
Sukta 1.96
Parāśara Śāktya (traditional for RV 1.96)
Agni
Triṣṭubh
ఋగ్వేదం 1.96 అగ్ని-స్తుతి సూక్తం. ఇందులో అగ్ని ప్రాచీనుడైనా సదా నూతన జన్మతో ఉన్నవాడిగా ప్రశంసించబడుతున్నాడు—దేవతలచే ధారింపబడినవాడిగా, అలాగే ఆపః (జలాలు), మిత్రుడు మరియు ప్రేరిత బుద్ధి (ధిషణా) ద్వారా శక్తిలో స్థాపితుడిగా చిత్రించబడుతున్నాడు. రాత్రి మరియు ఉషస్సు కలిసి పోషించే “ఒకే సంతానం”గా అగ్ని వర్ణించబడుతూ, ద్యావా–పృథివి మధ్య స్వర్ణ కాంతిగా ప్రకాశిస్తాడు. చివరికి, ప్రज्ज్వలనంతో వృద్ధి పొందిన అగ్ని మిత్ర–వరుణ, అదితి, సింధు, పృథివి, ద్యౌఃల ఆధారంతో దీప్తిమంతమైన కీర్తి మరియు సమృద్ధిని ప్రసాదించుగాక అని ప్రార్థనతో సూక్తం ముగుస్తుంది.
Mantra 1
स प्रत्नथा सहसा जायमानः सद्यः काव्यानि बळधत्त विश्वा । आपश्च मित्रं धिषणा च साधन्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
ఆయన ప్రాచీన విధానంలో, సహసా (బలంతో) జన్మించి, వెంటనే సమస్త కావ్యకర్మలను (ఋషి-క్రియలను) స్వీకరించి శక్తిలో స్థాపించాడు. ఆపః (జలాలు), మిత్రుడు, మరియు ధిషణా (రూపనిర్మాణ బుద్ధి) ఆయనను సిద్ధం చేశాయి; దేవులు అగ్నిని ధారించారు—ద్రవిణోదా, సత్త్వ-సమృద్ధిని ప్రసాదించువాడు.
Mantra 2
स पूर्वया निविदा कव्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मनूनाम् । विवस्वता चक्षसा द्यामपश्च देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
ఆయన, పూర్వ-నివిద్ (ప్రథమ ఆహ్వానం) మరియు ఆయు-ఋషి యొక్క కావ్యతా (దర్శిత్వం) ద్వారా, మనుపుత్రులైన ఈ ప్రజలను జనింపజేశాడు. వివస్వాన్ యొక్క చక్షువుతో ఆయన ద్యాం మరియు ఆపః (ఆకాశం, జలాలు) దర్శించాడు; దేవులు అగ్నిని ధారించారు—ద్రవిణోదా, సమృద్ధి-ప్రదాత.
Mantra 3
तमीळत प्रथमं यज्ञसाधं विश आरीराहुतमृञ्जसानम् । ऊर्जः पुत्रं भरतं सृप्रदानुं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
ఆయననే వారు మొదట స్తుతిస్తారు—యజ్ఞసాధం, యజ్ఞసిద్ధికర్త; ప్రజలు ఆయనను అగ్రస్థానంలో నిలిపారు—ఆహుతుడిగా, ఋజువుగా చేయబడి, దీప్తిమంతుడిగా. ఊర్జః పుత్రుడు, భరతుడు (ధారకుడు), సుప్రదాను (బలప్రదాత)—దేవులు అగ్నిని ధారించారు—ద్రవిణోదా, సమృద్ధి-ప్రదాత.
Mantra 4
स मातरिश्वा पुरुवारपुष्टिर्विदद्गातुं तनयाय स्वर्वित् । विशां गोपा जनिता रोदस्योर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
ఆయన మాతరిశ్వా—అనేక వరాలతో పుష్టుడైనవాడు, బహు-దానసమృద్ధుడు; సంతానార్థం మార్గాన్ని ఆయన కనుగొన్నాడు, మరియు స్వర్విత్—ప్రకాశమయ లోకజ్ఞుడు. ఆయన విశాంలో గోపా (రక్షకుడు), మనలో ద్యావా-పృథివీ యొక్క జనితా; దేవులు అగ్నిని ధారించారు—ద్రవిణోదా, సమృద్ధి-ప్రదాత.
