Sukta 22
Sukta 1.22
Aśvinau
ఈ సూక్తం ఉదయకాలంలో అశ్వినౌలకు చేసే ఆహ్వానంతో ప్రారంభమవుతుంది; వేగవంతమైన జంట వైద్యదేవులు త్వరగా వచ్చి సోమాన్ని పానంచేసి, జాగరణం, రక్షణ, మరియు ఫలప్రదమైన శక్తిని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. తరువాత ఈ ప్రార్థన సహాయక దైవశక్తుల వరకు విస్తరిస్తుంది (పోషించే “రాణులు”గా భావించబడే దేవీమండలి కూడా ఇందులో ఉంది), మరియు చివరికి జాగ్రత్తగా ఉన్న ఋషి-దర్శులు ప్రదీప్తం చేసిన విష్ణువు యొక్క “పరమ పాదం/ఉన్నత అడుగు”—ఆ అత్యున్నత స్థానం—అనే ప్రసిద్ధ దర్శనంతో ముగుస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
प्रातर्युजा वि बोधयाश्विनावेह गच्छताम् । अस्य सोमस्य पीतये ॥
ప్రాతః-యుక్తమైన (ఉషస్సుతో యుక్తమైన) ఆ రెండు శక్తులను మేల్కొలపండి; హే అశ్వినౌ, ఈ సోమపానార్థం ఇక్కడికి రండి.
Mantra 2
या सुरथा रथीतमोभा देवा दिविस्पृशा । अश्विना ता हवामहे ॥
హే అశ్వినౌ, శ్రేష్ఠ రథముగలవారు, అత్యుత్తమ సారథులు—దివిని స్పర్శించే ఇద్దరు దేవులు—ఆ ఇద్దరినీ మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము.
Mantra 3
या वां कशा मधुमत्यश्विना सूनृतावती । तया यज्ञं मिमिक्षतम् ॥
హే అశ్వినౌ! మీ ఆ కశా (లగ్గాం)—మధురరసంతో నిండినది, సూనృతా (సత్య-మంగళ వాక్కు)తో సమృద్ధమైనది—దానిచేత మా యజ్ఞాన్ని బలపరచి, ఒకే పెరుగుతున్న అర్పణక్రియగా కలిపి నిలుపండి.
Mantra 4
नहि वामस्ति दूरके यत्रा रथेन गच्छथः । अश्विना सोमिनो गृहम् ॥
హే అశ్వినౌ! మీకు ‘దూరం’ అనేది లేదు; మీరు రథంతో ఎక్కడెక్కడికి వెళ్తారో, అక్కడక్కడే సొమయజమాని గృహానికి చేరుతారు.
Mantra 5
हिरण्यपाणिमूतये सवितारमुप ह्वये । स चेत्ता देवता पदम् ॥
సహాయార్థం నేను సవితృను—హిరణ్యపాణి (సువర్ణహస్తుడు)—సమీపంగా ఆహ్వానిస్తున్నాను. ఆయనే చైతన్యజ్ఞాత; దేవత్వపు పదాన్ని స్థాపించువాడు.
Mantra 6
अपां नपातमवसे सवितारमुप स्तुहि । तस्य व्रतान्युश्मसि ॥
మా రక్షణార్థం ‘అపాం నపాత్’ సవితారుని సమీపంగా స్తుతించండి. ఆయన వ్రతాలను—ఋతంతో అనుసంధానమైన నియత విధులను—మేము ఆకాంక్షిస్తున్నాము.
Mantra 7
विभक्तारं हवामहे वसोश्चित्रस्य राधसः । सवितारं नृचक्षसम् ॥
మేము సవితారుని ఆహ్వానిస్తున్నాము—ఆయన విభక్తార్, విచిత్రమైన సమృద్ధి రాధసును పంచేవాడు; ఆయన నృచక్షస్, మనుష్యులను దర్శించేవాడు.
Mantra 8
सखाय आ नि षीदत सविता स्तोम्यो नु नः । दाता राधांसि शुम्भति ॥
ఓ సఖులారా, ఇక్కడికి వచ్చి కూర్చోండి; ఇప్పుడు మా చేత సవితా స్తోమ్యుడు. దాతా రాధాంసులను శోభింపజేసి సక్రమపరుస్తాడు—వాటిని తేజోమయ క్రమంలో స్థాపిస్తాడు.
Mantra 9
अग्ने पत्नीरिहा वह देवानामुशतीरुप । त्वष्टारं सोमपीतये ॥
హే అగ్నీ, దేవతల పత్నులు—దివ్య సహచరీలు—సమీపానికి రావాలని ఉత్సుకులైన వారిని ఇక్కడికి తీసుకురా; అలాగే సోమపానార్థం త్వష్టారుని కూడా తీసుకురా.
Mantra 10
आ ग्ना अग्न इहावसे होत्रां यविष्ठ भारतीम् । वरूत्रीं धिषणां वह ॥
హే యవిష్ఠ అగ్నీ, మా సహాయార్థం ఇక్కడికి భారతీని (వాక్శక్తి)—హోత్రాంని—తీసుకురా; అలాగే వరూత్రీ (విస్తృత రక్ష) మరియు ధిషణా (ప్రేరిత బుద్ధి)లను కూడా మోసుకొని మా యజ్ఞకర్మలో ప్రవేశింపజేయి.
