Sukta 155
Sukta 1.155
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.155)
Viṣṇu
Triṣṭubh
ఈ సూక్తం విష్ణువును విశాలమైన, అజేయ రక్షకుడిగా స్తుతిస్తుంది; ఆయన ప్రేరిత ఆలోచనను మేల్కొలిపి, పర్వత శిఖరాలపై దృఢంగా నిలిచివుంటాడని చెబుతుంది. లోకాలను కొలిచి నిలబెట్టే ఆయన బ్రహ్మాండ ‘విస్తృత అడుగులు’ (విశాల పాదచరణలు) ఇక్కడ కీర్తించబడతాయి; ఆయన మహిమ యజ్ఞ క్రమంతోను, పోటీలో విజయంతోను అనుసంధానించబడుతుంది. కవి విష్ణువును ఒకవైపు జగత్తును కొలిచేవాడిగా, మరోవైపు ఎల్లప్పుడూ యౌవనశక్తిగా—ఆరాధకులకు సహాయం చేయడానికి ముందుకు సాగేవాడిగా చిత్రిస్తాడు.
Mantras
Mantra 1
प्र वः पान्तमन्धसो धियायते महे शूराय विष्णवे चार्चत । या सानुनि पर्वतानामदाभ्या महस्तस्थतुरर्वतेव साधुना ॥
మహావీరుడైన విష్ణువునకు మీ స్తోత్రాన్ని ముందుకు తెచ్చండి—ఆయన శుద్ధ సోమ-ఆనందంతో తృప్తుడై, ధియా (చింతన/ప్రజ్ఞ)ను జాగృతం చేస్తాడు. ఆయన పర్వత శిఖరాలపై నిలిచినవాడు—అజేయుడు, విస్తార స్వరూపుడు; మంచి అశ్వంలా దృఢుడూ సూటిగానూ ఉన్నవాడు.
Mantra 2
त्वेषमित्था समरणं शिमीवतोरिन्द्राविष्णू सुतपा वामुरुष्यति । या मर्त्याय प्रतिधीयमानमित्कृशानोरस्तुरसनामुरुष्यथः ॥
హే ఇంద్ర–విష్ణూ! మీ ఇద్దరి—ఉగ్ర, వేగవంతమైన శక్తుల—సమరం నిజంగా తీవ్రం; సోమపానుడు (సుతపా) మీకోసం సురక్షిత మార్గాన్ని విశాలం చేస్తాడు. మర్త్యునికి ఎదురుగా శత్రుబలం నిలిపినప్పుడు, అగ్ని జ్వాలల నుండీ దాడి ఉప్పెన నుండీ మీరు ఇద్దరూ రక్షించి, దాటే దారిని వెడల్పు చేస్తారు.
Mantra 3
ता ईं वर्धन्ति मह्यस्य पौंस्यं नि मातरा नयति रेतसे भुजे । दधाति पुत्रोऽवरं परं पितुर्नाम तृतीयमधि रोचने दिवः ॥
ఆ ఇద్దరూ అతని మహత్తర పౌరుషాన్ని పెంపొందిస్తారు; బీజానికీ భోగానికీ రెండు మాతృదేవతలు క్రిందికి నడిపించబడతారు. పుత్రుడు పితృదేవుని క్రింది మరియు పై—ఈ రెండు నామాలను స్థాపిస్తాడు; మూడవదానిని ద్యులోకపు ప్రకాశమయ రోచనంలో అధిష్ఠాపిస్తాడు.
Mantra 4
तत्तदिदस्य पौंस्यं गृणीमसीनस्य त्रातुरवृकस्य मीळ्हुषः । यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्विगामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायाय जीवसे ॥
అతనిదే, అతనిదే ఆ వీరబలం మేము స్తుతిస్తాము—ఆ దృఢ రక్షకునిది, ‘అవృక’ (నక్క/తోడేలు-అస్పృశ్య) అయిన, దాతృత్వముగలవానిది. మూడు అడుగులతో పార్థివ లోకాలను విశాలంగా కొలిచినవాడు—ఉరుగాయునికై, జీవనపు విస్తార గమనానికై, మరియు మహత్తర స్తోత్రానికై.
Mantra 5
द्वे इदस्य क्रमणे स्वर्दृशोऽभिख्याय मर्त्यो भुरण्यति । तृतीयमस्य नकिरा दधर्षति वयश्चन पतयन्तः पतत्रिणः ॥
అతని రెండు అడుగులనే మానవుడు చూడగలడు—ప్రకాశమయ స్వర్గ దర్శనాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని; కానీ అతని మూడవ అడుగును ఎవరూ చేరలేరు—ఎగిరే రెక్కల పక్షులు కూడా కాదు.
Mantra 6
चतुर्भिः साकं नवतिं च नामभिश्चक्रं न वृत्तं व्यतीँरवीविपत् । बृहच्छरीरो विमिमान ऋक्वभिर्युवाकुमारः प्रत्येत्याहवम् ॥
నాలుగు మరియు తొంభై నామాలతో కలిసి అతడు అనేక అరల చక్రాన్ని—తిరిగే వృత్తంలా—చలనం చేసి, దాని మార్గాల్లో ప్రవహింపజేశాడు. మహాశరీరుడు, ఋషుల ఋక్లతో కొలిచేవాడు, నిత్యయువకుడు—ఎప్పుడూ బాలుడు కాదు—యుద్ధానికి ముందుకు వస్తాడు.
Frequently Asked Questions
It praises Viṣṇu’s vast power—especially his famous ‘three strides’ by which he measures and secures the worlds—while asking for protection, stability, and a spacious life.
The mountain-summit imagery presents Viṣṇu as firm, unconquerable, and elevated above obstacles—symbolizing a stable cosmic support that the worshipper can rely on.
It is a Vedic way of saying Viṣṇu establishes the great spaces of existence—measuring out the world-regions so life, order, and the sacrifice can unfold securely.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.