్యుని వర్షాలు రావడానికి మార్గాన్ని తెరుస్తాడు. మంత్రాధిపతి, దేవసమన్వయకర్త అయిన బృహస్పతిని స్తుతిస్తూ—మిత్ర, వరుణ, పూషన్, ఆదిత్యులు, వసువులు, మరుతులు వంటి సహదేవతల ద్వారా కార్యసాధన చేసి—జలాలు, సారవంతత, సమూహ క్షేమం మళ్లీ స్థాపించబడాలని ప్రార్థిస్తుంది. ముగింపులో అగ్నిని రక్షణార్థం ఆహ్వానించి, సముద్రం మరియు ద్యౌలోకంనుండి “జలసమృద్ధి” విడుదల కావాలని కోరుతుంది.
Mantra 1
बृहस्पते प्रति मे देवतामिहि मित्रो वा यद्वरुणो वासि पूषा । आदित्यैर्वा यद्वसुभिर्मरुत्वान्त्स पर्जन्यं शंतनवे वृषाय ॥
ఓ బృహస్పతే, నా ఆహ్వానానికి ఎదురుగా వచ్చి ఇక్కడ దైవశక్తిని ధరించు—నీవు మిత్రుడవో, వరుణుడవో, పూషన్వో కావచ్చు; ఆదిత్యులతో గానీ, వసువులతో గానీ, మరుత్-ధారిగా గానీ—అప్పుడు శంతనువు వృద్ధి కోసం వృషా (వర్షకుడు) పర్జన్యుని జాగృతం చేసి, శుభకరమైన వర్షాన్ని కురిపించుము.
Mantra 2
आ देवो दूतो अजिरश्चिकित्वान्त्वद्देवापे अभि मामगच्छत् । प्रतीचीनः प्रति मामा ववृत्स्व दधामि ते द्युमतीं वाचमासन् ॥
ఓ దేవాపి, నీ నుండి (ప్రేరితుడైన) ఆ దైవదూత—అతి వేగవంతుడు, వివేకవంతుడు—నా వద్దకు రానివ్వు. అతడు నా వైపు తిరిగి, నన్నెదురుగా చూసి నన్ను చేరుగాక; నీకోసం అంతరంలో ఆసనం పొందే ద్యుతిమంతమైన వాక్కును నేను స్థాపిస్తున్నాను.
Mantra 3
अस्मे धेहि द्युमतीं वाचमासन्बृहस्पते अनमीवामिषिराम् । यया वृष्टिं शंतनवे वनाव दिवो द्रप्सो मधुमाँ आ विवेश ॥
ఓ బృహస్పతే, మా లో ఆ ద్యుతిమంతమైన వాక్కును స్థాపించు—అంతరంలో స్థిరంగా కూర్చున్నది, అనమీవా (అక్షతం), ప్రేరణలో వేగవంతమైనది—దాని ద్వారా శంతనువు కోసం వృద్ధిదాయక వర్షాన్ని మేము పొందుదుము; అలాగే దివ్యమైన మధుర బిందువు (దివో ద్రప్సః) మా లోనికి ప్రవేశించుగాక.
Mantra 4
आ नो द्रप्सा मधुमन्तो विशन्त्विन्द्र देह्यधिरथं सहस्रम् । नि षीद होत्रमृतुथा यजस्व देवान्देवापे हविषा सपर्य ॥
తేనెమయ బిందువులు మా లోనికి ప్రవేశించుగాక. ఓ ఇంద్రా, సహస్రగుణ బలముగల రథాన్ని మాకు ప్రసాదించు. ఓ దేవాపి, హోతృ-ఆసనమున కూర్చుండి, ఋతు (కాల) క్రమానుసారంగా యజ్ఞం చేయి; హవిసుతో దేవులను ఆరాధించు—అప్పుడు దైవశక్తులు సమ్యక్ తృప్తి పొందీ, అవతరణం స్థిరపడుగాక.
Mantra 5
आर्ष्टिषेणो होत्रमृषिर्निषीदन्देवापिर्देवसुमतिं चिकित्वान् । स उत्तरस्मादधरं समुद्रमपो दिव्या असृजद्वर्ष्या अभि ॥
ఆర్ష్టిషేణ ఋషి హోతృ-ఆసనమున కూర్చున్నాడు—దేవాపి, దేవ-సుమతి (దైవానుకూల సద్బుద్ధి)ని తెలిసినవాడు. అతడు పై సముద్రము నుండి క్రింది సముద్రము వరకు దివ్య జలాలను, వర్షజలాలను ప్రవహింపజేశాడు—ఎత్తులు, లోతుల మధ్య ఆపబడిన ప్రవాహాలను తెరచి.
Mantra 6
अस्मिन्त्समुद्रे अध्युत्तरस्मिन्नापो देवेभिर्निवृता अतिष्ठन् । ता अद्रवन्नार्ष्टिषेणेन सृष्टा देवापिना प्रेषिता मृक्षिणीषु ॥
ఆ పై సముద్రములో జలములు దేవులచే ఆపబడి నిలిచియుండెను. తరువాత అవి పరుగెత్తి ప్రవహించెను—ఆర్ష్టిషేణచే విడుదలై, దేవాపిచే ప్రేరేపింపబడి—మార్గములలోను శుద్ధి-ప్రవాహములలోను ప్రవేశించి, జీవన-మనోక్షేత్రాన్ని కడిగి పునర్నవీకరించుటకు.