Mantra 11
अभि नो देवीरवसा महः शर्मणा नृपत्नीः । अच्छिन्नपत्राः सचन्ताम् ॥
దేవీలు—నృపత్నీ (ఆత్మాధిపత్యపు రాణులు)—మహత్తర ఆశ్రయం, శాంతి ద్వారా తమ సహాయంతో మమ్మల్ని చుట్టుముట్టి కాపాడుగాక; అలాగే అచ్ఛిన్నపత్రాలవలె వారు మాతో అంటుకొని మా ప్రగతి మార్గంలో సహచరులై సాగుగాక.
Mantra 12
इहेन्द्राणीमुप ह्वये वरुणानीं स्वस्तये । अग्नायीं सोमपीतये ॥
ఇక్కడ నేను ఇంద్రాణిని సమీపంగా ఆహ్వానిస్తున్నాను; స్వస్తి కోసం వరుణానిని; అలాగే సోమపానార్థం అగ్నాయిని. ఈ అధిష్ఠాత్రీ దేవతలు మా క్షేమాన్ని కాపాడి, యజ్ఞాహుతిలో దాగిన ఆనందాన్ని ప్రకాశింపజేయుగాక.
Mantra 13
मही द्यौः पृथिवी च न इमं यज्ञं मिमिक्षताम् । पिपृतां नो भरीमभिः ॥
మహా ద్యౌస్సు మరియు విశాల పృథివి మా కోసం ఈ యజ్ఞాన్ని కలిపి వృద్ధి చేయుగాక; అంతరార్పణాన్ని మోసి పోషించే ధారకశక్తులతో మమ్మల్ని నింపుగాక.
Mantra 14
तयोरिद्घृतवत्पयो विप्रा रिहन्ति धीतिभिः । गन्धर्वस्य ध्रुवे पदे ॥
ఆ రెండు (ద్యౌస్–పృథివి) యొక్క ఘృతసమృద్ధ పయస్సును విప్రులు తమ ధీతులతో ఆస్వదిస్తారు—గంధర్వుని ధ్రువ పదంలో, అక్కడ ఆనందం స్థిరంగా నిలిచి ఉంటుంది.
Mantra 15
स्योना पृथिवि भवानृक्षरा निवेशनी । यच्छा नः शर्म सप्रथः ॥
ఓ పృథివీ, మా కొరకు స్యోనా—కల్యాణమయినదిగా—ఉండు; అక్షరా—అక్షుణ్ణ, అవిచల—నివేశనీ—నివాసశక్తిగా—ఉండు. మాకు సప్రథః—విస్తారమైన—శర్మ—శాంతి, ఆశ్రయం—ప్రదానం చేయుము.
Mantra 16
अतो देवा अवन्तु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे । पृथिव्याः सप्त धामभिः ॥
అందువల్ల దేవులు మమ్మల్ని కాపాడుగాక; విష్ణువు విచక్రమే—త్రివిక్రమంగా—అడుగువేసిన ఆ మూలస్థానము నుండి; పృథివ్యాః సప్త ధామభిః—భూమి యొక్క ఏడు ధామములచే—స్థాపించి.
Mantra 17
इदं विष्णुर्वि चक्रमे त्रेधा नि दधे पदम् । समूळ्हमस्य पांसुरे ॥
ఇదే విష్ణువు; ఆయన విచక్రమే—విస్తారంగా—అడుగువేశాడు; త్రేధా—మూడు విధాలుగా—పదమును స్థాపించాడు. ఆయన ఒక పదము పాంసురే—ధూళిలో—సమూళ్హం—గూఢంగా, సఘనంగా—దాగి ఉంది.
Mantra 18
त्रीणि पदा वि चक्रमे विष्णुर्गोपा अदाभ्यः । अतो धर्माणि धारयन् ॥
విష్ణువు మూడు పాదాలతో (త్రీణి పదా) విస్తరించి ముందుకు సాగాడు—అతడు అజేయ రక్షకుడు, అదాభ్య గోపా. ఆ కార్యం వల్లనే అతడు ధర్మాలను ధరిస్తాడు.
Mantra 19
विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥
విష్ణువు చేసిన కర్మాలను చూడండి—అతడు ఎక్కడి నుండి వ్రతాలను (వ్రతాని) దర్శించి స్పష్టంగా ఉంచాడో. అతడు ఇంద్రుని యుజ్య సఖా—యుక్తమైన సహచర శక్తి.
Mantra 20
तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुराततम् ॥
విష్ణువు యొక్క ఆ పరమ పదాన్ని (పరమం పదం) సూరయః—ప్రకాశిత ఋషులు—ఎల్లప్పుడూ దర్శిస్తారు; అది దివిలో విస్తరించిన కన్నులా—ఆకాశంలో తానుగా విరిసిన దృష్టి.
Mantra 21
तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम् ॥
విష్ణోః ఆ పరమ పదాన్ని—దానిని ప్రకాశింపజేయుటకై—జాగ్రత్తగా, స్తుతి-నిపుణులైన విప్రులు కలిసి సమిధను ప్రదీప్తం చేస్తారు.
Frequently Asked Questions
It begins by calling the Aśvins at dawn to come and drink Soma, asking for help, healing, and protection. It then rises to a higher vision centered on Viṣṇu’s “highest step,” a symbol of the supreme spiritual station.
The Aśvins are “dawn-yoked” powers—swift helpers who arrive with the first light. In ritual terms, dawn is the natural time to invite them to the morning Soma offering and to seek an auspicious start, clarity, and well-being.
Literally it is “Viṣṇu’s highest step/abode.” In the hymn it points to the supreme, stable standpoint that awakened seers strive to kindle and realize—both as a cosmic truth and as an inner goal of consciousness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.