Rig Veda 10.25.6: Mandala 10, Sukta 25, Mantra 6

Sukta 10.25

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa

Devata: Soma

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

पशुं नः सोम रक्षसि पुरुत्रा विष्ठितं जगत् । समाकृणोषि जीवसे वि वो मदे विश्वा सम्पश्यन्भुवना विवक्षसे ॥

Transliteration

paśúṃ naḥ soma rakṣasi puru-trā́ ví-sthitaṃ jágat | sam-ā́kṛṇoṣi jīváse ví vo máde víśvā sam-páśyan bhúvanā vivákṣase ||

Translation

గోపాలుడు పశువును కాపాడినట్లే, హే సోమా, అనేక విధాలుగా విస్తరించిన జగత్తు మధ్య నీవు మమ్మల్ని రక్షిస్తున్నావు. జీవించుటకు నీవు మమ్మల్ని సమగ్రం చేస్తావు; నీ మదంలో సమస్త భువనాలను దర్శిస్తూ, మా సత్తాను వాటి పరిపూర్ణత వైపు విస్తరింపజేస్తావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पशुम्: cattle; a beast (as the protected object)
• पशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पशु- (प्रातिपदिक)

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: सोम- (प्रातिपदिक)

• रक्षसि: you protect
• रक्षसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रक्ष्

• पुरुत्रा: in many places; widely
• पुरुत्रा: अधिकारण (देश/विस्तार)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुत्रा (अव्यय)

• विष्ठितम्: set/placed; established
• विष्ठितम्: विशेषण (कर्मणः)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √स्था (वि- + स्था) → विष्ठित- (कृदन्त)

• जगत्: the moving world; the living creation
• जगत्: कर्म (apposition to पशुम्)
• Type: Noun
• Root: जगत्- (प्रातिपदिक; from √गम् with reduplication/derivation)

• सम्: together; completely
• सम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• आकृणोषि: you make; you effect
• आकृणोषि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (आ-)

• जीवसे: for living; for life
• जीवसे: प्रयोजन (सम्प्रदान-तुल्य)
• Type: Verbal noun (purpose)
• Root: √जीव् → जीवस्- (दातिव/infinitival dative)

• वि: apart; forth; distinctly
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• वः: of you (pl.); your
• वः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मदे: in exhilaration; in intoxication (rapture)
• मदे: अधिकारण (भाव/अवस्था)
• Type: Noun
• Root: मद- (प्रातिपदिक)

• विश्वा: all (things)
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective (substantive)
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• सम्पश्यन्: seeing fully; beholding
• सम्पश्यन्: कर्तृ (विशेषण of implied ‘त्वम्’)
• Type: Participle
• Root: √पश् (सम्-)

• भुवना: worlds; beings; realms
• भुवना: कर्म (object of ‘सम्पश्यन्’)
• Type: Noun
• Root: भुवन- (प्रातिपदिक)

• विवक्षसे: you wish/intend to speak; you utter distinctly
• विवक्षसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वच् (वि-)