Rig Veda 1.88.6: Mandala 1, Sukta 88, Mantra 6

Sukta 1.88

Rishi: Gautama

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

एषा स्या वो मरुतोऽनुभर्त्री प्रति ष्टोभति वाघतो न वाणी । अस्तोभयद्वृथासामनु स्वधां गभस्त्योः ॥

Transliteration

eṣā́ syā́ vo maruto ’nubhartṛ́ī práti ṣṭobhati vāgháto ná vā́ṇī | ástobhayad vṛ́thā sāmánu svadhā́ṃ gábhastyoḥ ||

Translation

హే మరుతులారా! ఇదే మీ అనుచరీ, మీకు ఆధారమై నిలిచే వాణి; యజమాని వాక్యంలా స్తోత్రధ్వనిగా ప్రతిధ్వనిస్తుంది. మీ స్వధా (స్వశక్తి/నియమం) ప్రకారం, మీ గభస్తి—పట్టుకునే హస్తాల—లోపల, ఇది స్వేచ్ఛగా సామస్వరాలను ఆలపించింది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषा: this (she/this one)
• एषा: कर्तृ (वाक्य-कर्ता/विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्या: may be / should be
• स्या: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) / स्य (विधिलिङ्-चिह्न)

• वः: for you / of you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you; of you)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मरुतः: O Maruts
• मरुतः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• अनुभर्त्री: supporter, attendant, helper
• अनुभर्त्री: कर्तृ (एषा…अनुभर्त्री = subject-apposition)
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: अनु-√भृ (धातु) → अनुभर्तृ (कर्तृ-प्रातिपदिक), स्त्री

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: उपपद-सम्बन्ध (direction/response)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/निपात)

• ष्टोभति: praises, chants
• ष्टोभति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तुभ् (धातु) (Vedic: स्तोभति/ष्टोभति)

• वाघतः: of the singer/praiser
• वाघतः: सम्बन्ध (genitive: of the singer)
• Type: Noun
• Root: वाघत् (प्रातिपदिक; ‘praiser/singer’, RV)

• न: like, as
• न: उपमान-चिह्न (simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• वाणी: voice, speech
• वाणी: कर्तृ (उपमान-पद: ‘voice’ as comparator)
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक)

• अस्तोभयत्: praised, chanted
• अस्तोभयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तुभ् (धातु) + अ (अग्मेंट)

• वृथा: in vain, aimlessly
• वृथा: क्रिया-विशेषण (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय) (from वृथा/वृथā ‘in vain/aimlessly’)

• साम: a chant, sāman
• साम: कर्म (object of ‘praised/chanted’)
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक) (RV: neut. ‘sāman, chant’)

• अनु: after, along, according to
• अनु: उपपद-सम्बन्ध (following/according to)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वधाम्: svadhā; own power/refreshment
• स्वधाम्: कर्म/अधिकारण (as goal/accord: ‘according to/with svadhā’)
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक) (ritual ‘own power/refreshment’; also oblation-formula)

• गभस्त्योः: in the two hands / in the two rays
• गभस्त्योः: अधिकरण (locative: in/on the two hands/rays)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक) (‘hand/forearm; ray’ in RV)