Mantra 5
नक्तोषासा वर्णमामेम्याने धापयेते शिशुमेकं समीची । द्यावाक्षामा रुक्मो अन्तर्वि भाति देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
రాత్రి మరియు ఉషస్సు తమ తమ వర్ణాలలో సంచరిస్తూ, పరస్పర సమ్మతితో ఒకే శిశువును పాలిచ్చి పోషిస్తాయి. ద్యావా-క్షామా (ద్యౌః–పృథివి) మధ్యలో అంతరంలోనుంచి స్వర్ణకాంతి ప్రకాశిస్తుంది; దేవులు అగ్నిని—ద్రవిణోదా, సమృద్ధి-ప్రదాత—ధారించారు.
Mantra 6
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां यज्ञस्य केतुर्मन्मसाधनो वेः । अमृतत्वं रक्षमाणास एनं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
అతడు రయి (సమృద్ధి) యొక్క బుధ్నం—ఆధారం; వసువుల (ధనాల) సంగమస్థానం; యజ్ఞస్య కేతుః (యజ్ఞధ్వజం), మరియు మనసా (ప్రేరిత చిత్తం) యొక్క కార్యసాధకుడు. అతని అమృతత్వాన్ని రక్షిస్తూ దేవులు అగ్నిని—ద్రవిణోదా, సమృద్ధి-ప్రదాత—ధారించారు.
Mantra 7
नू च पुरा च सदनं रयीणां जातस्य च जायमानस्य च क्षाम् । सतश्च गोपां भवतश्च भूरेर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
ఇప్పుడూ, ప్రాచీనకాలం నుంచీ, దేవులు అగ్నిని—ద్రవిణోదా—రయుల (సుఖ-సమృద్ధుల) సదనంగా, అంతఃఆసనంగా ధారించారు: మనలో జన్మించినదానికీ, జన్మించుచున్నదానికీ; సత్ (సత్యం) కీ, అస్తిత్వక్షేత్రం (క్షాం) కీ, మరియు కొలతలేక పెరుగుతున్న విస్తార సమృద్ధికీ గోపా (రక్షకుడు) గా.
Mantra 8
द्रविणोदा द्रविणसस्तुरस्य द्रविणोदाः सनरस्य प्र यंसत् । द्रविणोदा वीरवतीमिषं नो द्रविणोदा रासते दीर्घमायुः ॥
ద్రవిణోదా అగ్ని—సంపద-సమృద్ధిని ప్రసాదించువాడు—వేగవంతమైన బలమూ, స్థిరమైన పురుషార్థమూ గల ధనాన్ని మా కోసం ముందుకు నడిపించుగాక. ద్రవిణోదా వీరశక్తితో నిండిన ప్రేరణ-రూప ‘ఇష్’ మాకు అనుగ్రహించుగాక; మరియు ద్రవిణోదా మాకు దీర్ఘాయువును ప్రసాదించుగాక.
Mantra 9
एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसे वि भाहि । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
అగ్నీ, మా సమిధతో వృద్ధి పొందుతూ, పావకా, రేవత్ (సమృద్ధిమంతుడై), మా యశస్సు-‘శ్రవస్’ కొరకు ప్రకాశించుము. దానిని మా కోసం మిత్ర-వరుణులు విస్తరింపజేయుగాక; అదితి, సింధు, పృథివి మరియు ద్యౌః కూడా దానిని పెంపొందించుగాక.
It praises Agni as a timeless power that is kindled anew in every sacrifice, sustained by cosmic forces, and asked to grant purification, abundance, and radiant renown.
Agni is imagined as the single luminous presence that appears through the daily cycle—kept alive by the rhythms of Night and Dawn—so the household fire mirrors the universe’s order.
They represent the wider supports of ṛta (cosmic order). The hymn asks these powers to enlarge and stabilize the blessing that Agni kindles—fame, well-being, and fullness of life.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.