Rig Veda 10.30.12: Mandala 10, Sukta 30, Mantra 12

Sukta 10.30

Rishi: Unknown/uncertain.

Devata: Āpaḥ, with Sarasvatī explicitly invoked in the second half.

Chandas: Triṣṭubh (probable).

Samhita Patha (Devanagari)

आपो रेवतीः क्षयथा हि वस्वः क्रतुं च भद्रं बिभृथामृतं च । रायश्च स्थ स्वपत्यस्य पत्नीः सरस्वती तद्गृणते वयो धात् ॥

Transliteration

ā́po revatī́ḥ kṣáyathā hí vásvaḥ krátuṃ ca bhadráṃ bibhṛthā́m ṛtáṃ ca | rāyáś ca sthá sva-apatyásya pátnīḥ sárasvatī tád gṛṇaté váyo dhāt ||

Translation

సమృద్ధిమంతమైన (రేవతీ) ఆపః! మీరు వసువుల (నిధుల) రూపంగా నివసిస్తారు; శుభకరమైన క్రతు (సంకల్ప-శక్తి)నూ, అమృతాన్నీ, అలాగే ఋతాన్నీ ధరిస్తారు. మీరు శ్రేష్ఠ సంతాన-స్వామ్యానికి పత్నులుగానూ ఉన్నారు; పాడేవానికి ఆ ప్రాణబలం (వయః)ను సరస్వతి ప్రసాదించుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपः: waters (O Waters)
• आपः: सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्याः देवताः)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• रेवतीः: rich, bountiful
• रेवतीः: विशेषण (आपः)
• Type: Adjective
• Root: रेवत् (प्रातिपदिक) → रेवती (स्त्री)

• क्षयथ: you dwell / abide
• क्षयथ: क्रिया (कर्तृ: आपः)
• Type: Verb
• Root: क्षि (क्षयति) धातु

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध-बोधक (हेतु/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• वसवः: the Vasus (gods of wealth)
• वसवः: कर्तृ/सम्बोधन (देवगणः)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• क्रतुम्: will, resolve, power of intention
• क्रतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• भद्रम्: auspicious (good)
• भद्रम्: कर्म (क्रतुं विशेषयति/समुच्चितम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• बिभृथ: you bear, you carry
• बिभृथ: क्रिया (कर्तृ: आपः)
• Type: Verb
• Root: भृ (भरति) धातु

• अमृतम्: immortality; ambrosia
• अमृतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रायः: of wealth, of riches
• रायः: सम्बन्ध (स्वपत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• स्थ: you are / you stand
• स्थ: क्रिया (कर्तृ: आपः)
• Type: Verb
• Root: अस् (भवति) धातु

• स्वपत्यस्य: of good lordship / of good husbandry (good mastery)
• स्वपत्यस्य: सम्बन्ध (पत्नीः)
• Type: Noun
• Root: स्वपत्य (प्रातिपदिक)

• पत्नीः: wives, consorts
• पत्नीः: कर्तृ/सम्बोधन (आपः)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: कर्तृ (विशेषतः)
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गृणते: to/for the singer who praises
• गृणते: सम्प्रदान (दत्तिः—यस्मै)
• Type: Verb
• Root: गृ (गृणाति/गृणते) धातु

• वयः: vital strength; vigor
• वयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• धात्: may (she) place / grant
• धात्: क्रिया (कर्तृ: सरस्वती/आपः)
• Type: Verb
• Root: धा (दधाति) धातु