Rig Veda 1.15.6: Mandala 1, Sukta 15, Mantra 6
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.15)
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
युवं दक्षं धृतव्रत मित्रावरुण दूळभम् । ऋतुना यज्ञमाशाथे ॥
Transliteration
yuváṃ dákṣaṃ dhṛtavratā mítrā́varuṇa dūḷábhām | ṛtúnā yajñám āśāthe ||
Translation
హే మిత్రా-వరుణా! ధృతవ్రతులారా—దృఢవ్రతధారులైన మీరు ఇద్దరూ దురాక్రమ్యమైన దక్ష (కార్యసాధక శక్తి)ను ధరిస్తూ స్థిరపరుస్తారు; ఋతునా—ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) యొక్క యథార్థ లయతో—యజ్ఞాన్ని పొందుతూ మా అంతరంలో దానిని పోషిస్తారు.
Word by Word
युवाम्you two
युवाम्:
कर्तृ (यज्ञम् आशाथे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षम्skill, strength, ability
दक्षम्:
कर्म (धृतव्रतौ इत्यस्य विशेष्य-रूपेण/गुण-रूपेण गृह्यते)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
धृतव्रतO you two of firm vows
धृतव्रत:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootधृत-व्रत (कृदन्त-समास; √धृ ‘धारणे’ + व्रत)
मित्रावरुणO Mitra and Varuṇa
मित्रावरुण:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (dual deity name, vocative)
Rootमित्र + वरुण (देवनाम-समास)
दूळभम्hard to obtain
दूळभम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदूळभ (प्रातिपदिक; ‘दुर्लभ’ अर्थे वैदिक-रूपम्)
ऋतुनाwith/through ṛtú (right order, proper season/rite)
ऋतुना:
करण (येन—‘ऋतुना’)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice, worship
यज्ञम्:
कर्म (आशाथे)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
आशाथेyou two attain/obtain
आशाथे:
क्रिया (कर्तृ=युवाम्; कर्म=यज्ञम्)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते/अश्नोति) ‘प्राप्नोति’ + आ- (उपसर्ग)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.