Mantra 7
यद्देवापिः शंतनवे पुरोहितो होत्राय वृतः कृपयन्नदीधेत् । देवश्रुतं वृष्टिवनिं रराणो बृहस्पतिर्वाचमस्मा अयच्छत् ॥
శంతనువుకు పురోహితుడిగా ఎన్నుకోబడిన దేవాపి, కరుణాభావంతో హోతృకర్మార్థం అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేశాడు; దేవశ్రుతమైన, వృష్టిని గెలిపించే (వర్షాన్ని పిలిపించే) వాణిలో ఆనందిస్తూ—అప్పుడు బృహస్పతి అతనికి వాక్కును ప్రసాదించాడు.
Mantra 8
यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥
హే అగ్నీ! మానవుడైన ఆర్ష్టిషేణ దేవాపి నిన్ను జ్వలింపజేస్తూ సమిధ చేస్తాడు; సమస్త దేవతలచే అనుమోదింపబడి ఆనందింపబడే నీవు—వృష్టిమంతుడైన పర్జన్యుణ్ని ప్రవర్తింపజేసి, వర్షాన్ని జాగృతం చేయుము.
Mantra 9
त्वां पूर्व ऋषयो गीर्भिरायन्त्वामध्वरेषु पुरुहूत विश्वे । सहस्राण्यधिरथान्यस्मे आ नो यज्ञं रोहिदश्वोप याहि ॥
పూర్వ ఋషులు గీర్భులతో నీ వద్దకు వచ్చారు; యజ్ఞాలలో, హే పురుహూత, అందరూ నిన్ను ఆహ్వానించారు. మా కోసం సహస్ర రథాలను (అనేక గమనాలను) ఇక్కడికి మోసుకొనిరా; హే రోహిదశ్వా! మా యజ్ఞానికి రా—సమీపంగా రా.
Mantra 10
एतान्यग्ने नवतिर्नव त्वे आहुतान्यधिरथा सहस्रा । तेभिर्वर्धस्व तन्वः शूर पूर्वीर्दिवो नो वृष्टिमिषितो रिरीहि ॥
హే అగ్నీ! ఇవి—తొంభై తొమ్మిది వేల రథ-ఆహుతులు—నీ యందు అర్పించబడ్డాయి. వాటివలన, హే శూరా, నీలోని ప్రాచీనమైన అనేక తేజోమయ తనువులు వృద్ధి పొందుగాక. ఆపై, నీ ప్రేరణచేత ప్రేరితుడై, దివి నుండి మాకు వర్షాన్ని రప్పించు—ఆపబడిన పరిపూర్ణతను విడుదల చేయు.
Mantra 11
एतान्यग्ने नवतिं सहस्रा सं प्र यच्छ वृष्ण इन्द्राय भागम् । विद्वान्पथ ऋतुशो देवयानानप्यौलानं दिवि देवेषु धेहि ॥
హే అగ్నీ! ఇవి—తొంభై వేల శక్తులు—సమీకరించి, వృషణుడైన ఇంద్రునికి యథోచిత భాగంగా ముందుకు సమర్పించు. ఋతువుల క్రమానుసారంగా సాగే దేవయాన మార్గాలను తెలిసినవాడవై, మా ఈ ఆహుతినీ దివిలో దేవుల మధ్య స్థాపించు—ప్రకాశమయ లోకంలో నిలుపు.
Mantra 12
अग्ने बाधस्व वि मृधो वि दुर्गहापामीवामप रक्षांसि सेध । अस्मात्समुद्राद्बृहतो दिवो नोऽपां भूमानमुप नः सृजेह ॥
హే అగ్నీ! శత్రుత్వమయ మృధులను అణచి దూరం చేయు; దాటలేని కష్ట-రోగాలను తొలగించు; రక్షాంసి—భక్షించే తమోశక్తులను—వెనక్కి నెట్టు. ఈ విస్తార సముద్రం నుండి, ఈ విశాల దివి నుండి, మా కొరకు ఇక్కడ ‘అపాం భూమాన్’—జలసంపద యొక్క పరిపూర్ణతను—విడుదల చేయు; అది మా సమీపానికి ప్రవహించుగాక.
It is a hymn for restoring rain and prosperity. Bṛhaspati is invoked to empower the priest Devāpi’s speech so that Parjanya’s rainfall is awakened and drought ends.
Bṛhaspati represents the power of correct mantra and priestly speech (vāc). The hymn treats rain as something released when sacred speech aligns the gods and the cosmic order.
Devāpi appears as the chosen priest (purohita) for King Śaṃtanū. The hymn recalls how Devāpi kindled the rite and received rain-winning speech from Bṛhaspati for the kingdom’s welfare.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.